I PKN 173/97

Wyrok z dnia 19 maja 1997 r.

I PKN 173/97

1. Pracodawca ma w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę

obowiązek wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie (art. 30 § 4 KP).

Niewykonanie tego obowiązku jest naruszeniem przepisów o wypowiadaniu

umów o pracę w rozumieniu art. 45 § 1 KP.

2. Konflikt między pracodawcą a pracownikiem w związku z procesem

sądowym nie przesądza o niemożliwości lub niecelowości przywrócenia do pracy

(art. 45 § 2 KP).

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Janusz Łętowski, Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 1997 r. sprawy z powództwa

Jana K. przeciwko Gospodarstwu Rolnemu "C." Spółka z o.o. w C. o przywrócenie do

pracy, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 13 lutego 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Jan K. domagał się uznania za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę.

Pozwane Gospodarstwo Rolne "C." sp. z o.o. w C. wniosło o oddalenie powódz-

twa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Brodnicy wyrokiem z 29 listopada 1996 r. uznał za

bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę dokonane w dniu 23 sierpnia 1996 r.

przez dyrektora Gospodarstwa Rolnego "C." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

w C. doręczone Janowi K. 27 sierpnia 1996 r. Sąd ten ustalił, że powód był członkiem

zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "C." w C. Był zastępcą dyrektora, zaś

Zbigniew F. był dyrektorem spółki. Spółka ta zawarła umowę dzierżawy nieruchomości

rolnych z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa. Dzierżawca - Spółka "C."

zobowiązała się zatrudnić co najmniej 37 pracowników spośród zatrudnionych w

Gospodarstwie Rolnym Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wykaz

pracowników przejętych stanowił załącznik do umowy dzierżawy. W wykazie tym ujęty

był też powód, zatrudniony ostatnio na stanowisku specjalisty do spraw mechanizacji -

magazyniera. Takie czynności wykonywał też w pozwanej spółce, a nadto zajmował się

sprawami bhp. Z poglądem powoda w przedmiocie sposobu napraw sprzętu nie

zgadzał się niekiedy dyrektor spółki Zbigniew F. Przed kampanią żniwną cały sprzęt był

sprawny, ale w trakcie żniw miały miejsce awarie. Powód wydawał czasem klucze od

magazynu traktorzystom, którzy sami pobierali nawóz. Mimo tego nie stwierdzono w

magazynie niedoboru, ani nadmiernego zużycia nawozów. Zdarzało się, że powód

przychodził do pracy później niż powinien. Powód dokonał poprawek na liście

obecności: w miejsce zapisu "urlop wypoczynkowy" wpisał "wolna sobota" i poprawił

zapis o nie usprawiedliwionej nieobecności.

Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zarówno członkiem zarządu spółki, jak i jej

pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na czas nie określony. Dyre-

ktor spółki mógł wypowiedzieć powodowi umowę o pracę. Powinien był jednak wskazać

przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie, czego nie uczynił. Sąd Rejonowy uznał, że

pracodawca naruszył przepis art. 30 § 4 KP oraz art. 45 KP bowiem wypowiedział

umowę o pracę bezzasadnie.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń w Toruniu wyrokiem z 13 lutego 1997

r. oddalił apelację pozwanego od omówionego wyroku. Zdaniem tego Sądu nie-

dopełnienie przez pozwanego ustawowego obowiązku z art. 30 § 4 KP (w brzmieniu

obowiązującym od 2 czerwca 1996 r.), czyli wskazania w oświadczeniu woli z 23

sierpnia 1996 r. o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem przyczyny uzasad-

niającej to wypowiedzenie, było wystarczającą przesłanką do uwzględnienia docho-

dzonego roszczenia - wybranego przez pracownika w ramach art. 45 KP. Sąd II

instancji uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował art. 23

1

KP przyjmując, iż

powód został przejęty przez pozwanego, a także poczynił niewadliwe ustalenia i wysnuł

z nich prawidłowe wnioski, nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów z art.

233 § 1 KPC.

Strona pozwana wniosła kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego, zarzucając

naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię. Zdaniem wnoszącego

kasację Sąd naruszył art. 30 § 4 KP "wskutek przyjęcia, że pozwany zobowiązany był

do podania w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę przyczynę uzasadniającą

wypowiedzenie pod rygorem nieważności wypowiedzenia umowy o pracę", a także art.

45 § 1 i 2 "przez uznanie, że naruszenie przez powoda dyscypliny pracy, przepisów o

odpowiedzialności materialnej pracowników oraz samowolne przerabianie dokumentów

nie są okolicznościami dającymi podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę".

Zdaniem wnoszącego kasację określenie z art. 30 § 4 KP "powinna być wskazana

przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie" nie może być "interpretowane jednoznacznie

jako obligatoryjny obowiązek podania w wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyny tego

wypowiedzenia". W okresie wypowiedzenia umowy o pracę powodowi nie było znane

stanowisko orzecznictwa ani literatury fachowej. Wnoszący kasację ocenił

sformułowanie art. 30 § 4 KP jako niejednoznaczne. Pozwany podniósł, że zarzuty

stawiane powodowi dawały podstawę do wypowiedzenia umowy, a ponadto Sąd

Wojewódzki bezpodstawnie nie uwzględnił zarzutu apelacji o niezastosowaniu przez

Sąd I instancji art. 45 § 2 KP.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie jest uzasadniona.

Ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 110) rozszerzono treść oświadczenia pracodawcy

o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie określony, wprowadzając w art.

30 § 4 obowiązek wskazania przyczyny wypowiedzenia. Sformułowanie "powinna być

wskazana przyczyna" należy rozumieć jako ustanowienie obowiązku, a nie tylko jako

zalecenie. Przed tą zmianą pracodawca obowiązany był podać przyczynę tylko

organizacji związkowej (art. 38 KP). Rozumienie art. 30 § 4 KP jako zalecenia

podważałoby sens nowelizacji, skoro i przed nią nie było przeszkód prawnych dla

wskazania przyczyny. Zwrot "powinien" adresowany do pracodawcy w innych prze-

pisach był już poprzednio rozumiany jako ustanowienie obowiązku. I tak, w uchwale z

dnia 17 września 1976 r., I PZP 48/75 (OSNCP 1977 z. 4 poz. 65) wyrażono pogląd, że

w art. 53 § 5 KP ("Pracodawca powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić

pracownika") ustanowiono obowiązek pracodawcy nawiązania z byłym pracownikiem

stosunku pracy. Podkreślić należy, że w art. 53 § 5 KP użyto zwrotu "powinien w miarę

możliwości", co bardziej mogło uzasadniać inne jego rozumienie.

W uchwale z dnia 22 lutego 1994 r., I PZP 2/94 (OSNAPiUS 1994 nr 1 poz. 5)

Sąd Najwyższy podobnie zinterpretował zwrot "powinien" z art. 12 ustawy z dnia 28

grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków

pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z

1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).

Sformułowanie z art. 30 § 4 KP "powinna być wskazana przyczyna" nie może

być zatem inaczej rozumiane, jak "pracodawca ma obowiązek wskazać przyczynę".

Niewykonanie tego obowiązku skutkuje uznanie wypowiedzenia za naruszające prze-

pisy o wypowiadaniu umów o pracę w rozumieniu art. 45 § 1 KP. Przepisy te zostały

prawidłowo zinterpretowane w zaskarżonym wyroku. Niezasadny jest też zarzut naru-

szenia art. 45 § 2 KP przez jego niezastosowanie. Słusznie przyjął Sąd Wojewódzki, że

w rozpoznawanej sprawie powinno być uwzględnione roszczenie wybrane przez

pracownika. Pracodawca nie wykazał, aby uwzględnienie żądania było niemożliwe lub

niecelowe. Konflikt między stronami nie może o tym przesądzać, jest to sytuacja

typowa, jeżeli dochodzi do procesu między pracownikiem a pracodawcą. Istnienie

konfliktu nie może być dostateczną przesłanką do orzeczenia o odszkodowaniu na

podstawie art. 45 § 2 KP zamiast o bezskuteczności wypowiedzenia. Słusznie też uznał

Sąd Wojewódzki, że stwierdzenie naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę

czyni zbędnym rozważania na temat istnienia przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie,

czyli drugiej przesłanki z art. 45 § 1 KP. Stanowisko takie nie może być uznane za

naruszające art. 45 § 1 KP.

Kasacja podlegała zatem oddaleniu, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw

(art. 393

12

KPC).

========================================