I PKN 70/96

Wyrok z dnia 6 lutego 1997 r.

I PKN 70/96

Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

(Dz. U. Nr 15. poz. 19 ze zm.) dyrektor szkoły może rozwiązać z nauczycielem stosunek

pracy, gdy nie jest możliwe dalsze zatrudnienie wszystkich nauczycieli danej

specjalności.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Kazimierz Jaśkowski, Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 1997 r. sprawy z powództwa Rozalii

M.-G. przeciwko Szkole Podstawowej [...] w U. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji

powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Koszalinie z dnia 20 września 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Rozalia M.-G. domagała się przywrócenia do pracy w Szkole Podstawowej [...] w U.

na stanowisku logopedy.

Pozwana Szkoła nie uznała powództwa podnosząc, że zasadnie rozwiązała z powódką

stosunek pracy na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Słupsku wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1996 r. oddalił

powództwo.

Sąd ten ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka Rozalia M.-G., nauczycielka mianowana, pracowała w pozwanej Szkole

jako logopeda. Początkowo była jedynym logopedą, a od 1 września 1993 r. zatrudniono w

szkole drugą nauczycielkę-logopedę (Jolantę T.), początkowo w połowie etatu, a następnie w

pełnym wymiarze czasu pracy (zajęć). Dyrektor Szkoły przedstawiając projekt organizacyjny

Szkoły na rok szkolny 1995/1996 przewidziała zatrudnienie dwóch logopedów. Natomiast

Kuratorium Oświaty w S. ustaliło dla pozwanej Szkoły jedynie 20 godzin zajęć

logopedycznych i 1 etat logopedy.

W związku ze zmniejszeniem się liczby oddziałów, godzin dydaktycznych i

wychowawczych oraz zajęć dodatkowych, jak również z uwagi na zmniejszenie liczby zajęć

logopedycznych do 20 godzin tygodniowo dyrektor Szkoły rozwiązała z powódką stosunek

pracy bez wypowiedzenia w trybie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, wypłacając odprawę w

wysokości sześciomiesięcznych zarobków. W związku z koniecznością zwolnienia logopedy

dyrektor wybrała powódkę jako nauczycielkę, z którą rozwiązała stosunek pracy kierując się

następującymi okolicznościami: nabyciem przez powódkę uprawnień do przejścia na

emeryturę na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela, bardziej ustabilizowaną sytuacją osobistą

powódki, wyższą oceną merytoryczną zajęć prowadzonych przez logopedę Jolantę T. i lepszą

współpracę dzieci, rodziców i nauczycieli z Jolantą T. Powódka była nauczycielką

mianowaną z ponad 30-letnim stażem pracy, ukończyła studia metodyczne i wiele kursów,

opłacanych we własnym zakresie, uczestniczyła w konferencjach naukowych Towarzystw

Logopedycznych w kraju i za granicą. Powódka ma na utrzymaniu 20-letnią córkę, studentkę

i pomaga synowi w utrzymaniu jego rodziny. Jolanta T. jest mianowaną nauczycielką z 14-

letnim stażem, ukończyła Wyższą Szkołę Pedagogiczną i Podyplomowe Studium

Logopedyczne i studiuje w Podyplomowym Studium Logorytmiki. Jest matką samotnie

utrzymującą trójkę dzieci w wieku szkolnym. Zajęcia logopedyczne przez nią prowadzone

były wyżej oceniane przez dyrekcję, dzieci, rodziców i nauczycieli. Wizytator miał

zastrzeżenia do sposobu prowadzenia zajęć przez powódkę, a ocena pracy Jolanty T. była

wysoka.

Sąd Pracy ustalił na podstawie schematów organizacyjnych Szkoły, że zmiany

organizacyjne w rozumieniu art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela polegały na zmniejszeniu liczby

godzin dydaktycznych, wychowawczych i zajęć dodatkowych, w konsekwencji zmniejszenia

liczby uczniów. Ograniczenie liczby godzin logopedycznych oraz zajęć dydaktyczno-

wyrównawczych uzasadniało - w ocenie Sądu - decyzję o zwolnieniu jednego logopedy.

Trafność wyboru pracownika do zwolnienia nie została przez Sąd zakwestionowana,

ponieważ wybór uwzględniał wszystkie okoliczności związane zarówno z oceną kwalifikacji

zawodowych wchodzących w grę osób, wykonywaniem przez nie obowiązków

pracowniczych, stażem pracy, sytuację osobistą i rodzinną. Dokonany wybór nie może być

więc oceniony jako dowolny, ani jako stanowiący przejaw nieuzasadnionego preferowania

Jolanty T., czy też szykanowania powódki.

Wyrok ten zaskarżyła powódka.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyrokiem z

dnia 20 września 1996 r. oddalił jej rewizję. Sąd Wojewódzki uznał za nieuzasadniony

podniesiony w rewizji zarzut błędnej wykładni art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Zdaniem

tego Sądu, Sąd I instancji dokonał wyczerpującej oceny kryteriów, jakimi kierował się zakład

pracy przy wyborze nauczyciela wytypowanego do zwolnienia, a przy ocenie dowodów nie

przekroczył granic ich swobodnej oceny określonych w art. 233 § 1 KPC. Pozwany zakład

pracy kierował się prawidłowymi i obiektywnymi kryteriami przy wyborze pracownika do

zwolnienia.

Powódka wniosła kasację od tego wyroku zarzucając naruszenie prawa materialnego

poprzez błędną wykładnię art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela

(Dz. U. Nr 19, poz. 19 ze zm.) "przez przyjęcie, że zmiany organizacyjne pozwanej dawały

podstawę do zwolnienia powódki, podczas gdy zmiany organizacyjne dotyczyły likwidacji

godzin dydaktycznych i wyrównawczych, w ramach których zatrudniona była Jolanta T. Nie

uległ natomiast likwidacji etat logopedy, na którym zatrudniona była powódka". W konkluzji

wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa, ewentualnie o jego

uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.W

uzasadnieniu podniesiono, że zmiany organizacyjne, o których mowa w art. 20 ust. 1, nie

dotyczyły powódki ponieważ spowodowały zlikwidowanie godzin wyrównawczych, w

czasie których pracowała Jolanta T., nauczycielka faworyzowana, "specjalnie traktowana"

przez dyrektora Szkoły.

Strona pozwana wniosła o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest nieuzasadniona. Nie jest słuszny podniesiony w niej zarzut naruszenia

prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela

(przepis ten został znowelizowany ustawą z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy Karta

Nauczyciela - Dz. U. Nr 87, poz. 396, lecz nie w zakresie wymienionych w nim przesłanek).

W rozpoznawanej sprawie wykładnia tego przepisu polegała na interpretacji zwrotu: "zmiany

organizacyjne powodujące zmniejszenie liczby oddziałów lub zmianę planu nauczania

uniemożliwiające dalsze zatrudnienie nauczyciela". Ponieważ powódka zatrudniona była jako

logopeda, możliwość jej dalszego zatrudnienia uzależniona była pośrednio od liczby

oddziałów (i jej zmniejszenia), a bezpośrednio od planu nauczania. Nie jest kwestionowane

przez stronę powodową, że w pozwanej szkole nastąpiła zmiana planu nauczania polegająca

na zmniejszeniu liczby godzin zajęć dodatkowych, wyrównawczych i logopedycznych,

powodująca w konsekwencji niemożliwość zatrudniania dwóch logopedów. Bezsporne jest,

że w szkole znajdowało pracę (w pełnym wymiarze zajęć) dwóch logopedów w poprzednim

planie zajęć, a po jego zmianie nie było to możliwe. Niemożliwe było dalsze zatrudnienie

jednego z dwóch logopedów, a do pracodawcy należała decyzja (podlegająca kontroli sądu

pracy) wyboru jednego z dwóch pracowników, wobec których należało zastosować

rozwiązania prawne przewidziane w art. 20 Karty Nauczyciela.

Zmiany planu nauczania, o których mowa w ustępie 1 tego przepisu nie mogą być

rozumiane jako zmiany dotyczące konkretnego nauczyciela, czy też konkretnego etatu. W

pełni prawidłowa jest wykładnia omawianego przepisu dokonana w zaskarżonym wyroku

oraz poprzedzającym go orzeczeniu Sądu I instancji, w myśl której dyrektor może rozwiązać

z nauczycielem stosunek pracy, gdy nie jest możliwe - na skutek opisanych w tej normie

zmian - dalsze zatrudnienie wszystkich nauczycieli danej specjalności. Nie jest istotne, jak

doszło do zatrudnienia poszczególnych nauczycieli oraz przydzielenia im godzin zajęć

danego rodzaju. Istotne jest, że wobec zaistniałych zmian dalsze zatrudnienie takiej liczby

nauczycieli nie jest możliwe.

Staż pracy nauczyciela ma oczywiście znaczenie, ale tylko jako jedna z przesłanek

podjętych decyzji podlegających ocenie Sądu. Prawidłowo przyjęto w zaskarżonym wyroku,

że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela,

skoro na skutek wprowadzonych decyzją Kuratorium zmian w planie nauczania niemożliwe

było dalsze zatrudnianie dwóch logopedów. Taka wykładnia omawianego przepisu nie

stanowi naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 3931

pkt 1 KPC.

Z tego względu kasację należało oddalić jako pozbawioną uzasadnionych podstaw

(art. 39312

KPC).

N o t k a

Przypomnieć można, że poprzednio w wyroku z dnia 7 września 1994 r., I PRN 56/94

(OSNAPiUS 1995 nr 1 poz. 5) Sąd Najwyższy stwierdził, iż w ramach konieczności rozwiązania

stosunku pracy z jednym spośród kilku naucz ycieli ocenie sądu podlegają również kryteria wyboru

osoby, która została zwolniona.

========================================