I PKN 193/97

Wyrok z dnia 2 czerwca 1997 r.

I PKN 193/97

Rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 KP jako nadzwyczajny sposób

rozwiązania stosunku pracy powinno być stosowane przez pracodawcę

wyjątkowo i z ostrożnością. Musi być uzasadnione szczególnymi okolicznoś-

ciami, które w zakresie winy pracownika polegają na jego złej woli lub rażącym

niedbalstwie, a nie na błędnym przekonaniu o działaniu w interesie pracodawcy.

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Józef Iwulski, Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 1997 r. sprawy z powództwa

Bożeny M. przeciwko Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w B. o przywrócenie

do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 6 marca 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Bożena M. wniosła kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 6 marca 1997 r. [...] w sprawie

przeciwko Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w B. o przywrócenie do pracy.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił apelację powódki od wyroku Sądu I

instancji oddalającego powództwo. Kasacja stawia zarzut naruszenia art. 52 § 1 pkt 1

KP i wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Zdaniem wnoszącej kasację odmowa wykonania przez nią polecenia przełożonej

nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, albowiem

działała ona w dobrej wierze i w przeświadczeniu, że polecenie nie jest zgodne z

prawem. Podniesiono także, iż celem tego działania było dobro pracodawcy i dlatego

nie można powódce zarzucić winy umyślnej. W uzasadnieniu kasacji zarzucono

również naruszenie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach

samorządowych (Dz. U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) przez jego niezastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty są trafne.

Według art. 52 § 1 pkt 1 KP pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez

wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez niego podsta-

wowych obowiązków pracowniczych. Wynika stąd wprost - co znajduje potwierdzenie w

ustalonym orzecznictwie sądowym - że w tym przepisie są dwie przesłanki dopusz-

czalności rozwiązania umowy o pracę: naruszenie podstawowego obowiązku i powaga

tego naruszenia, rozumiana jako znaczny stopień winy pracownika.

Pierwsza z tych przesłanek jest w sprawie spełniona. Powódka otrzymała

zgodne z prawem polecenie sporządzenia projektów decyzji obniżających opłaty po-

noszone przez pensjonariuszy za pobyt u strony pozwanej. Odmowa wykonania tego

polecenia była bezprawna, gdyż uchwała Rady Miejskiej w B., która ustaliła te opłaty w

wysokości wyższej niż dopuszczała to ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy

społecznej (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60) była sprzeczna z prawem.

W kasacji trafnie podniesiono zarzuty dotyczące wątpliwości co do istnienia w

sprawie drugiej przesłanki z art. 52 § 1 pkt 1 KP, to jest znacznego stopnia winy po-

wódki. W uzasadnieniu wyroku Sądu II instancji w tym zakresie stwierdzono jedynie, że

powódka była świadoma swego postępowania i kierowała się wyraźnym zamiarem

niewykonania obowiązku służbowego, należy zatem przyjąć, iż jej zachowanie nosiło

znamiona winy umyślnej. W tym zakresie można tylko częściowo zgodzić się z Sądem

II instancji. Dotyczy to stwierdzenia, że powódka świadomie odmówiła wykonania

polecenia. Nie zostało jednak dokładnie wywiedzione, czy stopień winy powódki

uzasadniał zastosowanie przepisu art. 52 § 1 pkt 1 KP. W tym zakresie zarzut kasacji

jest uzasadniony. Według swojego przekonania powódka działała zgodnie z prawem i o

odmowie wykonania polecenia poinformowała wyższych przełożonych na podstawie art.

16 ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr

21, poz. 124 ze zm.), mającej do niej zastosowanie z mocy art. 52 pkt 1 powołanej

ustawy o pomocy społecznej. Sąd II instancji trafnie przyjął, że powódka nie może

skutecznie powoływać się na obowiązki wynikające z przepisu art. 16 ust. 3 ustawy o

pracownikach samorządowych. Według tego przepisu pracownikowi samorządowemu

nie wolno wykonywać poleceń, których wykonanie według jego przekonania

stanowiłoby przestępstwo lub groziłoby niepowetowanymi stratami. Wykonanie

spornego polecenia nie stanowiłoby ani przestępstwa, ani nie groziłoby nie-

powetowanymi stratami. Powódka była jednakże przekonana, że zaistniała sytuacja

określona w końcowej części art. 16 ust. 3 ustawy o pracownikach samorządowych. To

przekonanie nie znajdowało uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Nie przesądza to

jednak o znacznym stopniu winy powódki. Stopień winy powódki jest określony przez

stopień bezzasadności jej przekonania o wadliwości polecenia, co powinno być

ocenione z uwzględnieniem przede wszystkim indywidualnych okoliczności leżących po

stronie powódki, a także innych okoliczności sprawy. Trzeba mieć także na uwadze, że

pracownik ma pewne, ograniczone prawo do oceny sytuacji w przypadku odmowy

wykonania polecenia. Z reguły nie można od niego wymagać, aby w skomplikowanych

sprawach był w stanie precyzyjnie określić granicę między poleceniem zgodnym z

prawem a poleceniem bezprawnym. Należy także podkreślić, że rozwiązanie umowy o

pracę w trybie art. 52 KP jest nadzwyczajnym sposobem rozwiązania stosunku pracy,

powinno być stosowane wyjątkowo i z pewną ostrożnością przez pracodawcę. Musi

więc być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które w zakresie winy pracownika

polegają na jego złej woli lub rażącym niedbalstwie, a nie wyłącznie na błędnym

przekonaniu o działaniu w interesie pracodawcy.

Z tych względów na podstawie art. 393

13

§ 1 KP. orzeczono jak w sentencji.

========================================