II UKN 58/96

Wyrok z dnia 24 stycznia 1997 r.

II UKN 58/96

Praca sygnalisty szybowego może być uwzględniona przy ustalaniu

uprawnień do górniczej emerytury bez względu na wiek, przewidzianej w prze-

pisie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5, poz. 32 ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt

4 ustawy z dnia 30 czerwca 1994 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

górników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 385),

jedynie wówczas gdy była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy

pod ziemią.

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria

Mańkowska, Kazimierz Jaśkowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 1997 r. sprawy z wniosku

Tadeusza K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o

emeryturę górniczą, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 7 sierpnia 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację

U z a s a d n i e n i e

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w R. decyzją z dnia 29 maja 1995 r.

odmówił Tadeuszowi K., urodzonemu 17 stycznia 1952 r., przyznania prawa do

górniczej emerytury bez względu na wiek, uznając, że wykazał jedynie 16 lat, 8 mie-

sięcy i 4 dni pracy górniczej, wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy. Organ rentowy odmówił natomiast zaliczenia na uprawnienia do żądanego

świadczenia okresu pracy na stanowisku sygnalisty od 1 kwietnia 1980 r. do 28 lutego

1989 r., ponieważ z zaświadczenia pracodawcy wynika, że praca ta była wykonywana

pod ziemią jedynie w 70% czasu pracy, w pozostałych 30% na nadszybiach.

W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w Katowicach zainteresowany domagał się przyznania spornego świadczenia,

podnosząc, że zatrudnienie na stanowiskach maszynistów wyciągowych na szybach

oraz sygnalistów na nadszybiach szybów kopalnianych jest pracą górniczą w rozu-

mieniu art. 5 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5. poz. 32 ze zm.), a zainteresowany w okresie wyko-

nywania pracy w spornym okresie był w zasadzie zatrudniony pod ziemią (na podszy-

biach) i jedynie ze względów organizacyjnych podyktowanych potrzebami kopalni,

sporadycznie był kierowany do pracy na nadszybia.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, po

przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wyrokiem z dnia 13 lutego 1996 r. [...]

oddalił odwołanie. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki podniósł, że przeprowa-

dzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do ustalenia, że wnioskodawca w

spornym okresie wykonywał pracę pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,

zatem nie zostały spełnione przesłanki do uzyskania górniczej emerytury bez względu

na wiek, określone w art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich

rodzin.

W uzasadnieniu rewizji wniesionej do Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Katowicach wnioskodawca zarzucił, że Sąd pierwszej instancji

bezpodstawnie przyjął, iż praca sygnalisty na nadszybiu nie jest pracą wykonywaną pod

ziemią, gdyż pracę taką wykonywał jedynie na polecenie dozoru wynikającego z

organizacji pracy w kopalni dotyczącej "(...) wszystkich sygnalistów w trosce o ich

równomierne obciążenie i nie może wywoływać żadnych krzywdzących dla pra-

cowników skutków tym bardziej, iż zaszeregowanie sygnalisty jest równoznaczne z

każdą inną pracą górniczą, liczoną także w wymiarze półtorakrotnym."

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 1996 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach w sprawie [...] oddalił rewizję.

W kasacji od tego wyroku pełnomocnik wnioskodawcy wnosił o zmianę wyroków

Sądów obu instancji oraz uwzględnienie w całości żądania ubezpieczonego, zarzu-

cając, że zaskarżone wyroki zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, w

szczególności: "Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1994 r. o zmianie ustawy o

zaopatrzeniu emerytalnym przez przyjęcie, że praca ubezpieczonego w charakterze

sygnalisty szybowego nie jest pracą która uzasadnia prawo do górniczej emerytury bez

względu na wiek i zajmowane stanowisko gdyż nie jest pracą wykonywaną stale pod

ziemią i w pełnym wymiarze..."

Rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Na postawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu eme-

rytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5, poz. 32 ze zm.), w brzmieniu nadanym pkt 4

ustawy z dnia 30 czerwca 1994 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

górników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 385), zwanej

dalej ustawą o z.e.g., prawo do górniczej emerytury, bez względu na wiek i zajmowane

stanowisko, przysługuje górnikom, którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i

w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat.

Sąd Najwyższy w pełni podziela stanowisko Sądów orzekających w sprawie, że

zgodnie z tym przepisem jednym z warunków uzyskania górniczej emerytury, bez

względu na wiek i zajmowane stanowisko, jest wykazanie wykonywania pracy górniczej

stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią oraz że nie każdy górnik wykonujący

pracę górniczą w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o z.e.g. może skorzystać z

przywileju uzyskania górniczej emerytury określonej w przytoczonym przepisie art. 10

ust. 1 tej ustawy.

Jak to słusznie podkreślił Sąd Apelacyjny, Sąd pierwszej instancji przeprowadził

właściwe postępowanie dowodowe i wystarczająco uzasadnił swoje stanowisko przyjęte

w zaskarżonym wyroku. Praca sygnalisty, jaką wykonywał wnioskodawca w spornym

okresie, miała charakter rotacyjny, była wykonywana wprawdzie w przeważającej

mierze na podszybiach, czyli pod ziemią, jednakże w 30% na nadszybiach, tj. na

powierzchni. Była więc pracą mieszaną wykonywaną zarówno pod ziemią, jak i nad

ziemią. W myśl przepisu art. 5 ust. 1 pkt 7 ustawy o z.e.g. praca sygnalisty na

nadszybiu w kopalniach i określonych przedsiębiorstwach jest pracą górniczą, uwzględ-

nianą na uprawnienia do górniczej emerytury przewidzianej w art. 9 ustawy o z.e.g. po

osiągnięciu wieku wskazanego w tym przepisie. Fakt, że wnioskodawca wykonywał

pracę sygnalisty na nadszybiu na polecenie przełożonych, ze względów orga-

nizacyjnych podyktowanych potrzebami kopalni, nie ma wpływu na charakter jego

pracy, bowiem ustalenia, czy wykonywał pracę pod ziemią stale i w pełnym wymiarze jej

czasu Sądy dokonały na podstawie przedłożonych dokumentów, oceniając je zgodnie z

regułą swobodnej oceny dowodów zawartą w przepisie art. 233 § 1 KPC.

Słusznie też wskazał Sąd Apelacyjny, że pismo Ministerstwa Pracy i Polityki

Socjalnej nr U5100-94/90 skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Depar-

tamentu Emerytur i Rent w Warszawie dotyczące możliwości półtorakrotnego zaliczenia

sygnalistom szybowym okresów zatrudnienia przy robotach szybowych pod ziemią, na

które powołuje się wnioskodawca, nie ma w niniejszej sprawie istotnego znaczenia.

Praca sygnalisty szybowego może być bowiem - zgodnie z przepisem art. 6 ustawy o

z.e.g. - zaliczona w wymiarze półtorakrotnym i uzasadniać przelicznik 1,8, jeśli była

wykonywana przy robotach szybowych, jednakże na uprawnienia do górniczej

emerytury bez względu na wiek, o której stanowi art. 10 ustawy o z.e.g., może być

uwzględniona jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że była wykonywana

wyłącznie pod ziemią.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że kasacja jest nieuzasad-

niona i z mocy powołanych przepisów oraz art. 393

12

KPC orzekł jak w sentencji

wyroku.

========================================