II UKN 21/96

Wyrok z dnia 6 grudnia 1996 r.

II UKN 21/96

Prezes zarządu spółdzielni odwołany ze stanowiska z przyczyn orga-

nizacyjnych - zmniejszenia zatrudnienia w tym ograniczenia liczby członków

zarządu - może nabyć prawo do wcześniejszej emerytury.

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar, SA:

Mieczysław Bareja (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 1996 r. sprawy z wniosku

Wincentego S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w A. o wcześ-

niejszą emeryturę, na skutek kasacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-

Oddział w A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 1996 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 21 lutego 1991 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w A.

stwierdził prawo do wcześniejszej emerytury Wincentego S., urodzonego 10 paź-

dziernika 1931 r., od dnia 1 maja 1991 r., to jest od dnia rozwiązania stosunku pracy z

przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ rentowy ustalił staż zatrudnienia

Wincentego S. w rozmiarze 43 lat i 16 dni. W wyniku kontroli akt emerytalnych, organ

rentowy wznowił postępowanie w sprawie i decyzją z dnia 11 września 1995 r. [...] z

dniem 1 listopada 1995 r. wstrzymał wypłatę wcześniejszej emerytury. Zdaniem organu

rentowego decyzja stwierdzająca prawo do wcześniejszej emerytury była wynikiem

błędnej oceny prawnej stanu faktycznego, a w szczególności błędnie wówczas przyjęto,

że rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nastąpiło wskutek przyczyn

dotyczących zakładu pracy w rozumieniu art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989

r. (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.).

Wnioskodawca był kierownikiem zakładu pracy, zakład pracy nie został zlikwi-

dowany, ani też nie ogłoszono jego upadłości, nie uległo likwidacji stanowisko jakie

wnioskodawca zajmował. Zatem, skoro redukcja zatrudnienia nie dotyczyła stanowiska

zajmowanego przez wnioskodawcę, to rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nie

nastąpiło z przyczyn określonych w wyżej wskazanym przepisie. W tych warunkach

zastosowanie wobec wnioskodawcy przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla

pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4,

poz. 27) nie było i nie jest możliwe. W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego Wincenty S.

wnosił o zmianę decyzji organu rentowego i przyznanie prawa do wcześniejszej

emerytury. Powoływał się na to, że ze stanowiska Prezesa Zarządu Spółdzielni

Mieszkaniowej "Ś." w E. został odwołany z przyczyn organizacyjnych związanych ze

zmniejszeniem stanu zatrudnienia w pionie zarządzania, a zatem z przyczyn

dotyczących zakładu pracy.

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Białymstoku zmienił decyzję organu rentowego i stwierdził

prawo Wincentego S. do wcześniejszej emerytury, w tym prawo do wypłaty tej emery-

tury nadal od dnia wstrzymania, to jest od 1 listopada 1995 r. W motywach wyroku,

wskazując na różnice pomiędzy kierownikiem zakładu pracy, a funkcją kierowniczą w

zarządzie spółdzielni, wynikające z prawa spółdzielczego, Sąd Wojewódzki z różnic

tych wywodzi odmienność sytuacji w sprawie. Stwierdzając, że w Spółdzielni Miesz-

kaniowej "Ś." doszło do zmian organizacyjnych w zarządzie, polegających na zmniej-

szeniu liczby członków zarządu z czterech do trzech osób zatrudnionych na etatach,

Sąd Wojewódzki uznał, że rozwiązanie umowy o pracę z wnioskodawcą nastąpiło

wskutek zmian organizacyjnych przeprowadzonych w zakładzie pracy, mających na

celu zmniejszenie zatrudnienia, a zatem rozwiązanie to nastąpiło z przyczyn okreś-

lonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach roz-

wiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy

oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.).

W tej sytuacji, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w pełni uzasadnione było zasto-

sowanie przez organ rentowy § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracow-

ników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz.

27), zaś wznowienie postępowania przez organ rentowy i wstrzymanie wypłaty wcześ-

niejszej emerytury nie było zasadne.

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 1996 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Białymstoku rewizję organu rentowego oddalił w pełni podzielając

ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez Sąd Wojewódzki.

Od wyroku tego kasację wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w A.

Zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla

pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4,

poz. 27), wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku lub jego uchylenie i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku lub Sądowi

Wojewódzkiemu w Białymstoku. Skarżący wywodził, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "Ś."

w E. nadal istnieje i nadal istnieje stanowisko prezesa Zarządu Spółdzielni, a zatem,

skoro nie został zlikwidowany zakład pracy i nie uległo likwidacji stanowisko kierownika

jakie zajmował wnioskodawca, to nie można przyjmować, że rozwiązanie umowy z

wnioskodawcą nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy określonych w art. 1

ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna. W sprawie bezsporne jest, że w Spółdzielni Miesz-

kaniowej "Ś." w E. doszło do zmian organizacyjnych w zarządzie Spółdzielni. Kierując

się względami ekonomicznymi zmniejszono skład osobowy Zarządu Spółdzielni z czte-

rech do trzech osób, odpowiednio dzieląc obowiązki pomiędzy członków Zarządu.

Zmiana ta została przyjęta uchwałą Rady Nadzorczej Spółdzielni z dnia 25 stycznia

1991 r. Uchwała Rady Nadzorczej Spółdzielni z dnia 31 stycznia 1991 r. w przedmiocie

odwołania wnioskodawcy z funkcji prezesa Zarządu Spółdzielni wprost stwierdza

odwołanie Wincentego S. z tej funkcji z przyczyn organizacyjnych [...].

Przyczynę odwołania z funkcji prezesa stanowiły zmiany organizacyjne uza-

sadnione względami ekonomicznymi, dotyczące zakładu pracy. Zatem odwołanie

wnioskodawcy z funkcji prezesa Zarządu Spółdzielni i związane z tym rozwiązanie

umowy o pracę nie nastąpiło z przyczyn dotyczących pracownika, nie było następstwem

ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych (art. 52 KP) czy też negatywnej oceny

pracy pracownika, względnie jego dalszej przydatności. Rozwiązanie umowy o pracę z

wnioskodawcą nastąpiło z powodu zmian organizacyjnych i zmniejszenia stanu

zatrudnienia, tak jak to ustalił Sąd Wojewódzki. Niewątpliwe, i wynika to wprost z

twierdzeń wnioskodawcy znajdujących potwierdzenie w sposobie postępowania

wnioskodawcy (złożenie wniosku o wcześniejszą emeryturę), odwołanie wnioskodawcy

było rezultatem wzajemnych uzgodnień. Fakt ten potwierdza także okoliczność, że

prezesem Zarządu Spółdzielni został jeden z dotychczasowych wiceprezesów i skład

Zarządu nie uległ zmianie, poza odejściem z pracy wnioskodawcy. Zasadnie Sąd

Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny odwołały się do przepisów prawa spółdzielczego

dotyczących pracowników spółdzielni, pełniących funkcje z wyboru i zakresu ich

obowiązków.

Decyzja w przedmiocie odwołania wnioskodawcy z funkcji prezesa nie należała

do wnioskodawcy; to nie wnioskodawca podejmował decyzje wiążące w przedmiocie

zmniejszenia stanu zatrudnienia i zmian organizacyjnych w zakładzie pracy.

Wnioskodawca został odwołany z funkcji prezesa i rozwiązano z nim umowę o pracę z

przyczyn wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących

zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw. Zatem spełnione zostały warunki

określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26

stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z

pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27), od których zależy

prawo wnioskodawcy do wcześniejszej emerytury. Zarzut kasacji byłby zasadny, gdyby

decyzje wiążące dotyczące zmian organizacyjnych i osobowych mógł podejmować sam

wnioskodawca. Teza leżąca u podstaw kasacji, iż kierownik zakładu pracy może nabyć

prawo do wcześniejszej emerytury z powodu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn

dotyczących zakładu pracy tylko w przypadku likwidacji zakładu pracy lub ogłoszenia

upadłości zakładu pracy, jest trafna, ale w odniesieniu do tych zakładów pracy, w któ-

rych decyzje o zmniejszeniu zatrudnienia i ich realizacja należą do kierownika zakładu

pracy.

Z tych wszystkich przyczyn uznając kasację za niezasadną stosownie do art.

393

12

KPC orzeczono jak w sentencji.

========================================