II UKN 54/97

Wyrok z dnia 4 kwietnia 1997 r.

II UKN 54/97

Zobowiązania wspólników spółki cywilnej z tytułu składek na ubezpie-

czenie społeczne pracowników są zobowiązaniami związanymi z działalnością

spółki.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Barbara Wagner, Andrzej

Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 1997 r. sprawy z wniosku

Elżbiety C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o składki

ubezpieczeniowe, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego

we Wrocławiu z dnia 17 lipca 1996 r. [...]

1. o d d a l i ł kasację,

2. zasądził od wnioskodawczyni Elżbiety C. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziału w W. kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje.

U z a s a d n i e n i e

Elżbieta C. w kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych we Wrocławiu z dnia 17 lipca 1996 r. [...] oddalającego jej rewizję od

wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17

kwietnia 1996 r. [...] oddalającego odwołanie Elżbiety C. od decyzji Zakładu Ubezpie-

czeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia 8 czerwca 1995 r. [...] zobowiązującej wnios-

kodawczynię do uiszczenia na rzecz ZUS-u zadłużenia z powodu nieopłacania składek

na ubezpieczenie społeczne przez wspólnika wnioskodawczyni, Krzysztofa G., za okres

od grudnia 1991 r. do marca 1995 r., w kwocie 21.656 zł 13 gr, zarzuciła zaskarżonemu

wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie, a w szczególności przepisów art. 864 KC oraz art. 47 ustawy z dnia 19

grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108,

poz. 486 ze zm.) przez przyjęcie solidarnej odpowiedzialności wnioskodawczyni za

zobowiązania osobiste Krzysztofa G. nie wynikające z działalności spółki cywilnej w

stosunku do ZUS-u. Wniosła o orzeczenie co do istoty sprawy i zmianę zaskarżonego

wyroku przez zmianę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia

8 czerwca 1995 r. [...] w ten sposób, że ?zwolni stronę powodową Elżbietę C. od

spłacenia na rzecz strony pozwanej kwoty 21.656,13 zł (...) tytułem składek na

ubezpieczenie społeczne@ lub ?uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu II instancji oraz

wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.@

W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych podniosła, że przyjęcie przez Sąd prze-

pisu art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych za podstawę zaskarżonego wyroku

jest błędne. Powyższy przepis dotyczy bowiem tylko takich zobowiązań, które dotyczą i

wynikają ze wspólnie prowadzonej, w ramach spółki cywilnej, działalności gos-

podarczej. Brak przesłanki wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej, mimo

istnienia wyłącznie formalnych więzi między wspólnikami, nie może rodzić odpo-

wiedzialności solidarnej za zobowiązania inne niż te, które by wynikały ze wspólnej ich

działalności. Tymczasem w okresie od listopada 1991 r. do chwili rozwiązania spółki na

mocy wyroku sądowego wnioskodawczyni i Krzysztof G. prowadzili ?całkowicie

niezależną od siebie działalność gospodarczą@, czego przejawem jest prowadzenie

oddzielnych kont dla celów prowadzonej działalności gospodarczej i zatrudnianie przez

każdego ze wspólników własnych pracowników. Jedynym elementem łączących

wspólników był wspólny lokal służący im do wykonywania i prowadzenia swoich

odrębnych działalności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem § 1 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego

1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na

niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określania właściwości organów

podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych (Dz.U. Nr 6 poz. 40 ze zm.)

do należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie

społeczne i składek na zaopatrzenie emerytalne stosuje się przepisy ustawy z dnia 19

grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108,

poz. 486 ze zm.), w zakresie określonym przepisami art. 14-17, 20, 21, 23-29 oraz art.

40-49 tej ustawy. Z przepisu art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wynika zaś,

że wspólnik spółki jawnej, komandytowej, nie będący komandytariuszem oraz spółki

cywilnej opowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi

wspólnikami za wszystkie zobowiązania podatkowe spółki i wspólników związane z

działalnością spółki.

Trafny jest pogląd Sądu, że zobowiązania wspólników spółki cywilnej z tytułu

składek na ubezpieczenie społeczne pracowników są zobowiązaniami związanymi z

działalnością spółki. Wynikają one bowiem z faktu prowadzenia działalności gospodar-

czej w formie spółki cywilnej, jak prawidłowo przyjął Sąd, a także z faktu, że zatrud-

nianie pracowników i opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne są istotnymi

elementami tej działalności. Nie ulega zatem wątpliwości, że do zobowiązań

wspólników spółki cywilnej z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne pra-

cowników stosuje się przepisy art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników są zobowią-

zaniami wspólników spółki cywilnej nie zaś zobowiązaniami tej spółki. Wprawdzie po-

wyższy przepis ustawy o zobowiązaniach podatkowych rozróżnia zobowiązania podat-

kowe spółki i zobowiązania podatkowe wspólników, jednakże rozróżnienie to nie odnosi

się do spółki cywilnej i jej wspólników. Podmiotami praw i obowiązków są jedynie

wspólnicy spółki cywilnej, natomiast spółka cywilna, [...] nie ma zdolności prawnej, a

zatem nie może być samodzielnym podmiotem praw i obowiązków, w tym praw i

obowiązków w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych. Należy ponadto wskazać, że

przepis art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowi o solidarnej

odpowiedzialności wspólnika ze spółką i pozostałymi wspólnikami, podczas gdy przepis

art. 864 KC przewiduje jedynie solidarną odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej.

Przyjęcie, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada solidarnie ze spółką i pozostałymi

wspólnikami tej spółki za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne

pracowników byłoby sprzeczne z istotą spółki cywilnej.

Przewidzianej w art. 47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z § 1

pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia

przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń

pieniężnych oraz określania właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania

zaległości podatkowych solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za

zobowiązania z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne pracowników nie

uchylają poczynione przez wspólników ustalenia, że każdy ze wspólników będzie

zatrudniał własnych pracowników i opłacał za nich składki na ubezpieczenie społeczne

na oddzielne konta ubezpieczeniowe. Jak trafnie wskazał Sąd, przepisy o

zobowiązaniach podatkowych mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących,

co oznacza, że ewentualne postanowienia zawarte w umowie spółki cywilnej, co do

odpowiedzialności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poszczególnych

wspólników są prawnie bezskuteczne względem tego Zakładu.

Należy podzielić pogląd Sądu, że zarzuty co do braku wspólnego celu gospo-

darczego wnioskodawczyni i wspólnika, faktycznej rozdzielności prowadzonych przez

wspólników działalności gospodarczych i oświadczeń Krzysztofa G., iż powstała za-

ległość wobec organu rentowego jest jego zobowiązaniem osobistym, nie mają zna-

czenia prawnego dla istnienia odpowiedzialności solidarnej przewidzianej w art. 47

ustawy o zobowiązaniach podatkowych, skoro powyższe zaległości powstały w okresie,

gdy wspólnicy pozostawali w spółce (wyrok SN z dnia 24 sierpnia 1967 r., II CR 187/67,

OSNCP 1968 z. 5 poz. 89).

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================