III RN 10/97

Wyrok z dnia 17 kwietnia 1997 r.

III RN 10/97

Wyrażenie w uzasadnieniu zaskarżonego rewizją nadzwyczajną wyroku

sądu administracyjnego poglądu prawnego sprzecznego ze stanowiskiem Sądu

Najwyższego nie uzasadnia samo przez się uchylenia takiego wyroku. Konieczne

jest wykazanie, że wyrok taki rażąco narusza prawo, gdyż powoduje skutki

niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym.

Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Wróbel

(sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara

Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 1997 r. sprawy ze skargi Jerzego S.

na decyzję Wojewody L. z dnia 12 września 1995 r. [...] w przedmiocie nakazania

rozbiórki obiektu budowlanego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa

Sądu Najwyższego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 1996 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

U z a s a d n i e n i e

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w rewizji nadzwyczajnej od wyroku Naczel-

nego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia

1996 r. [...] uchylającego decyzję Wojewody L. z dnia 12 września 1995 r. [...] oraz

utrzymaną w mocy tą decyzją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 3

lipca 1995 r. [...] nakazującą Jerzemu S. rozbiórkę szopy drewnianej oraz ustępu

suchego drewnianego, usytuowanych na działce położonej w miejscowości Ż. gmina K.,

zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1

ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze

zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.

U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o

Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 386 ze zm.) i wniósł o

uchylenie wyżej wymienionego wyroku i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania.

W ocenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego stanowisko przyjęte w

zaskarżonym wyroku, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. uzasadnia

wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce wyłącznie w sytuacji, gdy obiekt znajduje się

na terenie, który zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, mającym

charakter prawa miejscowego, nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony

jest pod innego rodzaju zabudowę, oznacza zakwestionowanie utrwalonej w

orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładni tego przepisu. Wyrazem tej wykładni jest

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985 r., III ARN 11/85 (OSNCP 1986 z. 3

poz. 40), w którym przyjęto, że terenem, który zgodnie z przepisami o planowaniu

przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, jest nie tylko teren przeznaczony

w istniejącym planie ogólnym lub szczegółowym na inne cele lub pod innego rodzaju

zabudowę, ale także teren nie przeznaczony pod zabudowę ze względu na brak takich

planów. W uzasadnieniu podstaw rewizji nadzwyczajnej wskazano, że w przypadku

braku planu przestrzennego należy przyjąć, że ewentualnym nakazem rozbiórki mogą

być objęte tylko te obiekty, których budowa wymagała uzyskania pozwolenia

budowlanego. Tymczasem Sąd nie wypowiadając się co do rodzaju i charakteru

obiektów wzniesionych przez skarżącego nie mógł prawidłowo ocenić zgodności z

prawem decyzji organów administracji obu instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo

budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do

obiektów, których budowa została zakończona przed dniem jej wejścia w życie. Do tych

obiektów stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe. W odniesieniu do takich

obiektów nie stosuje się zatem przepisu art. 48 ustawy stanowiącego, że właściwy

organ nakazuje ,w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części,

będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę, albo zgłoszenia,

bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, lecz przepis art. 37

ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze

zm.), zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub

wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają

przymusowej rozbiórce, gdy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt

budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o

planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony

jest pod innego rodzaju zabudowę, lub w razie wybudowania spowodowałby

niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków

zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Nie jest trafny zarzut wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że Sąd nie wypo-

wiadając się co do rodzaju i charakteru obiektów wzniesionych przez skarżącego nie

mógł prawidłowo ocenić zgodności z prawem decyzji organów administracji obu ins-

tancji. Z przepisów § 44 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i

Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-bu-

dowlanego (Dz.U. Nr 8 poz. 48 ze zm.) wynika bowiem, że wybudowanie przez skar-

żącego wskazanych obiektów mogło wymagać pozwolenia na budowę, jeżeli obiekty te

mogły wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bez-

pieczeństwa ludzi lub mienia albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich. Sąd

trafnie przyjął, że brak jest przeszkód do wydania decyzji o rozbiórce wzniesionych

przez skarżącego obiektów w razie spełnienia przesłanek wynikających z art. 37 ust. 1

pkt 2 lub art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Brak ustaleń w powyższym

zakresie w zaskarżonej decyzji, co słusznie podkreślił Sąd w uzasadnieniu wyroku,

stanowiło uzasadnioną podstawę do jej uchylenia. Ocena, czy wystąpiły te przesłanki

należy do właściwych organów administracji państwowej, a nie do Sądu orzekającego o

zgodności decyzji z prawem.

Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowla-

nego z 1974 r. należy stwierdzić, że w istocie pogląd Sądu, iż przepis ten uzasadnia

wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce wyłącznie w sytuacji, gdy obiekt znajduje się

na terenie, który zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, mającym

charakter prawa miejscowego, nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony

jest pod budowę innego rodzaju, oznacza zakwestionowanie wykładni tego przepisu

przedstawionej w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985 r., III ARN 11/85

(OSNCP 1986 z. 3, poz. 40). W wyroku tym przyjęto, że terenem, który zgodnie z

przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę jest nie

tylko teren przeznaczony w istniejącym planie ogólnym lub szczegółowym na inne cele

lub pod innego rodzaju zabudowę, ale także teren nie przeznaczony pod zabudowę ze

względu na brak takich planów. Należy jednak wskazać, że Sąd Najwyższy uwzględnia

rewizję nadzwyczajną, jeżeli stwierdzi, że zaskarżony wyrok sądu administracyjnego

rażąco narusza prawo. W rozpoznawanej sprawie samo wypowiedzenie przez Sąd

poglądu prawnego, który jest sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd

Najwyższy nie uzasadnia jeszcze uchylenia wyroku zawierającego taki pogląd.

Niezbędne jest bowiem, aby wyrok oparty na takim poglądzie powodował skutki, które

nie mogą być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym. W

rozpoznawanej sprawie Sąd dokonując wykładni przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa

budowlanego z 1974 r. naruszył treść tego przepisu ustaloną w powołanym wyroku

Sądu Najwyższego, lecz nie jest to naruszenie rażące. Sąd bowiem nie przesądził

ostatecznie kwestii dopuszczalności rozbiórki obiektów wzniesionych przez skarżącego,

lecz jedynie uzależnił wydanie takiej decyzji od spełnienia przesłanek wymienionych w

art. 37 ust. 1 pkt 2 lub art. 37 ust. 2 tego Prawa.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================