I PKN 46/97

Wyrok z dnia 13 marca 1997 r.

I PKN 46/97

Przepis art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

(Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) nie uprawnia radcy prawnego do wynagrodzenia

równego wynagrodzeniu głównego księgowego.

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski

(sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 marca 1997 r. sprawy z powództwa

Błażeja D. przeciwko Przedsiębiorstwu Handlu Sprzętem Rolniczym "A." w Ł. o

wynagrodzenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 27 listopada 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powód Błażej D., radca prawny, w sprawie o wynagrodzenie przeciwko pozwa-

nemu Przedsiębiorstwu Handlu Sprzętem Rolniczym "A." wniósł kasację od wyroku

Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 27 listopada

1996 r. [...] Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelacje obu stron od

wyroku Sądu I instancji, zasądzającego na rzecz powoda kwotę 560 zł z odsetkami i

oddalającego powództwo w pozostałym zakresie. Kasacja zarzuca naruszenie art. 22

ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.)

oraz art. 89 KPC. W odniesieniu do pierwszego zarzutu wnoszący kasację wywodzi, że

skoro ustawa o radcach prawnych gwarantuje mu wynagrodzenie nie niższe od

wynagrodzenia przewidzianego dla głównego specjalisty lub innego równorzędnego

stanowiska, to przy braku w przepisach płacowych obowiązujących u pozwanego

stanowiska głównego specjalisty, powinien on otrzymać wynagrodzenie równe zastępcy

dyrektora do spraw ekonomiczno-finansowych, będącego głównym księgowym. Z tej

przyczyny, jego zdaniem, Sąd Apelacyjny naruszył art. 22 ust. 1 ustawy o radcach

prawnych. Sąd Apelacyjny podzielił bowiem pogląd Sądu I instancji, że powód ma

prawo do wynagrodzenia odpowiadającego wynagrodzeniu kierownika działu

księgowości. Na tej podstawie Sąd I instancji zasądził na rzecz powoda kwotę

stanowiącą różnicę między jego wynagrodzeniem, a wynagrodzeniem przewidzianym

dla kierownictwa tego działu. Zdaniem wnoszącego kasację, Sąd Apelacyjny nie wziął

pod uwagę, że radca prawny ma wysoką rangę w przedsiębiorstwie państwowym, gdyż

podlega on bezpośrednio dyrektorowi. Zarzut naruszenia art. 89 KPC powód uzasadnił

tym, że pełnomocnictwa procesowego do zastępowania pozwanego udzielił zastępca

dyrektora Przedsiębiorstwa, a nie dyrektor. W konkluzji powód wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku i zasądzenie na jego rzecz kwoty 22.000 zł z ustawowymi

odsetkami oraz o odrzucenie apelacji pozwanego lub o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od pozwanego

kosztów procesu według norm przepisanych.

Pozwany wniósł o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja nie jest uzasadniona. Jak wynika z art. 22 ust. 1 zdanie 1 ustawy o

radcach prawnych, radca prawny ma prawo do wynagrodzenia określonego w układzie

zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagrodzeniu pracowników, obowiązujących w

jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę. Zdanie drugie tego przepisu stanowi

normę gwarancyjną dla radcy prawnego, że jego wynagrodzenie nie może być niższe

od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska głównego specjalisty lub innego

równorzędnego stanowiska pracy. Jeżeli przepisy płacowe nie przewidują stanowiska

głównego specjalisty, to powstaje wówczas zagadnienie - jak w niniejszej sprawie - jakie

inne stanowisko jest jemu równorzędne. Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądów obu

instancji, że stanowisko zastępcy dyrektora (głównego księgowego) jest stanowiskiem

wyższym w zakładowej strukturze organizacyjnej od stanowiska głównego specjalisty.

Mimo że oba te stanowiska były bezpośrednio podległe dyrektorowi przedsiębiorstwa,

tak jak radca prawny (art. 8 ust. 3 ustawy o radcach prawnych), to jednak różni je w

sposób istotny zakres obowiązków. Główny specjalista z reguły wykonywał pracę

samodzielnie, podobnie jak radca prawny, natomiast główny księgowy kierował

zespołem pracowników. Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony

w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 września

1992 r., I PZP 47/92 (OSNCP 1993 z. 4 poz. 47), że wynagrodzenie radcy prawnego

powinno być porównywalne z wynagrodzeniem przysługującym na stanowisku

kierownika znaczącej komórki organizacyjnej. Za takie wynagrodzenie uznano w tej

uchwale wynagrodzenie kierownika działu ekonomicznego, a nie wynagrodzenie

głównego księgowego. Co do twierdzeń kasacji o wysokiej randze radcy prawnego w

przedsiębiorstwie to trzeba zauważyć, że w gospodarce rynkowej pracodawca z reguły

płaci pracownikom kwoty stosowne do ich przydatności do osiągnięcia podstawowego

celu działalności gospodarczej, tj. generowania zysku. Wskazane w ustawie o radcach

prawnych stanowisko głównego specjalisty nie jest miejscem pracy, które musi czy

powinno występować w przedsiębiorstwie. Przepis nakazujący co najmniej zrównanie

wynagrodzenia radcy prawnego z wynagrodzeniem głównego specjalisty został

uchwalony, gdy w ówczesnej rzeczywistości gospodarczej główny specjalista był

pracownikiem wysoko wynagradzanym. W ten sposób metodami prawnymi usiłowano

podnieść rangę zawodu radcy prawnego. Trzeba także dostrzec jeszcze jedną ważną

różnicę między stanowiskiem głównego księgowego i radcy prawnego. Pierwszy z nich

podejmuje decyzje, do czego z reguły jest upoważniony przez dyrektora, a drugi na ogół

wydaje opinie służące podejmowaniu decyzji przez inne umocowane do tego podmioty.

W wykładni przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o radcach prawnych nie można także

pominąć jego wyjątkowego charakteru. Ma on bowiem szczególny charakter,

wyrażający się w tym, że pewna grupa pracowników (radcy prawni) powinna być

wynagradzana nie gorzej, niż inna grupa (główni specjaliści). Wyjątkowość tego

przepisu skłania do jego restryktywnej wykładni, w żadnym razie nie może ona być

rozszerzająca.

Nie jest uzasadniony także drugi zarzut kasacji dotyczący udzielenia przez

stronę pozwaną pełnomocnictwa procesowego sprzecznie z prawem z tego względu, że

nie udzielił go dyrektor pozwanego Przedsiębiorstwa. Postanowienie zawarte w § 16

ust. 1 pkt 2 statutu Przedsiębiorstwa upoważnia bowiem do wykonywania czynności

prawnych w jego imieniu zastępców dyrektora i pełnomocników Przedsiębiorstwa.

Według zaś § 11 pkt 3 regulaminu organizacyjnego pozwanego Przedsiębiorstwa, do

uprawnień zastępców dyrektora i głównego księgowego należy między innymi

reprezentowanie na zewnątrz interesów Przedsiębiorstwa w zakresie powierzonych im

zadań. Udzielenie pełnomocnictwa procesowego przez zastępcę dyrektora należy w

tych okolicznościach uznać za zgodne z prawem.

Z tych względów na podstawie art. 393

12

KPC orzeczono jak w sentencji.

========================================