II UKN 81/97

Wyrok z dnia 30 kwietnia 1997 r.

II UKN 81/97

Prezes kolegialnego zarządu spółdzielni, który traci zatrudnienie w wyniku

redukcji kierowniczych stanowisk pracy, jest pracownikiem zwolnionym z pracy z

przyczyn dotyczących pracodawcy i może nabyć prawo do wcześniejszej emerytury na

podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26

stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z

pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz.U. Nr 4, poz. 27).

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Zbigniew

Myszka (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 1997 r. sprawy z wniosku

Stefana G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o przywrócenie

wstrzymanej wcześniejszej emerytury, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu

Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 6 listopada 1996 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia

6 listopada 1996 r. oddalił rewizję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. od

wyroku Sądu Wojewódzkiego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 31

stycznia 1996 r. Wyrok ten zmienił zaskarżoną przez Stefana Januariusza G. decyzję organu

rentowego i przywrócił ubezpieczonemu prawo do wcześniejszej emerytury od daty jej

wstrzymania. W motywach wyroku reformatoryjnego Sąd Wojewódzki przyjął, że uzyskane

przez ubezpieczonego w 1992 r. prawo do wcześniejszej emerytury wynikało z treści § 1

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie

wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących

zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27), skoro rozwiązanie opartego na powołaniu stosunku

pracy z ubezpieczonym nastąpiło na zasadach art. 1 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28

grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4,

poz. 19 ze zm.), gdyż w miejsce trzyosobowego zarządu Spółdzielni powołano zarząd

jednoosobowy, w wyniku czego ubezpieczony utracił stanowisko z przyczyn dotyczących

pracodawcy. Organ rentowy nie kwestionował tego faktu przyznając ubezpieczonemu w

1992 r. prawo do wcześniejszej emerytury. Tym bardziej po upływie 4 lat od przyznania

świadczenia brak było podstaw merytorycznych do zmiany tej decyzji emerytalnej.

Oddalając rewizję pozwanego organu rentowego Sąd Apelacyjny przyjął, że Sąd

Wojewódzki nie naruszył przepisów prawa materialnego powołanych w motywach

wydanego wyroku reformatoryjnego.

W kasacji organ rentowy podtrzymał zarzut naruszenia prawa materialnego przez

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i art. 10 ust. 1

powołanej wyżej ustawy przez przyjęcie, że stosunek pracy z ubezpieczonym, który był

zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu Spółdzielni, został rozwiązany z przyczyn

ekonomicznych dotyczących zakładu pracy. Wniosek kasacji zmierzał do zmiany

zaskarżonego wyroku i oddalenia odwołania. Organ rentowy uznał za błędne stanowisko, że

ograniczenie liczby członków zarządu Spółdzielni i utworzenie zarządu jednoosobowego

mogło spowodować rozwiązanie stosunku pracy z ubezpieczonym zajmującym stanowisko

prezesa zarządu, skoro w jego miejsce powołano inną osobę na to stanowisko. Zdaniem

kasacji rozwiązanie stosunku pracy z prezesem zarządu jest możliwe tylko w przypadku

ogłoszenia upadłości lub likwidacji Spółdzielni.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Rozpoznając trafność kasacyjnego zarzutu naruszenia prawa materialnego Sąd

Najwyższy bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy będący podstawą wydania zaskarżonego

wyroku. Z tych ustaleń faktycznych wynika, że z przyczyn ekonomicznych doszło do

zastąpienia trzyosobowego zarządu Spółdzielni, zatrudniającej ubezpieczonego na

stanowisku prezesa tego zarządu, przez zarząd jednoosobowy, którego nie objął

ubezpieczony, ale inny członek dotychczasowego zarządu kolegialnego. Z takiego ustalenia

wynika, że z przyczyn dotyczących pracodawcy doszło do zastąpienia zarządu kolegialnego

zarządem jednoosobowym, co doprowadziło do redukcji stanowisk kierowniczych, tj. do

zmniejszenia zatrudnienia pracowników zajmujących takie stanowiska. W ocenie Sądu

Najwyższego okoliczność, że redukcja etatów kierowniczych objęła pracowników

zatrudnionych na podstawie powołania, nie może wpływać lub ograniczać jakichkolwiek

uprawnień przewidzianych dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących

pracodawcy. Nie ma sporu, że zmniejszenie zatrudnienia na jednoosobowym stanowisku

kierowniczym odnosi się wyłącznie do przypadków ogłoszenia upadłości lub likwidacji

zakładu pracy (pracodawcy), które uzasadniają zwolnienie z pracy także kierownika

reprezentującego pracodawcę, który traci byt prawny jako podmiot zatrudniający wszystkich

pracowników.

Nie może także podlegać kwestii, co znajduje potwierdzenie w literaturze przedmiotu

(por. L. Florek, Zwolnienia pracowników z przyczyn dotyczących zakładów pracy,

Warszawa 1992 r. s. 7), że w przypadku zmniejszenia liczebności kolegialnego kierownictwa

zakładu pracy następuje zwolnienie z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy tych z

dotychczasowych kierowników, którzy tracą stanowiska kierownicze. Równocześnie w gestii

pracodawcy pozostaje uprawniony wybór do zwolnienia pracowników zajmujących

stanowiska kierownicze, który może prowadzić do zwolnienia pracownika spełniającego

warunki do ubiegania się o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury dla pracowników

zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Powyższe rozważania uzasadniają stanowisko, że prezes kolegialnego zarządu

Spółdzielni, który traci zatrudnienie w wyniku redukcji stanowisk kierowniczych, jest

pracownikiem zwolnionym z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy (art. 1 ust. 1 oraz

art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania

stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw -

Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19) i może uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury na

podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 stycznia

1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwalnianych z pracy z

przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27). Dlatego kasacja podlegała

oddaleniu z mocy art. 39312

KPC.

========================================