II UKN 30/96

Wyrok z dnia 17 grudnia 1996 r.

II UKN 30/96

Warunkiem uzyskania świadczenia z tytułu wypadku, który pozostawał w

związku z działalnością gospodarczą, jest prowadzenie jej na terenie Polski. Nie

ma natomiast znaczenia to, że wypadek nastąpił poza granicami kraju.

Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Maria Mańkowska

(sprawozdawca), Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony

Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 1996 r. sprawy z wniosku Anny G. i

nieletnich dzieci przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G.W. o

rentę rodzinną wypadkową, na skutek kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich od

wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze

z dnia 30 października 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych-Oddział w G.W. z dnia 31 sierpnia 1995 r. [...] i przyznał Annie G. i jej

dzieciom Jakubowi i Michałowi Antoniemu G. rentę rodzinną wypadkową od dnia 1

maja 1995 roku.

U z a s a d n i e n i e

Wnioskodawczyni Anna G., pobierająca rentę rodzinną po zmarłym mężu

Dariuszu G., zgłosiła wniosek o rentę rodzinną wypadkową. Zespół powołany przez

organ rentowy w celu zbadania okoliczności i przyczyn wypadku ustalił w protokole [...],

że wypadek, któremu uległ mąż wnioskodawczyni w dniu 4 kwietnia 1995 r. w

Niemczech, był śmiertelnym wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia 31 sierpnia 1995 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni i jej

dzieciom prawa do renty rodzinnej wypadkowej po zmarłym mężu i ojcu, ponieważ wy-

padek miał miejsce poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Od powyższej decyzji wnioskodawczyni odwołała się do Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze domagając się zmiany decyzji

i podniosła, iż wypadek jej męża miał miejsce poza granicami Polski, lecz był związany

z rodzajem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, polegającej na

dokonywaniu stałych transakcji handlowych w Niemczech.

Wyrokiem z dnia 30 października 1995 r. Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie.

Uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone, bowiem wnioskodawczyni nie wystąpiła

z takim żądaniem ani też nie wniosła od niego rewizji.

Powyższy wyrok zaskarżył w drodze kasacji Rzecznik Praw Obywatelskich na

podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowa-

nia cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i

Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr

43, poz 189) zarzucając rażące naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca

1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z

1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.) w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia

1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz

ich rodzin (Dz. U. z 1989 r., Nr 46, poz. 250 ze zm.), art. 477

14

§ 2 KPC, a także

naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej oraz wnosił o uchylenie zaskarżonego

wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przyznanie wnioskodawczyni i

jej dzieciom renty rodzinnej wypadkowej.

Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że Sąd Wojewódzki dokonał błędnej

interpretacji art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. łącząc uzyskanie świadcze-

nia z tytułu wypadku z jego związkiem z miejscem wypadku zamiast z miejscem

prowadzenia działalności gospodarczej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna, bowiem organ rentowy i Sąd Wojewódzki, podzielając

stanowisko organu rentowego, błędnie przyjęły, że wnioskodawczyni i jej dzieciom nie

przysługuje prawo do renty rodzinnej wypadkowej z uwagi na to że wypadek męża

wnioskodawczyni miał miejsce poza obszarem Polski. Art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z

dnia 12 czerwca 1975 r. takiego ograniczenia nie zawiera, a jedynie stwierdza, że

świadczenia określone ustawą przysługują z tytułu wypadków powstałych w związku z

zatrudnieniem na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Bezsporne jest, że miejscem

wykonywania działalności gospodarczej, jaką prowadził mąż wnioskodawczyni, był

G.W. Działalność ta dotyczyła handlu artykułami pochodzenia krajowego i

zagranicznego branży spożywczej i przemysłowej, mąż wnioskodawczyni utrzymywał

stałe kontakty handlowe w Niemczech i w dniu wypadku miał umówione spotkanie w

celach handlowych na terenie Niemiec. Potwierdza to oświadczenie zamieszkałej w

Berlinie Teresy D., które znajduje się w aktach organu rentowego [...].

Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Wojewódzki z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1

ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. oraz art. 477

14

§ 2 KPC oddalił odwołanie wniosko-

dawczyni od sprzecznej z prawem decyzji organu rentowego. Organ ten uznał wypadek

męża wnioskodawczyni za wypadek przy prowadzeniu działalności gospodarczej, ale

nieprawidłowo przyjął, że art. 3 ust. 1 omawianej ustawy nie pozwala przyznać prawa

do renty rodzinnej wypadkowej dlatego, iż wypadek miał miejsce poza obszarem kraju.

Prawo wnioskodawczyni i jej dzieci do renty rodzinnej wynika z art. 10 ust. 1

ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących

działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r., Nr 46, poz.

250 ze zm.), który stanowi, że renta rodzinna z tytułu wypadku przy prowadzeniu

działalności gospodarczej przysługuje na zasadach i w wysokości określonych prze-

pisami o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Za

wypadek, o którym mowa w ust. 1, uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną

zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania zwykłych czynności wynikających z

prowadzenia działalności lub w związku z wykonywaniem takich czynności (art. 10 ust.

2 pkt 1).

Ponieważ wypadek śmiertelny, jakiemu uległ mąż wnioskodawczyni, uznany

został za wypadek przy prowadzeniu w Polsce działalności gospodarczej, nie ma zna-

czenia prawnego i nie pozbawia wnioskodawczyni i jej dzieci prawa do renty rodzinnej

wypadkowej fakt, iż wypadek miał miejsce za granicą.

Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30 poz. 144) określa

jedynie wymóg zatrudnienia pracownika na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, co

spełniał mąż wnioskodawczyni skoro prowadził działalność gospodarczą w G.W.

Zatem na podstawie art. 26 ust. 1 tej ustawy wnioskodawczyni i jej dzieciom,

jako członkom rodziny pracownika, który zmarł wskutek wypadku przy pracy, przys-

ługuje renta rodzinna wypadkowa.

Zaskarżony wyrok narusza również interes Rzeczypospolitej Polskiej, wyrażający

się w szczególnej ochronie osób poszkodowanych w wyniku wypadków przy

pracy. Z tych też względów kasacja podlegała uwzględnieniu mimo upływu sześciu

miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 393

15

KPC

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

========================================