II UKN 102/97

Wyrok z dnia 13 maja 1997 r.

II UKN 102/97

Jeżeli niewysłanie stronie zawiadomienia o terminie rozprawy pod wska-

zany przez nią adres dla doręczeń pozbawiło ją możności obrony jej praw, to

postępowanie dotknięte jest nieważnością (art. 379 pkt 5 KPC).

Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria

Mańkowska, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1997 r. sprawy z wniosku

Wojciecha S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o rentę

inwalidzką, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódz-

kiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 21 lutego 1996 r.

[...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu-

Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Minister Sprawiedliwości wniósł kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 21 lutego 1996 r., wydanego

w sprawie Wojciecha S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych- Oddziałowi w

C. o wyższą rentę inwalidzką. Wyrokowi temu zarzucił rażące naruszenie art. 369 pkt 5

KPC w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 1996 r., a nadto naruszenie interesu

Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o

zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej

- Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania

administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) i domagał się uchylenia tego wyroku i przekaza-

nia sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Częstochowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości

podał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. decyzją z dnia 27 paździer-

nika 1995 r. wydaną na podstawie orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do

Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w C. z dnia 18 października 1995 r. zawiadomił

Wojciecha S., że będzie wypłacał mu nadal rentę inwalidzką w wymiarze określonym

dla inwalidy III grupy.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca wnosił o przyznanie mu wyż-

szej renty inwalidzkiej podnosząc, że stan jego zdrowia uległ pogorszeniu.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie

postanowił przeprowadzić badanie lekarskie przez biegłych lekarzy internistę i neuro-

loga. Biegli ci po zbadaniu wnioskodawcy rozpoznali podejrzenie zesztywniającego

zapalenia kręgosłupa miernego stopnia, zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowego,

cukrzycę insulinozależną, nadciśnienie tętnicze i otyłość dużego stopnia i wyrazili

opinię, że wnioskodawca jest niezdolny do wykonywania dotychczasowego zatrud-

nienia, a więc jest inwalidą III grupy. Następnie Sąd przeprowadził dowód z opinii

biegłego reumatologa. Biegły ten rozpoznał u wnioskodawcy dużego stopnia zmiany

zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego z towarzyszącą otyłością

oraz zmiany zwyrodnieniowe miernego stopnia stawów obwodowych również wyraził

opinię, że jest on inwalidą III grupy. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 lutego 1996 r. odwołanie oddalił.

W protokole z posiedzenia Sądu odnotowano, że wnioskodawca nie stawił się, o

terminie powiadomiony prawidłowo. W ocenie wnoszącego kasację ten wyrok Sądu

rażąco narusza prawo.

Wnioskodawca w odwołaniu oprócz swojego adresu w C. wskazał jako adres

korespondencyjny C.P. [...] gmina M. Zawiadomienie o terminie rozprawy przed Sądem

Wojewódzkim w dniu 21 lutego 1996 r., do którego dołączono odpisy opinii biegłych

sądowych, zostało wysłane na adres w C. i zwrócone Sądowi przez urząd pocztowy

przed terminem rozprawy, bez doręczenia przesyłki adresatowi. W takiej sytuacji

wnioskodawca został pozbawiony możności obrony swych praw. W kasacji zwrócono

uwagę, że gdy strona wskazała adres dla doręczeń, to stosownie do art. 133 § 1 KPC

doręczenia dokonuje się jej osobiście pod tym adresem. Niewysłanie zawiadomienia o

rozprawie na wskazany przez wnioskodawcę adres ma taki sam skutek, jak w

przypadku niedoręczenia pisma procesowego stronie. Takie uchybienie procesowe,

polegające na pozbawieniu strony możności obrony swych praw prowadzi do

nieważności postępowania, o jakiej mowa w art. 369 pkt 5 KPC w brzmieniu

obowiązującym do 1 lipca 1996 r. Tak istotne uchybienie przepisów prawa proceso-

wego, które z mocy art. 381 § 1 KPC podlegało z urzędu rozważeniu, w istocie narusza

konstytucyjną zasadę praworządności i tym samym narusza interes Rzeczypospolitej

Polskiej, podważając zaufanie obywateli do Państwa i jego organów, w tym przypadku

do organów wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja zasługuje na uwzględnienie. Z materiału dowodowego zawartego w

aktach wynika, że już w odwołaniu wnioskodawca podał adres dla korespondencji.

Odpis opinii biegłych wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy został Sądowi

zwrócony i znajduje się w aktach [...]. Odpis ten wraz z zawiadomieniem wysłano na

stały adres zamieszkania wnioskodawcy a nie na podany przez niego w odwołaniu

adres dla doręczeń. Mimo tego, że wnioskodawca o terminie rozprawy nie został po-

wiadomiony, w protokole rozprawy odnotowano "nie stawił się, o terminie powiadomiony

prawidłowo" i Sąd wydał zaskarżony kasacją wyrok.

Nieważność postępowania, która zgodnie z przepisem art. 379 pkt 5 KPC (po-

przednio 369 pkt 5 KPC) zachodzi wówczas, gdy strona została pozbawiona możliwości

obrony swych praw Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu (art. 393

11

KPC). W

rozpoznawanej sprawie zarzut ten został podniesiony w kasacji i znajduje potwierdzenie

w aktach sprawy. Wnioskodawca został pozbawiony możliwości obrony swoich praw

wobec nie doręczenia mu treści opinii biegłych i nie zawiadomienie o terminie rozprawy,

która zakończyła się wydaniem zaskarżonego wyroku. Obowiązkiem Sądu, wobec

zwrotu przez pocztę zawiadomienia o terminie rozprawy i opinii biegłych, było

odroczenie rozprawy i ponowne wyznaczenie innego terminu, o którym należało

wnioskodawcę zawiadomić pod podanym przez niego adresem dla doręczeń. Sąd

błędnie odnotował w protokole, że wnioskodawca został o terminie rozprawy

prawidłowo powiadomiony i rozpoznał sprawę merytorycznie mimo oczywistej

nieprawidłowości w doręczeniu wezwania, która obowiązywała Sąd do odroczenia

rozprawy (art. 214 KPC). Poprzez takie działanie Sądu postępowanie w sprawie stało

się nieważne z mocy wspomnianego już art. 379 pkt 5 KPC.

Pozbawienie wnioskodawcy możliwości obrony jego praw łączy się z pod-

ważeniem zaufania do Państwa i praworządności, a więc narusza także interes Rzeczy-

pospolitej Polskiej. Dlatego też Sąd Najwyższy na mocy art. 393

13

§ 1 KPC w związku z

art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego... (Dz. U. Nr 43, poz. 189) orzekł jak w sentencji.

========================================