I PKN 94/97

Wyrok z dnia 10 kwietnia 1997 r.

I PKN 94/97

Sąd pracy nie jest uprawniony do korygowania zgodnej z prawem decyzji

pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy i nie ma uzasadnienia powoływanie

się przez pracownika na zasadę równych praw, jeżeli zarzucone mu przewinienie

stanowiło naruszenie istotnych obowiązków pracowniczych.

Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 1997 r. sprawy z powództwa

Dariusza Ł. przeciwko Wojewódzkiej Kolumnie Transportu Sanitarnego w S. o

przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 28 listopada 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Giżycku wyrokiem z dnia 16 sierpnia 1996 r.

przywrócił powoda Dariusza Ł. do pracy na poprzednich warunkach w pozwanej

Wojewódzkiej Kolumnie Transportu Sanitarnego w S., a nadto zasądził od pozwanej na

rzecz powoda kwotę 585,87 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy,

a także zwrot kosztów postępowania. Sąd ten ustalił, że wprawdzie powód dopuścił się

przypadków opuszczania miejsca pracy, spóźniania się do pracy, a także w dniu 31

maja 1995 r. pozostawił bez zabezpieczenia samochód służbowy, co doprowadziło do

jego uszkodzenia, to podjęta przez pozwaną decyzja o wypowiedzeniu powodowi

umowy o pracę była środkiem niewspółmiernym do rodzaju i wagi ujawnionych

przewinień pracowniczych.

Po rozpoznaniu apelacji pozwanej Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 listopada 1996 r. zmienił zaskarżony

wyrok i oddalił powództwo, uznając że Sąd Rejonowy dokonał niewłaściwej oceny

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd drugiej instancji zwrócił uwagę,

że przepisy art. 100 KP, nakładające na pracowników obowiązek sumiennego i

starannego wykonywania pracy i stosowania się do poleceń przełożonych dotyczących

umówionej pracy, wymagają od pracownika także dbałości o dobro zakładu pracy i

ochrony mienia pracodawcy. Dlatego pozostawienie przez powoda w dniu 31 maja

1995 r. nie zabezpieczonego samochodu służbowego, które doprowadziło do

przypadkowego uruchomienia tego pojazdu przez pacjentów szpitala psychiatrycznego,

których powód miał przewozić, oraz do uszkodzenia samochodu służbowego,

uzasadniało wypowiedzenie mu umowy o pracę. Sąd Wojewódzki wskazał także na fakt

samowolnego opuszczenia przez powoda miejsca pracy w dniu 10 maja 1995 r. w celu

omówienia warunków przyjęcia go do nowej pracy, co było przyczyną wypowiedzenia

powodowi umowy o pracę w dniu 23 maja 1995 r., które Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Giżycku uznał za bezskuteczne jedynie z powodu naruszenia trybu konsultacji

związkowej. Te dwa zdarzenia w ocenie Sądu Wojewódzkiego stanowiły oczywiste

naruszenie obowiązków pracowniczych przez powoda i uzasadniały wypowiedzenie mu

umowy o pracę. Równocześnie w materiale dowodowym sprawy brak było przesłanek

faktycznych uzasadniających stanowisko Sądu Rejonowego o tendencyjnym

traktowaniu powoda przez pracodawcę, który stosował rozmaite przewidziane w

przepisach prawa pracy środki dyscyplinujące wobec powoda naruszającego obowiązki

pracownicze.

Wyrok Sądu Wojewódzkiego zakwestionował kasacją powód zarzucając mu

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 100 KP oraz domagał się

orzeczenia reformatoryjnego co do istoty sprawy przez Auznanie dokonanego wypo-

wiedzenia umowy o pracę powodowi za bezskuteczne@, alternatywnie wnosił o uchy-

lenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w

Białymstoku do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów procesu Aza wszystkie

instancje@. Zdaniem kasacji w sprawie brak było rzeczywistych i uzasadnionych

przyczyn, które mogły uzasadniać wypowiedzenie powodowi umowy o pracę, a które

było dokonane tendencyjnie przez przełożoną powoda z przyczyn osobistych. Zdarze-

nie z dnia 31 maja 1995 r. spowodowane przez pensjonariuszy szpitala psychia-

trycznego, którzy nie byli nadzorowani przez personel medyczno-pielęgniarski, dopro-

wadziło do niewielkiego uszkodzenia samochodu służbowego, a zatem nie stanowiło

wystarczającej przyczyny, która uzasadniałaby wypowiedzenie powodowi umowy o

pracę, zwłaszcza w sytuacji gdy inni kierowcy pozwanej mieli znacznie poważniejsze

kolizje drogowe i nadal są zatrudnieni. Zarzut ten przekonuje także o niestosowaniu

wobec powoda obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników oraz

wyników ich pracy (art. 94 pkt 9 KP). Inne zdarzenie z dnia 10 maja 1995 r. polegające

na załatwianiu spraw prywatnych w czasie oczekiwania na załatwienie spraw

służbowych przed bankiem, odbyło się bez zgody pracodawcy, wobec przekonania

powoda, że jego przełożona nie zgodziłaby się na udzielenie mu zwolnienia z pracy w

celu poszukiwania innego zatrudnienia.

Pozwana wniosła o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 393

11

KPC postępowanie kasacyjne toczy się w

granicach kasacji, które wyznaczają podstawy i wnioski kasacji. Wniesiona skarga

kasacyjna powołuje wyłącznie naruszenie prawa materialnego jako podstawę kasacyj-

ną, co sprawia, że w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest weryfikowanie

dokonanych w toku instancji ustaleń faktycznych i dlatego Sąd Najwyższy nie może

czynić odmiennych ustaleń faktycznych od przyjętych za podstawę wydania zas-

karżonego wyroku. Analiza prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych byłaby

możliwa wyłącznie w związku z zarzutami naruszenia przepisów postępowania, jeżeli

uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.393

1

pkt 2 KPC), a

takich zarzutów obrazy prawa procesowego kasacja nie powołała. W konsekwencji

powyższego dla oceny przez Sąd Najwyższy trafności podniesionego zarzutu naru-

szenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny sprawy, stanowiący pods-

tawę wydania zaskarżonego wyroku.

Kasacja wskazująca na naruszenie przepisu prawa materialnego przez błędną

wykładnię art. 100 KP i sprowadzająca się do twierdzenia, że wskazane przez

pozwanego pracodawcę przyczyny nie uzasadniały wypowiedzenia powodowi umowy o

pracę i przez to było to wypowiedzenie nieuzasadnione, w istocie oznacza postawienie

zarzutu naruszenia przede wszystkim przepisu prawa materialnego zawartego w art. 45

KP. Przy rozważaniu zasadności przyczyn dokonanego wypowiedzenia powodowi

umowy o pracę w dniu 20 września 1995 r. należało wstępnie odnieść się do

wcześniejszego wypowiedzenia powodowi umowy o pracę w dniu 23 maja 1995 r.,

które zostało uznane za bezskuteczne prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego-

Sądu Pracy w Giżycku z dnia 22 czerwca 1995 r. [...] z uwagi na niewyczerpanie przez

zakład pracy trybu konsultacji związkowej. Sygnalizowane orzeczenie zostało wydane

bez badania merytorycznych przyczyn wypowiedzenia określonych w piśmie o

wypowiedzeniu z dnia 23 maja 1995 r. W ocenie Sądu Najwyższego przyczyny po-

wołane w tym wypowiedzeniu, wobec prawomocnego orzeczenia jego bezskuteczności,

nie mogły stanowić uzasadnienia kolejnego wypowiedzenia powodowi umowy o pracę

dokonanego w dniu 20 września 1995 r., którego zasadność stanowiła przedmiot

obecnego procesu. Dotyczy to w szczególności zdarzenia z dnia 10 maja 1995 r. oraz

innych przewinień pracowniczych powoda, wskazanych jako przyczyny wypowiedzenia

umowy o pracę dokonanego w dniu 23 maja 1995 r. Dyspozycje art. 45 § 1 KP w

jednakowy sposób sankcjonują wypowiedzenie nieuzasadnione, jak i wypowiedzenie

dokonane w naruszeniem przepisów o wypowiadaniu umów o pracę. Powoduje to, iż

prawomocne orzeczenie o bezskuteczności wypowiedzenia umowy o pracę, oparte o

stwierdzenie naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę w tym trybie, bez

sądowego zbadania merytorycznych przyczyn wypowiedzenia (co nie jest konieczne

według regulacji normatywnej art. 45 § 1 KP), przekreśla znaczenie prawne i możliwość

powoływania tych samych przyczyn, jako uzasadnienie kolejnego wypowiedzenia

umowy o pracę. Przyczyny te stają się nieaktualne z uwagi na prawomocne orzeczenie

bezskuteczności wypowiedzenia, które miały uzasadniać. Odmienne stanowisko

przekreślałoby znaczenie prawomocnego wyroku sądowego o uznaniu wypowiedzenia

za bezskuteczne, umożliwiając bezpodstawnie i bez jakiegokolwiek uzasadnienia

prawnego zwolnienie pracodawcy od przestrzegania wymogów formalnych wypowia-

dania umów o pracę, byleby istniała jakakolwiek wcześniejsza przyczyna uzasadniająca

wypowiedzenie umowy o pracę. Byłaby to swoista konwalidacja uznanych za

bezprawne naruszeń przez pracodawcę przepisów o wypowiadaniu umów o pracę oraz

niedopuszczalne dokonanie wypowiedzenia z tych samych przyczyn.

Powyższe powodowało, że przedmiotem weryfikacji zasadności wypowiedzenia

powodowi umowy o pracę z dnia 20 września 1995 r. mogła być przyczyna nie

wskazana w wypowiedzeniu z dnia 23 maja 1995 r., tj. zdarzenie z dnia 31 maja 1995

r., polegające na pozostawieniu nie zabezpieczonego samochodu używanego do

transportu sanitarnego, co umożliwiło jego uruchomienie przez pacjentów szpitala

psychiatrycznego, które doprowadziło do wypadku i uszkodzenia pojazdu służbowego.

Była to podstawowa przyczyna wypowiedzenia, wskazana w piśmie wypowiadającym

powodowi umowę o pracę w dniu 20 września 1995 r. To zachowanie się powoda

zatrudnionego na stanowisku kierowcy, który jest obowiązany chronić mienie

pracodawcy, a także jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo związane z ruchem po-

wierzonego mu pojazdu służbowego, stanowiło rażące naruszenie powinności sumien-

nego i starannego świadczenia pracy przez powoda (art. 100 § 1 KP) i jednoznacznie

kwalifikowało się jako uzasadniona przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę w

rozumieniu art. 45 § 1 KP. Okoliczność, iż rozmiary strat materialnych spowodowanych

kolizją były większe, była nieistotna wobec oczywistego zagrożenia bezpieczeństwa

dotkniętych schorzeniami psychicznymi osób, przewożonych i poddanych również

pieczy powoda, które uruchomiły niezabezpieczony pojazd i brały udział w

niebezpiecznej kolizji drogowej, za której spowodowanie powód został ukarany w

postępowaniu mandatowym. Wypowiedzenie dokonane wskutek oczywistego i rażą-

cego naruszenia obowiązków pracowniczych było następstwem zastosowania obiek-

tywnych i sprawiedliwych kryteriów indywidualnej oceny pracy powoda oraz jego prze-

winienia pracowniczego (art. 94 pkt 9 KP). Uprawniony wybór pracodawcy innych

sankcji wobec innych pracowników za podobne naruszenie powinności pracowniczych,

nie uchybia indywidualnej z natury rzeczy ocenie pracy powoda prowadzącej do

uzasadnionego wypowiedzenia mu umowy o pracę. W takich przypadkach pracodawca

nie naruszył przecież zasady równouprawnienia pracowników, a jedynie w sposób

uprawniony zastosował indywidualne sankcje dyscyplinujące określone przewinienia

pracownicze. Sądy nie są władne korygować zgodnych z prawem indywidualnych

decyzji pracodawcy i nie ma uzasadnienia prawnego powoływanie się powoda na

zasadę równych praw, jeżeli zarzucane mu przewinienie pracownicze nie dotyczyło

sfery jego uprawnień, ale stanowiło naruszenie istotnych obowiązków ze stosunku

pracy i uzasadniało dokonane wypowiedzenie stosunku pracy.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art.

393

12

KPC.

========================================