II UKN 25/97

Wyrok z dnia 4 kwietnia 1997 r.

II UKN 25/97

Ubezpieczony pobierający zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do

pracy u jednego pracodawcy, świadcząc w tym czasie za wynagrodzeniem pracę

na rzecz innego podmiotu zatrudniającego, która to praca mogła spowodować

pogorszenie stanu zdrowia, nadużywa prawa do tego świadczenia. Uzasadnia to

żądanie zwrotu wypłaconego zasiłku na podstawie i w trybie art. 53 ustawy z dnia

17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w

razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze

zm.).

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Barbara Wagner

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 1997 r. sprawy z wniosku

Edwarda Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G.W. o

zasiłek chorobowy, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyrok Sądu Apelacyjnego w

Poznaniu z dnia 15 października 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze

wyrokiem z dnia 29 maja 1996 r. [...] oddalił odwołanie Edwarda Ł. od decyzji wydanej

w dniu 8 stycznia 1996 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G.W.,

odmawiającej prawa do zasiłku chorobowego za okresy od 1 sierpnia 1994 r. do 15

stycznia 1995 r. oraz od 23 lutego do 20 września 1995 r. i zobowiązującej do zwrotu

25.144, 80 zł, tj. kwoty stanowiącej równowartość pobranego nienależnie świadczenia.

Sąd ustalił, że odwołujący się w okresie, za który pobrał zasiłek chorobowy był

zatrudniony równocześnie w Spółdzielni Mieszkaniowej " S." na stanowisku kolejno

prezesa , a następnie członka zarządu oraz na stanowisku dyrektora Przedsiębiorstwa

Produkcyjno - Handlowo - Usługowego Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej "K."

Spółka z o.o. w G.W. Od 1 sierpnia 1994 r. do 15 stycznia 1995 r. i od 23 lutego do 20

września 1995 r. Edward Ł. był niezdolny do pracy i z tego tytułu pobierał zasiłek

chorobowy wypłacany przez Spółdzielnię " S.". W tym czasie nie zaprzestał

wykonywania obowiązków dyrektora przedsiębiorstwa "K." otrzymując za tę pracę

należne wynagrodzenie.

W ocenie Sądu, zachowanie odwołującego się wyczerpuje dyspozycję normy

prawnej wynikającej z art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pie-

niężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst:

Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.) . Edward Ł. nadużył prawa do świadczeń ,

zasiłek chorobowy pobrał nienależnie , wobec czego, stosownie do treści art. 37 ust. 1

ustawy z dnia 15 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń

społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), zobowiązany jest

do jego zwrotu.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu podzielił pogląd oraz argumentację prawną Sądu I

instancji i wyrokiem z dnia 15 października 1996 r. [...], oddalił rewizję odwołującego się

od powyższego wyroku. Postępowanie rewizyjne nie potwierdziło zasadności zarzutów

niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy

, sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału oraz naruszenia

prawa materialnego. Ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny potwierdzony został

dokumentami , a jego ocena i kwalifikacja prawna były właściwe.

Powyższy wyrok Edward Ł. zaskarżył kasacją wniesioną w dniu 10 grudnia 1996

r. i podając jako podstawy kasacyjne naruszenie prawa materialnego, przez

niezastosowanie art. 128 KP i art.129 KP, oraz naruszenie prawa procesowego, (art.

155 KPA) i wniósł o jego uchylenie oraz o przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu

do ponownego rozpoznania lub o uchylenie "również wyroku Sądu Wojewódzkiego (...)

i przekazanie wówczas temuż Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania".

Pełnomocnik Edwarda Ł. wywodził, że ustalenie Sądów zarówno I jak i II instancji

co do wykonywania przez skarżącego pracy w Przedsiębiorstwie "K." w okresie

zwolnienia lekarskiego, pozostaje w sprzeczności z rzeczywistym stanem rzeczy. W tym

czasie odwołujący się jedynie " sporadycznie przebywał na wyjazdach służbowych

(kilkugodzinnych) oraz również w okresie od 11.09. 1995 r. do 20.09. 1995 r. przebywał

w szpitalu". W tej sytuacji " ... trudno jest uznać, że Edward Ł. przepracował chociażby

jeden miesiąc w okresie kilkunastu miesięcy, w których pobierał zasiłek chorobowy", a

to wobec wyraźnie określonych w art. art. 128 i 129 KP norm czasu pracy. Skarżący

podnosił także, że skoro Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 20 września

1995 r. " uznał zasadność wypłacania Edwardowi Ł. zasiłku chorobowego", to do

zmiany tejże decyzji należało zastosować art.155 KPA. Podstawową przesłanką

zastosowania powołanego przepisu jest zgoda stron . Zaskarżona odwołaniem decyzja

z dnia 8 stycznia 1996 r. wydana została przez organ rentowy bez udziału

wnioskodawcy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Udokumentowane są fakty, że Edward Ł. od 1 września 1990 r. do 11 listopada

1995 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Przemysłowo - Handlowo - Usługowym

Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej " K." Spółka z o.o. w G.W. w wymiarze 7/8

etatu i od 1 listopada 1991 r. równocześnie w Spółdzielni Mieszkaniowej "S." jako

prezes a następnie członek zarządu, do 30 kwietnia 1995 r. Bezsporne jest też, że w

okresach od 1 sierpnia 1994 r. do 15 stycznia 1995 r. oraz od 23 lutego do 20 września

1995 r. korzystał ze zwolnienia lekarskiego i pobrał zasiłek chorobowy w kwocie

25.144,80 zł wypłacony przez Spółdzielnię Mieszkaniową "S.". W okresie zasiłkowym

skarżący otrzymywał w Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej

wynagrodzenie za pracę , od którego opłacono składki na ubezpieczenie społeczne. W

tym czasie wykonywał czynności należące do jego pracowniczych obowiązków.

Teza o sporadycznym wykonywaniu pracy nie da się obronić w kontekście

materiału dowodowego. Przeczą jej zarówno dokumenty jak i zeznania świadków.

Edward Ł. wykonywał więc w okresie zwolnienia lekarskiego inną pracę zarobkową. Co

więcej, przy rozpoznanych schorzeniach praca ta mogła spowodować przedłużenie jego

niezdolności do pracy w Spółdzielni Mieszkaniowej. Edward Ł. przebył w 1993 r. zawał

serca i z tego tytułu zaliczony został do III grupy inwalidów. Nie był zatem zdolny do

wykonywania dotychczasowej pracy. Mimo to w okresie zwolnienia u jednego

pracodawcy świadczył pracę na rzecz drugiego podmiotu zatrudniającego. We wrześniu

1995 r. przebył drugi zawał, co spowodowało jego inwalidztwo II grupy.

Zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 128 KP i art. 129 KP nie jest dość

jasno uzasadniony przez skarżącego. Powołane przepisy ustalają wprawdzie

dopuszczalne normy wymiaru czasu pracy jednak w odniesieniu do jednego miejsca

zatrudnienia. Nie wprowadzają natomiast zakazu nawiązania i pozostawania w sto-

sunkach pracy z różnymi pracodawcami oraz nie określają wymiaru łącznego czasu

świadczenia pracy na rzecz każdego z nich.

Co do zarzutu naruszenia przez organ rentowy art. 155 KPA należy stwierdzić,

że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie do

postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego o ile te ostatnie

przepisy nie stanowią inaczej. Zasady postępowania przy zmianie i ustaniu prawa do

świadczeń określa generalnie art. 80 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin ( Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), odmiennie od

reguł przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Zarzut naruszenia art. 155 KPA przez Sądy obu instancji jest bezprzedmiotowy,

albowiem sprawy z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi w

rozumieniu art. 1 KPC i do ich rozpoznawania przepisy Kodeksu postępowania

administracyjnego nie mają w ogóle zastosowania.

Kierując się powyższymi motywami Sąd Najwyższy, stosownie do treści art.

393

12

KPC, orzekł jak w sentencji.

========================================