I PKN 37/97

Wyrok z dnia 11 marca 1997 r.

I PKN 37/97

Prawo pracodawcy doboru pracowników i samodzielnej oceny ich kwalifikacji

zawodowych nie jest prawem bezwzględnym. Podlega ono ograniczeniu określonemu w

art. 45 § 1 KP, z którego wynika, że wypowiedzenie nieuzasadnione może być przez

pracownika skutecznie zakwestionowane przed sądem pracy.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza

(sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 1997 r. sprawy z powództwa

Małgorzaty O. przeciwko Zakładowi Opieki Zdrowotnej w P. o uznanie za bezskuteczne

wypowiedzenia umowy o pracę na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 19 listopada 1996 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Małgorzata O. wniosła o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę.

Pozwany Zakład Opieki Zdrowotnej w P. nie uznał powództwa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Pabianicach wyrokiem z dnia 30 sierpnia 1996 r.

uwzględnił powództwo. Sąd ten poczynił następujące ustalenia faktyczne:

Powódka zatrudniona była u strony pozwanej od 1 kwietnia 1974 r. na stanowisku

technika dentystycznego w jednej z pracowni protetyki stomatologicznej. Dnia 15 maja 1996

r. przeprowadzono kontrolę, której zadanie określono jako "wykonanie normy punktowej za

cztery miesiące 1996 r. a wielkość zatrudnienia w pracowniach protetyki ZOZ w P.".

Stwierdzono, że pracownia, w której pracowała powódka nie wykonała przewidywanej

normy. Norma miesięczna na jednego pracownika wynosiła 124,82 punktów, a wykonano

98,5 punktów. W pracowni tej zatrudnionych było 17 pracowników w pełnym wymiarze

czasu pracy i jeden pracownik na 1/2 etatu. Wykonanie normy 124,82 punktów wynikającej z

przepracowanego czasu było możliwe przez 13,8 pracowników; stwierdzono wobec tego

przerost zatrudnienia o 3,5 etatu. Powódka znalazła się na 10 miejscu w uszeregowaniu osób,

u których stwierdzono "największe niewykonanie" oraz "najniższy procent wykonania". Na 1

miejscu umieszczono nazwisko powódki w zestawieniu nazwisk osób, pod względem

procentowego udziału napraw w całości wykonanych prac. Naprawy uznano za najprostsze

prace. Kontrolujący stwierdził, że w pracowni tej należy zmniejszyć zatrudnienie o czterech

pracowników "osiągających najniekorzystniejsze wyniki punktowe". Wymienił pięć osób, w

tym powódkę.

Strona pozwana pismem z dnia 22 maja 1996 r. zawiadomiła zakładowe organizacje

związkowe o zamiarze wypowiedzenia umów o pracę czterem pracownikom, w tym

powódce. Jedna z tych osób nie była wymieniona we wnioskach kontrolującego. Dnia 30

maja 1996 r. doręczono powódce oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę z

dniem 31 sierpnia 1996 r. "w związku z reorganizacją". Przyczyną wypowiedzenia były

wyniki kontroli przeprowadzonej 15 maja 1996 r. oraz reorganizacja pracowni polegająca na

likwidacji czterech etatów z powodu przerostu zatrudnienia. Powódka wykonuje tylko

naprawy protez, co wynika z wewnętrznego podziału czynności w pracowni. W ciągu 4

miesięcy 1995 r. niemożliwe było wykonanie normy punktów(170) miesięcznie z powodu

niedostarczenia wycisków przez lekarzy oraz z powodu niezgłaszania się pacjentów.

Niewykonanie norm - zdaniem Sądu - "nie świadczy o tym, że spowodowane to zostało z

przyczyn pracownika". Naprawa protez nie jest najprostszą pracą, a wykonywanie napraw

przez powódkę nie świadczy o jej mniejszych umiejętnościach. Powódka choruje na

padaczkę, brak jest dokumentu o dopuszczeniu jej do pracy na stanowisku technika

dentystycznego. Ma ona na wyłącznym utrzymaniu syna-studenta.

Zdaniem Sądu Pracy wyniki kontroli nie mogą stanowić uzasadnienia wypo-

wiedzenia, gdyż powódka została sklasyfikowana na 10 miejscu wśród 18 pracowników

uszeregowanych według najgorszych wyników pracy. Nie potwierdziły się też stawiane

powódce zarzuty co do ilości i jakości wykonywanej przez nią pracy, wykorzystania czasu

pracy, ani co do tego, że wykonywała prace najprostsze i wymagające najmniejszych

umiejętności i wynikami swojej pracy przyczyniła się do niewykonywania ogólnego planu

protezowni.

Zakład pracy nie uwzględnił też sytuacji rodzinnej i zdrowotnej powódki, co

prowadzi - zdaniem Sądu Rejonowego - do wniosku o braku uzasadnienia, a w konsekwencji

bezskuteczności dokonanego wypowiedzenia.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 19

listopada 1995 r. oddalił apelację strony pozwanej od omówionego wyroku. Zdaniem tego

Sądu, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w

sprawie. Powódka była długoletnim pracownikiem i przez dwadzieścia lat pracy nie było

uwag co do jej sumienności i staranności. Przeciwnie, z akt osobowych wynika, że była ona

oceniania pozytywnie. Wybór osób przewidzianych do zwolnienia z pracy podlega kontroli

sądu i kontroli tej dokonał Sąd Pracy.

Pozwany wniósł kasację od tego wyroku, podnosząc naruszenie prawa materialnego

przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 45 KP. Zdaniem pozwanego

ocena pracy powódki jest niezgodna z ustaleniami faktycznymi Sądu. Sąd oceniając materiał

dowodowy nie dokonał tego w sposób swobodny, ale dowolny. Pracodawca prawidłowo

wypowiedział umowę o pracę, biorąc pod uwagę pogarszający się stan zdrowia powódki,

mający wpływ na jej pracę, bezpieczeństwo jej i innych pracowników, a także to, że

powódka wykonuje przede wszystkim naprawy protez, "którą to czynność może wykonać

każdy technik robiący protezy". Podniesiono też, że pracodawca nie dysponuje innym

stanowiskiem pracy, odpowiednim dla powódki. Sąd nie wziął też pod uwagę, że nastąpiła

likwidacja etatów, co również uzasadniało wypowiedzenie umowy o pracę.

Pozwany wniósł "o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie powództwa

ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest uzasadniona.

Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 45 KP) nie może być uznany za słuszny. Z

uzasadnienia kasacji należy wnosić, że kwestionowana jest interpretacja art. 45 § 1 KP

dokonana w zaskarżonym wyroku, a w szczególności analiza przesłanki braku uzasadnienia

wypowiedzenia. W przepisie art. 45 § 1 KP użyty został zwrot "wypowiedzenie umowy o

pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione". Zwrot ten zawiera element

niedookreślony, ocenny. Sądowi powierzona została ocena zasadności wypowiedzenia w

okolicznościach konkretnej sprawy. O naruszeniu tego przepisu można by mówić, gdyby

stanowisko Sądu było dowolne, wypływające z nieprawidłowo poczynionych ustaleń i nie

poparte rzeczową, przekonującą argumentacją. W zaskarżonym wyroku Sąd II instancji

zaaprobował ustalenia Sądu Rejonowego i przedstawione przez niego motywy przyjęcia

braku uzasadnienia wypowiedzenia umowy o pracę powódce. W rozpoznawanej sprawie

ocena zasadności wypowiedzenia odnosiła się do jakości pracy powódki oraz prawidłowości

wyboru pracownika do zwolnienia wobec przeprowadzonej reorganizacji. Dokonana została

w sposób prawidłowy i poparta przekonywającymi argumentami. Podnoszone w kasacji

prawo pracodawcy doboru pracowników i samodzielnej oceny ich kwalifikacji nie jest

prawem bezwzględnym. Podlega ono ograniczeniu właśnie w myśl art. 45 § 1 KP, z którego

wynika, że wypowiedzenie nieuzasadnione może być przez pracownika skutecznie

zakwestionowane przed sądem. Rozwiązanie umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem

podlega kontroli sądu pracy między innymi również pod kątem spełnienia tej przesłanki.

W rozpoznawanej sprawie pracodawca uzasadniał wypowiedzenie reorganizacją.

Podnoszenie w kasacji choroby powódki jako przesłanki uzasadniającej wypowiedzenie

(uniemożliwiającej dalsze zatrudnienie) nie może odnieść skutku.

Nie była to okoliczność wcześniej podnoszona w tym kontekście, a w związku z tym

nie była przedmiotem postępowania dowodowego, co skutkuje niemożliwość jej rozważania

(bez względu na to, czy mogłaby być uznana za uzasadniającą wypowiedzenie).

Z tych wszystkich względów należało oddalić kasację na mocy art. 39312

KPC.

========================================