II UKN 46/97

Wyrok z dnia 19 marca 1997 r.

II UKN 46/97

Zwolnienie pracownika po okresie 1 miesiąca pracy w sytuacji, gdy w

poprzednim i następnym miesiącu zakład pracy zatrudniał jednakowo po 4 pra-

cowników, nie stanowi zmniejszenia zatrudnienia, o którym mowa w art. 1 ust. 1

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z

pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Maria

Mańkowska (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 1997 r. sprawy z wniosku

Bogusława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o

wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyj-

nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 16 października

1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie

wyrokiem z dnia 21 lutego 1996 r. oddalił odwołanie Bogusława K. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z dnia 23 sierpnia 1995 r., odmawiającej

ubezpieczonemu przyznania wcześniejszej emerytury z powodu braku 40 letniego

okresu zatrudnienia. Organ rentowny nie uznał okresu pracy wnioskodawcy w gos-

podarstwie rolnym jego rodziców od 1 lipca 1952 r. do 11 stycznia 1956 r. z uwagi na

brak dokumentów potwierdzających istnienie gospodarstwa rolnego w tym okresie.

Wnioskodawca udowodnił okres zatrudnienia w wymiarze 36 lat 10 miesięcy i 16

dni, zatem Sąd Wojewódzki uznał, że nie spełnia warunków wymienionych w § 1

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie

wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących

zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27). Ponadto na podstawie informacji nadesłanych

przez Urząd Skarbowy w K. oraz ZUS w C. - Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że w

firmie T. K., która zatrudniała ubezpieczonego w miesiącu czerwcu 1995 r. nie miało

miejsce ograniczenie zatrudnienia. Firma ta zatrudniała w miesiącu maju 1995 r. 4

pracowników i w miesiącu lipcu pozostało również 4 pracowników.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 16

października 1996 r. oddalił rewizję wnioskodawcy, potwierdzając niewadliwość ustaleń

Sądu pierwszej instancji. Ubezpieczony nie przedłożył bowiem żadnego dokumentu

potwierdzającego fakt istnienia gospodarstwa rolnego w spornym okresie o powierzchni

1,56 ha. Natomiast z przedłożonych umów sprzedaży z 9 marca 1948 r. działki ziemi o

powierzchni 0,40 ha i z dnia 11 października 1970 r. o pow. 0,29 ha, można

wyprowadzić wniosek, że w spornym okresie gospodarstwo rodziców ubezpieczonego

nie miało charakteru gospodarstwa rolnego. Sąd Apelacyjny uznał ponadto, zgodnie z

ustaleniami Sądu Wojewódzkiego, że stosunek pracy wnioskodawcy nie został

rozwiązany z powodu likwidacji stanowiska pracy, skoro pracował w Firmie T. K. tylko w

miesiącu czerwcu 1995 r., a Firma ta zarówno przed zatrudnieniem wnioskodawcy, jak i

po rozwiązaniu z nim stosunku pracy zatrudniała taką samą liczbę 4 pracowników.

Kasację od tego wyroku wniósł wnioskodawca zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zasto-

sowanie (art. 393

1

pkt 1 KPC), a w szczególności § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla

pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4,

poz. 27) przez przyjęcie, że nie spełnia wymagań do przyznania wcześniejszej eme-

rytury oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie

przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności nierucho-

mości rolnych oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304), przez

przyjęcie, że nie udowodnił, iż jego rodzice posiadali w spornym okresie gospodarstwo

rolne;

2. naruszenie przepisów postępowania (art. 393

1

pkt 2 KPC) przez niedopuszczenie

dowodu z zeznań zawnioskowanych przez niego świadków: Stanisława P. i Zygmunta

T., na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, co miało istotny wpływ na

wynik sprawy.

Kasacja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu

Wojewódzkiego w Częstochowie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego;

ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie wnioskodawcy prawa do

wcześniejszej emerytury.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest zasadna. Bezpodstawny bowiem jest zarzut naruszenia przepisu

§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w

sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn

dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27). Przepis ten przewiduje, że

pracownicy, z którymi rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w okolicznościach

określonych w art. 1 ust. 1 i 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szcze-

gólnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz.

19 ze zm.) mogą przejść na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek, jeżeli osiąg-

nęli do dnia rozwiązania stosunku pracy okres zatrudnienia wynoszący łącznie z okre-

sami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia co najmniej 35 lat dla

kobiet i 40 lat dla mężczyzn. Pierwszym zatem warunkiem uzyskania prawa do

wcześniejszej emerytury jest rozwiązanie stosunku pracy w trybie przepisów ustawy z

dnia 28 grudnia 1989 r. Ustawa ta obejmuje zwolnienia grupowe pracowników, a także

zwolnienia indywidualne (art. 10 ust. 1) z przyczyn, o których mowa w art. 1 ust. 1, to

znaczy zmniejszenia zatrudnienia w związku ze zmianami ekonomicznymi,

produkcyjnymi lub technologicznymi, w tym także, gdy zmiany te występują w celu

poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego.

Przewidziane w ustawie prawo do odprawy pieniężnej, wypłacanej pracownikom

zwalnianym z przyczyn wymienionych w art. 1, a także dodatkowe uprawnienia tych

osób, dotyczące zwłaszcza uprawnień dla bezrobotnych, uprawnień w zakresie urlopu

wychowawczego, jak i wcześniejszych emerytur realizują podstawowy cel tej ustawy, tj.

łagodzenie skutków konieczności zwolnień pracowników z przyczyn dotyczących

zakładów pracy. Dokonywana transformacja gospodarcza wymagała od wielu zakładów

pracy zmian organizacyjnych, produkcyjnych, czy technologicznych i związanego z tym

ograniczenia zatrudnienia spowodowanego sytuacją ekonomiczną przedsiębiorstwa. W

takich też okolicznościach ustawodawca zdecydował o udzieleniu zwalnianym

prawnikom pewnych osłon ekonomicznych i socjalnych dla osłabienia ujemnych

skutków tych zwolnień, dotykających często długoletnich pracowników.

Takich okoliczności nie można doszukać się w sytuacji wnioskodawcy. Po

okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego od 20 maja 1990 r. do 14 maja 1991

r. wnioskodawca otrzymywał zasiłek z tytułu pozostawania bez pracy do 20 sierpnia

1992 r., pracował od 21 sierpnia 1992 r. do 30 września 1992 r. w GiK jako sprzedawca

- kasjer; od 1 października 1992 r. do 28 lutego 1993 r. pobierał zasiłek dla

bezrobotnych oraz od 1 czerwca 1995 r. do 30 czerwca 1995 r. pracował w Zakładzie

Kamieniarskim T. K. w charakterze ładowacza - konwojenta. Świadectwo pracy z 30

czerwca 1995 r. znajdujące się w aktach rentowych [...] poświadcza, że stosunek pracy

został rozwiązany na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. z

powodu likwidacji stanowiska (etatu). Stwierdzeniu temu zaprzecza informacja Urzędu

Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że Zakład T. K. zatrudniał po 4

pracowników w maju, jak i w lipcu 1995 r. Z wykazów zatrudnienia pracowników w

Firmie T. K. [...] wynika, że w 1995 r. tylko w lutym i czerwcu zatrudnienie wynosiło 5

pracowników, natomiast w marcu było zatrudnionych 3 pracowników, a w lutym i

kwietniu po 2 pracowników. Nie można zatem uznać, że zatrudnienie piątego

pracownika w czerwcu 1995 r. i zwolnienie go po okresie 1 miesiąca pracy w sytuacji,

gdy w poprzednim i następnym miesiącu zakład pracy zatrudniał jednorazowo po 4

pracowników stanowi o zmniejszeniu zatrudnienia, o którym mowa w art. 1 ust. 1

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. i daje zwolnionemu pracownikowi uprawnienie do

wcześniejszej emerytury.

W tych warunkach słusznie przyjęły Sądy obu instancji, że w przedmiotowej

sprawie nie było podstaw do zwolnienia wnioskodawcy z pracy na podstawie art. 10 ust.

1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. skoro nie udowodnił, iż w zatrudniającym go

zakładzie pracy zaistniała potrzeba ograniczenia zatrudnienia. Brak podstawowej

przesłanki z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 stycznia

1990 r. o rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, okreś-

lonych w art. 1 ust. 1 i 2 oraz art.. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r, defini-

tywnie wyklucza prawo wnioskodawcy do wcześniejszej emerytury. Nie było zatem

potrzeby oceny dalszych zarzutów kasacyjnych, dotyczących stażu pracy wniosko-

dawcy.

Z przytoczonych wyżej względów kasacja wnioskodawcy nie miała usprawied-

liwionych podstaw i podlegała oddaleniu na zasadzie art. 393

12

KPC.

========================================