I PKN 26/97

Wyrok z dnia 7 marca 1997 r.

I PKN 26/97

Ustawowe okreœlenie "grupa zawodowa" u¿yte w art. 12 ustawy z dnia 28

grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwi¹zywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z

1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) obejmuje nie tylko zespó³ pracowników wykonuj¹cych

œciœle okreœlony zawód (lekarz, kierowca), b¹dŸ pracowników spe³niaj¹cych w

zak³adzie pracy takie same funkcje (czynnoœci), ale równie¿ pracowników o podobnych

kwalifikacjach realizuj¹cych okreœlone zbli¿one rodzajowo zadania. Zaliczenie

pracowników do tej samej grupy zawodowej zale¿y tak¿e od charakteru zak³adu pracy,

rodzaju wykonywanych zadañ i wymaganego przygotowania pracowników.

Przewodnicz¹cy Prezes SN: Jan Wasilewski (sprawozdawca), Sêdziowie SN: Józef

Iwulski, Kazimierz Jaœkowski.

S¹d Najwy¿szy, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 1997 r. sprawy z powództwa Ewy P.

przeciwko Muzeum Okrêgowemu w K. o nawi¹zanie stosunku pracy, na skutek kasacji

pozwanego od wyroku S¹du Wojewódzkiego-S¹du Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych w

Koszalinie z dnia 31 paŸdziernika 1996 r. [...]

o d d a l i ³ kasacjê.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Ewa P. wnios³a o zobowi¹zanie Muzeum Okrêgowego w K. do nawi¹zania z

ni¹ stosunku pracy na stanowisku bibliotekarki.

S¹d Rejonowy-S¹d Pracy w Koszalinie nakaza³ pozwanemu Muzeum zatrudnienie

powódki na stanowisku kustosza biblioteki muzealnej w wymiarze po³owy etatu. S¹d ten

ustali³, ¿e powódka by³a zatrudniona w pozwanym Muzeum od 1 paŸdziernika 1987 r. do 31

sierpnia 1995 r. w dziale etnograficznym kolejno na stanowiskach sta¿ysty, asystenta i

adiunkta. Pozwane Muzeum rozwi¹za³o z powódk¹ umowê o pracê z dniem 31 sierpnia 1995

r. ze wzglêdów okreœlonych w ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwi¹zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu pracy oraz

o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.). Powódka w piœmie do

pozwanego Muzeum z 14 wrzeœnia 1995 r. wyrazi³a gotowoœæ ponownego podjêcia pracy

w tym zak³adzie. W dniu 15 kwietnia 1996 r. w bibliotece Muzeum zosta³a zatrudniona na

pó³ etatu inna osoba, z wykszta³ceniem magistra etnografii, identycznym z wykszta³ceniem

powódki. Powódka ponownie zwróci³a siê do dyrektora Muzeum z oœwiadczeniem o

gotowoœci podjêcia pracy.

S¹d Rejonowy-S¹d Pracy uzna³, ¿e ustalony stan faktyczny uzasadnia ¿¹danie powódki

ponownego jej zatrudnienia w pozwanym Muzeum na stanowisku kustosza biblioteki na

podstawie art. 12 powo³anej wy¿ej ustawy. Skoro Muzeum na tym stanowisku zatrudni³o

osobê o takim samym wykszta³ceniu jakie ma powódka, to jej pracê na poprzednim

stanowisku w dziale etnograficznym i pracê w bibliotece muzealnej nale¿y zaliczyæ do tej

samej grupy zawodowej.

S¹d Wojewódzki-S¹d Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych w Koszalinie oddali³ apelacjê

pozwanego Muzeum od wyroku S¹du Rejonowego-S¹du Pracy. S¹d Wojewódzki stwierdzi³,

¿e pracodawca rozwi¹zuj¹c z pracownikiem umowê o pracê z przyczyn okreœlonych w

ustawie z dnia 28 grudnia 1989 r. musi siê liczyæ z obowi¹zkiem ponownego zatrudnienia

takiego pracownika, je¿eli zostan¹ spe³nione warunki wskazane w art. 12 tej ustawy.

Pozwane Muzeum po rozwi¹zaniu umowy o pracê z powódk¹, przed up³ywem roku,

zatrudni³o osobê, legitymuj¹c¹ siê - podobnie jak powódka - tytu³em magistra etnografii.

Zatrudniona pracownica wprawdzie ukoñczy³a 30 godzinne przeszkolenie bibliotekarskie, ale

podobne wiadomoœci uzyska³a powódka na trzecim roku studiów, w ramach zajêæ z

podstaw informacji naukowej. O tym zaœ, czy praca adiunkta w dziale etnograficznym i

praca kustosza biblioteki nale¿¹ do tej samej grupy zawodowej w rozumieniu art. 12 ustawy

przes¹dzaj¹ warunki i specyfika pozwanego Muzeum. Fakt, ¿e w tym Muzeum na

jednoosobowym stanowisku pracownika biblioteki zatrudniono osobê o takich samych

kwalifikacjach, jakie ma powódka, uzasadnia zaliczenie obu tych stanowisk do jednej grupy

zawodowej. S¹d Wojewódzki na podstawie tabeli wymagañ kwalifikacyjnych do pracy w

Muzeum i jego schematu organizacyjnego ustali³ trzy grupy zawodowe: pracowników

merytorycznych z wykszta³ceniem specjalistycznym, pracowników administracyjnych i pra-

cowników obs³ugi.

W kasacji pozwane Muzeum na podstawie art. 3931

pkt 1 i 2 KPC zarzuci³o

zaskar¿onemu wyrokowi naruszenie art. 12 powo³anej wy¿ej ustawy oraz art. 233 KPC.

Kasacja zawiera wniosek o zmianê zaskar¿onego wyroku i oddalenie powództwa, albo

uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy S¹dowi Wojewódzkiemu do ponownego

rozpoznania. Skar¿¹cy twierdzi³, ¿e ponowne zatrudnienie pracownika na podstawie art. 12

ustawy z 28 grudnia 1989 r. oznacza powtórzenie (wznowienie) w zakresie zatrudnienia

stanu istniej¹cego przed zwolnieniem grupowym. W Muzeum nie odtworzono

zlikwidowanego stanowiska pracy powódki, a stan zatrudnienia systematycznie siê

zmniejsza. Wadliwy jest te¿, dokonany przez S¹d Wojewódzki, podzia³ na grupy zawodowe.

Wykonanie wyroku S¹du Rejonowego spowodowa³o zatrudnienie powódki na stanowisku

kustosza biblioteki, co stanowi awans w stosunku do poprzednio zajmowanego stanowiska

adiunkta, mimo ¿e do pracy na tym nowym stanowisku nie ma ona przygotowania

zawodowego. Ocena kwalifikacji powódki do pracy w bibliotece muzealnej zosta³a dowolnie

dokonana przez S¹d Wojewódzki.

Powódka wnios³a o oddalenie kasacji.

S¹d Najwy¿szy zwa¿y³, co nastêpuje:

Kasacja jest nieuzasadniona. Zarzut naruszenia art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989

r. o szczególnych zasadach rozwi¹zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

dotycz¹cych zak³adu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19

ze zm.) dotyczy wadliwej - w przekonaniu skar¿¹cego - oceny orzekaj¹cych S¹dów, co do

spe³nienia siê wskazanego w tym przepisie warunku ponownego zatrudnienia przez Muzeum

innego pracownika w tej samej grupie zawodowej, do której nale¿a³oby zaliczyæ poprzednie

zatrudnienie powódki. Stanowisko skar¿¹cego co do sensu ustawowego zwrotu "ponownego

zatrudnienia pracowników w tej samej grupie zawodowej" jest nietrafne nawet przy

zastosowaniu tylko wyk³adni jêzykowej rozwa¿anego przepisu. Zatrudnienie w tej samej

grupie zawodowej na pewno nie mo¿e byæ rozumiane w¹sko jako zatrudnienie wy³¹cznie na

zlikwidowanym i nastêpnie przywróconym stanowisku zajmowanym poprzednio przez

pracownika. Nie jest te¿ to¿same z zatrudnieniem na stanowisku równorzêdnym ani zatrud-

nieniem na poprzednich warunkach.

U¿yte w art. 12 ustawy okreœlenie "w tej samej grupie zawodowej" nie zosta³o

zdefiniowane i powinno byæ interpretowane z uwzglêdnieniem okolicznoœci konkretnej

sprawy oraz intencji ustawodawcy, ustanawiaj¹cego prawo pracownika do ¿¹dania

ponownego zatrudnienia w zak³adzie pracy, z którego zosta³ zwolniony na podstawie

przepisów tej ustawy. Grupa zawodowa mo¿e byæ rozumiana jako zespó³ pracowników

legitymuj¹cych siê szczególnymi uprawnieniami do wykonywanej pracy (kierowca, lekarz),

b¹dŸ te¿ zespó³ wykonuj¹cy w zak³adzie takie same lub podobne rodzajowo czynnoœci

(funkcje), a tak¿e grono pracowników o podobnym wykszta³ceniu i kwalifikacjach

potrzebnych dla realizacji skonkretyzowanych zadañ zak³adu pracy. Ocena, czy nast¹pi³o

zatrudnienie w tej samej grupie zawodowej - jak s³usznie stwierdzi³ S¹d Wojewódzki - zale¿y

te¿ od sytuacji konkretnego zak³adu pracy, jego charakteru, rodzaju wykonywanych zadañ i

wymaganego przygotowania pracowników.

Przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. mia³y na celu u³atwienie zak³adom pracy

dostosowania siê do nowych warunków ekonomicznych, dokonania niezbêdnych dla

prawid³owego funkcjonowania zmian organizacyjnych oraz racjonalizacji zatrudnienia, ale

tak¿e zabezpieczenie prawa powrotu do pracy zwolnionego pracownika, gdy odpad³y

przyczyny rozwi¹zania z nim stosunku pracy. Ten cel ustawy uzasadniaj¹cy okreœlone

preferencje dla zwolnionych pracowników nale¿y równie¿ uwzglêdniæ przy wyk³adni jej art.

12.

Powódka w pozwanym Muzeum zajmowa³a stanowisko adiunkta i spe³nia³a istotne

funkcje merytoryczne. Jej przygotowanie teoretyczne i wieloletnia praca w Muzeum nakazuj¹

uznaæ, ¿e ma ona niezbêdne przygotowanie do pracy w specjalistycznej bibliotece

muzealnej. To, ¿e w warunkach muzeum regionalnego osoby zatrudnione na stanowiskach

etnografa i kustosza biblioteki naukowej tego muzeum mo¿na zaliczyæ do tej samej grupy

zawodowej jest uzasadnione. Przede wszystkim dlatego, ¿e obowi¹zki w niewielkiej

specjalistycznej bibliotece, nie wymagaj¹ce nawet zatrudnienia na pe³nym etacie, mog¹ byæ

nale¿ycie spe³nione bez szczególnego przeszkolenia z zakresu bibliotekarstwa, natomiast ze

wzglêdu na charakter tej biblioteki, istotniejsze jest wykszta³cenie etnograficzne i

doœwiadczenie w pracy etnografa. Zdarza siê, ¿e w ma³ych muzeach bibliotekê zawodow¹

prowadzi jeden z pracowników merytorycznych muzeum. Ponowne zatrudnienie pracownika

w tej samej grupie zawodowej nie oznacza ani identycznoœci treœci stosunku pracy w

zakresie stanowiska ani te¿ wynagrodzenia. S¹d Rejonowy okreœli³ stanowisko pracy

powódki i wymiar czasu pracy. Wysokoœæ wynagrodzenia ustal¹ strony z uwzglêdnieniem

obowi¹zuj¹cych przepisów p³acowych.

S¹d Najwy¿szy stwierdzi³, ¿e zaskar¿ony wyrok, jak i poprzedzaj¹cy go wyrok S¹du

Rejonowego nie naruszaj¹ art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwi¹zywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu pracy oraz

o zmianie niektórych ustaw.

Zarzut naruszenia art. 233 KPC nie móg³ odnieœæ skutku, poniewa¿ podstawê kasacji

stanowi¹ tylko takie uchybienia przepisów postêpowania, które mog³y mieæ istotny wp³yw

na wynik sprawy (art. 3931

pkt 2 KPC). Takiego skutku, wobec innych ustaleñ w sprawie, nie

mo¿e wywo³aæ pogl¹d S¹du Wojewódzkiego, i¿ zajêcia na studiach z podstaw informacji

naukowej spowodowa³y uzyskanie przez powódkê kwalifikacji do pracy w bibliotece, nawet

je¿eli takie stwierdzenie, oceniaj¹c abstrakcyjnie, by³oby dyskusyjne.

Z tych przyczyn S¹d Najwy¿szy oddali³ kasacjê na podstawie art. 39312

KPC.

N o t k a

Z dotychczas publikowanych orzeczeñ dotycz¹cych wyk³adni art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.

o sz czególnych zasadach rozwi ¹zyw ania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotycz¹cych zak³adu

pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) nale¿y wskazaæ uchwa³ê z dnia 22

lutego 1994 r., I PZP 2/94 (OSNAPIUS 1994 nr 1 poz. 5, OSNCP 1994 z. 9 poz. 173, OSP 1995 z. 3 poz. 49

z glos¹ I. Sierockiej, PiZS 1995 nr 2 s. 67 z glos¹ M. Gersdorf), wed³ug której na podstawie art. 12 ustawy z

dnia 28 grudnia 1989 r. pracownikowi przys³uguje roszczenie o nawi¹ zanie stosunku pracy w razie, gdy zak³ad

pracy rozwi¹za³ z nim stosunek pracy, a nastêpnie zatrudnia w tej samej grupie zawodowej innego pracownika;

zak³ad pracy nie mo¿e odmówiæ nawi¹ zania stosunku pracy z takim pracownikiem z uwagi na dokonanie

oceny jego kwalifikacji i przydatnoœci do pracy ani te¿ ze wzglêdu na zatrudnienie na tym stanowisku innego

pracownika.

========================================