I PKN 145/97

Wyrok z dnia 11 czerwca 1997 r.

I PKN 145/97

Nauczyciel nie ma interesu prawnego w ustaleniu, że wymierzona mu dys-

cyplinarna kara nagany wraz z przeniesieniem do innej szkoły w tej samej lub

innej miejscowości została wykonana nieprawidłowo, jeżeli w chwili zamknięcia

rozprawy nie był już zatrudniony w pozwanej szkole, gdyż stosunek pracy ustał

(art. 189 KPC w związku z art. 316 § 1 KPC).

Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Andrzej

Wasilewski (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 1997 r. sprawy z powództwa

Henryka K. przeciwko Szkole Podstawowej w M. o odszkodowanie i ustalenie, na

skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Białymstoku z dnia 15 stycznia 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Pozwem z dnia 23 sierpnia 1996 r. powód Henryk K. wniósł o ustalenie, że

pismo dyrektora Szkoły Podstawowej w M. z dnia 7 lipca 1995 r. w sprawie przeniesie-

nia go ze stanowiska nauczyciela w Zespole Szkół Elektrycznych w G. do pracy w

Szkole Podstawowej w M. było prawnie bezskuteczne oraz o zasądzenie od pozwanej

Szkoły Podstawowej w M. kwoty 5.600 zł tytułem odszkodowania za niewydanie w

terminie świadectwa pracy.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Suwałkach wyrokiem z dnia 14 października 1996 r.

[...] oddalił powództwo w całości. Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zatrudniony na

stanowisku nauczyciela mianowanego w Zespole Szkół Elektrycznych w G., jednakże

pismem z dnia 12 lipca 1993 r. został z nim rozwiązany stosunek pracy bez

wypowiedzenia z winy pracownika. Natomiast Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla

Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej prawomocnym orzeczeniem dys-

cyplinarnym z dnia 25 maja 1995 r. wymierzyła powodowi karę nagany z przeniesie-

niem do innej szkoły w tej samej lub w innej miejscowości. W wyniku toczącego się

równocześnie sporu sądowego, wyrokiem Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 27 czerwca 1995 r. powód przywrócony

został do pracy w Zespole Szkół Elektrycznych w G. na stanowisku nauczyciela mia-

nowanego. W wykonaniu orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczy-

cieli przy Ministrze Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 1995 r., Kuratorium Oświaty w S.

pismem z dnia 3 lipca 1995 r. poleciło dyrektorowi pozwanej Szkoły Podstawowej w M.

przeniesienie powoda z dniem 1 sierpnia 1995 r. ze stanowiska nauczyciela Zespołu

Szkół Elektrycznych w G. na stanowisko nauczyciela w Szkole Podstawowej w M. W

wykonaniu tego polecenia, dyrektor Szkoły Podstawowej w M. pismem z dnia 7 lipca

1995 r. powiadomił powoda o przeniesieniu go z dniem 1 sierpnia 1995 r. na

stanowisko nauczyciela w Szkole Podstawowej w M. i równocześnie poinformował

powoda, że celem objęcia nowych obowiązków winien się on zgłosić na posiedzenie

Rady Pedagogicznej w Szkole Podstawowej w M. w terminie, o którym zostanie

powiadomiony odrębnym pismem. Na posiedzeniu Rady Pedagogicznej w Szkole

Podstawowej w M. w dniu 23 sierpnia 1995 r. przydzielono powodowi obowiązki

nauczycielskie w zakresie fizyki, matematyki i chemii, biorąc pod uwagę, że jest on

absolwentem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu [...] w T. Powód

odmówił nauczania matematyki, twierdząc że nie ma w tym zakresie wymaganego

przygotowania i równocześnie zaproponował zatrudnienie go w mniejszym wymiarze

godzin. W dniu 1 września 1995 r. powód stawił się ponownie w pozwanej Szkole

Podstawowej w M. w celu podjęcia wynagrodzenia za miesiąc wrzesień tego roku, ale w

następnych dniach nie podjął swych obowiązków w Szkole. Natomiast pismem z dnia 4

września 1995 r. powód zwrócił się do dyrektora Szkoły Podstawowej w M. o

przeniesienie go w stan nieczynny, skoro nie ma możliwości zapewnienia mu w pełnym

wymiarze godzin pracy zgodnej z jego kwalifikacjami. Propozycja ta spotkała się z

odmową, gdyż w danym wypadku brak było podstaw prawnych dla przeniesienia

powoda w stan nieczynny. Następnie pismem z dnia 7 października 1995 r. pozwana

Szkoła Podstawowa w M. poinformowała powoda o stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku

pracy z mianowania z dniem 15 września 1995 r. na podstawie art. 16 Karty

Nauczyciela, a to w związku z nieprzystąpieniem powoda do pracy do dnia 14 września

1995 r. i nieusprawiedliwieniem tej nieobecności w pracy. Niezależnie od tego,

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej

prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 10 maja 1996 r. uznała powoda

winnym niepodjęcia obowiązków służbowych po dniu 1 września 1995 r. i

nieusprawiedliwienia tej nieobecności (mimo, że w dniu 1 września 1995 r. powód

podjął wynagrodzenie za miesiąc wrzesień) oraz na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 3 Karty

Nauczyciela wymierzyła powodowi karę dyscyplinarną zwolnienia z pracy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Rejonowy w Suwałkach uznał, że powód nie

ma interesu prawnego w ustaleniu, czy orzeczona wobec niego uprzednio kara dyscy-

plinarna przeniesienia do innej szkoły w innej miejscowości została wykonana

prawidłowo. Dlatego w tej części powództwo zostało oddalone. Z kolei, gdy chodzi o

roszczenie z tytułu nieterminowego wydania świadectwa pracy, Sąd Rejonowy w

Suwałkach ustalił, że świadectwo pracy stwierdzające, iż był on zatrudniony w Szkole

Podstawowej w M. w okresie od 1 sierpnia 1995 r. do 15 września 1995 r. i że stosunek

pracy został z nim rozwiązany "z powodu nieprzystąpienia do pracy@ zostało dorę-

czone powodowi w dniu 27 maja 1996 r. Powód natomiast zarejestrował się w Rejo-

nowym Urzędzie Pracy w G. dopiero w dniu 13 czerwca 1996 r. i począwszy od tej daty

został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych na

podstawie decyzji z dnia 20 czerwca 1996 r. Domagając się odszkodowania z tytułu

nieterminowego wydania mu świadectwa pracy powód wywodził, że z tej przyczyny w

okresie 8 miesięcy utracił łącznie kwotę 5.600 zł licząc miesięcznie po 700 zł.

Tymczasem, niezależnie od tego, że zgodnie z art. 99 § 2 KP odszkodowanie za

niewydanie w terminie świadectwa pracy przysługuje w wysokości wynagrodzenia za

czas pozostawania bez pracy z tego powodu lecz za okres nie dłuższy aniżeli 6 tygodni,

w świetle ustaleń dokonanych w toku postępowania jest bezsporne, iż w tym okresie

powód ani nie poszukiwał pracy we własnym zakresie, ani też nie zarejestrował się w

Rejonowym Urzędzie Pracy. Ponadto, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 14 grudnia 1994

r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 47,

poz. 211 ze zm.) dokonanie rejestracji w Rejonowym Urzędzie Pracy nie jest

uzależnione od posiadania lub okazania świadectwa pracy. Jeżeli więc po dokonaniu

rejestracji w Rejonowym Urzędzie Pracy w G. w dniu 13 czerwca 1996 r. powodowi nie

został przyznany zasiłek dla bezrobotnych, to wyłącznie z tej przyczyny, że powód w

chwili rejestracji nie legitymował się wymaganym okresem pracy (wynoszącym co

najmniej 180 dni pracy w ciągu ostatnich 12 miesięcy) przed rejestracją (art. 23 ustawy

o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu). Oznacza to, że powód nie otrzymał

zasiłku dla bezrobotnych wyłącznie z powodu własnego zaniedbania, bowiem za późno

dokonał rejestracji w Rejonowym Urzędzie Pracy. Zatem brak jest związku

przyczynowego pomiędzy odmową przyznania powodowi przez Rejonowy Urząd Pracy

w G. zasiłku dla bezrobotnych a datą wydania mu przez pozwaną Szkołę świadectwa

pracy.[...]

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wy-

rokiem z dnia 15 stycznia 1997 r. [...] oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejo-

nowego w Suwałkach. Sąd Wojewódzki w pełni podzielił ustalenia oraz argumentację

przedstawioną w uzasadnieniu do wyroku Sądu Rejonowego. Ponadto Sąd Wojewódzki

w uzasadnieniu wyroku zwrócił także uwagę na bezzasadność zarzutu powoda, jakoby

pozwana Szkoła nie powinna go zwalniać, a jedynie zawiesić w czynnościach

służbowych w okresie toczącego się postępowania dyscyplinarnego. Bowiem, zdaniem

Sądu Wojewódzkiego, na mocy przepisów Karty Nauczyciela dyrektor szkoły może

zawiesić nauczyciela w pełnieniu obowiązków na czas trwania postępowania

dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe, a samo zawieszenie polega na odsunięciu nau-

czyciela od wykonywania obowiązków w szkole. Otóż niezależnie od innych względów,

w danym wypadku odsunięcie powoda od wykonywania obowiązków, zdaniem Sądu

Wojewódzkiego, było już z tej przyczyny bezprzedmiotowe, że powód w ogóle nie

podjął wykonywania obowiązków służbowych i to mimo, że pobrał wynagrodzenie za

pracę w miesiącu wrześniu.

Pismem z dnia 11 marca 1997 r. powód wniósł kasację od wyroku Sądu Wo-

jewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku zarzucając temu

wyrokowi: Po pierwsze - błędną wykładnię art. 85 ustawy z dnia 25 stycznia 1982 r. -

Karta Nauczyciela w związku z § 47 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia

1982 r. w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania

dyscyplinarnego (Dz,U. Nr 26, poz. 193 ze zm.) przez przyjęcie, że wadliwe wykonanie

kary nagany orzeczonej przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Ministrze

Edukacji Narodowej w dniu 25 maja 1995 r. z przeniesieniem do innej szkoły w tej

samej lub w innej miejscowości nie miało znaczenia w sprawie. W kasacji podniesiono,

że wobec wadliwego wykonania orzeczenia dyscyplinarnego, powodowi przysługuje

roszczenie o ustalenie nieważności dokonanego przeniesienia do innej szkoły i

odszkodowanie. Po drugie - kasacja zarzuca błędną wykładnię przepisu art. 16 Karty

Nauczyciela przez nietrafne uznanie, że stosunek pracy powoda w pozwanej Szkole

Podstawowej w M. wygasł z dniem 15 września 1996 r. ze względu na nie przystąpienie

powoda do pracy. W tym kontekście w kasacji podnosi się, że fakt wystąpienia powoda

z wnioskiem o przeniesienie w stan nieczynny nie może być interpretowany na jego

niekorzyść, skoro powód korzystał w ten sposób z uprawnienia przysługującego mu na

podstawie art. 10 Karty Nauczyciela. I wreszcie po trzecie - kasacja zarzuca błędną

wykładnię przepisu art. 26 ust. 1 Karty Nauczyciela przez nietrafne przyjęcie, że

stosunek pracy powoda w pozwanej Szkole wygasł przed wydaniem orzeczenia Od-

woławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej z

dnia 10 maja 1996 r. o dyscyplinarnym zwolnieniu z pracy. Z powyższych przyczyn

powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku oraz wcześniejszego wyroku Sądu Rejonowe-

go w Suwałkach w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie wedle norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 316 § 1 KPC Sąd wydając wyrok bierze za

podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Zarówno Sąd Rejonowy,

jak i Sąd Wojewódzki w wydanych wyrokach trafnie przyjęły, że powód nie miał interesu

prawnego dla żądania ustalenia, czy wymierzona mu orzeczeniem Komisji

Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 1995

r. kara nagany wraz z przeniesieniem do innej szkoły w tej samej lub innej miejscowości

została wykonana prawidłowo (art. 189 KPC), bowiem z akt sprawy jednoznacznie

wynika, że z dniem 10 maja 1996 r. powód został zwolniony z pracy prawomocnym

orzeczeniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze

Edukacji Narodowej. Oznacza to, że w dacie wydania wyroku przez Sąd pierwszej

instancji, tzn. w dniu 14 października 1996 r., powód nie był już zatrudniony w

charakterze nauczyciela w Szkole Podstawowej w M.

Równocześnie należy jednak podkreślić, że podniesiony w kasacji zarzut błędnej

wykładni art. 85 ustawy - Karta Nauczyciela w związku z § 47 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 19 sierpnia 1982 r. w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i

trybu postępowania dyscyplinarnego (Dz.U. Nr 26, poz. 193) i niewłaściwego wykonania

orzeczenia dyscyplinarnego nie dawał podstawy dla stwierdzenia prawnej

bezskuteczności dokonanego przeniesienia. Zgodnie z dyspozycją § 47 pkt 1

powoływanego rozporządzenia Rady Ministrów, prawomocne ?orzeczenie komisji

dyscyplinarnej o wymierzeniu kary nagany z przeniesieniem do innej szkoły w tej samej

lub innej miejscowości wykonuje bezzwłocznie organ, przy którym działa komisja

dyscyplinarna pierwszej instancji, działając w porozumieniu z organem bezpośrednio

nadzorującym szkołę, do której nauczyciel zostaje przeniesiony@. Orzeczenie Odwo-

ławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej z dnia

25 maja 1995 r. o ukaraniu powoda karą nagany z równoczesnym ?przeniesieniem do

innej szkoły w tej samej lub innej miejscowości@ zostało wykonane w ten sposób, że

Wicekurator Oświaty w S. pismem z dnia 3 lipca 1995 r. skierował do Dyrektora Szkoły

Podstawowej w M. polecenie służbowe, którym zobowiązał go do przeniesienia powoda

z dniem 1 sierpnia 1995 r. ze stanowiska nauczyciela Zespołu Szkół Elektrycznych w G.

na stanowisko nauczyciela Szkoły Podstawowej w M. Oznacza to, że naprzód

Wicekurator, jako organ właściwy dla wykonania orzeczenia dyscyplinarnego, podjął

decyzję co do miejsca i stanowiska na jakie zostanie przeniesiony powód, następnie

poinformował o tym pisemnie Dyrektora Szkoły Podstawowej w M., jako osobę

bezpośrednio nadzorującą tę Szkołę, a zamiast samodzielnie poinformować powoda o

podjętych rozstrzygnięciach, wydał polecenie służbowe zobowiązujące do tego

pozwaną. W nawiązaniu do wyżej wymienionego pisma Wicekuratora Oświaty w S. i w

wykonaniu otrzymanego polecenia służbowego, Dyrektor Szkoły w M. skierował do

powoda w dniu 7 lipca 1995 r. pismo, którym poinformował go, że z dniem 1 sierpnia

1995 r. przenosi powoda ze stanowiska nauczyciela w Zespole Szkół Elektrycznych w

G. na stanowisko nauczyciela Szkoły Podstawowej w M. i równocześnie wezwał go do

zgłoszenia się w M., celem podjęcia obowiązków służbowych. Oznacza to, że w tym

wypadku Dyrektor Szkoły Podstawowej w M. działał wobec powoda z upoważnienia i w

imieniu Wicekuratora Oświaty w S. Jakkolwiek więc uchybienie w procedurze

wykonania orzeczenia dyscyplinarnego polegało na tym, że decyzja została powodowi

przekazana nie przez Wicekuratora, ale przez upełnomocnionego przez niego

Dyrektora Szkoły Podstawowej w M., to jednak pozostaje poza sporem, że podjął ją

organ właściwy oraz że została ona przyjęta przez powoda do wiadomości i nie była

przezeń kwestionowana. Po raz pierwszy zastrzeżenia w tej sprawie powód zgłosił

dopiero w swym pozwie złożonym w dniu 26 września 1995 r. w Sądzie Rejonowym.

Natomiast w kwestii podniesionych w kasacji zarzutów błędnej wykładni oraz

zastosowania wobec powoda art. 16 ustawy - Karta Nauczyciela przez przyjęcie, że

stosunek pracy powoda wygasł na podstawie tego przepisu z dniem 15 września 1996

r. oraz art. 26 ust. 1 tej ustawy przez przyjęcie, że stosunek pracy powoda wygasł przed

wydaniem prawomocnego orzeczenia przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną dla

Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej w dniu 10 maja 1996 r., należy

stwierdzić, że zarzuty te dotyczą nowego roszczenia powoda o zasądzenie

odszkodowania w wysokości utraconych zarobków za okres pozostawania bez pracy od

dnia 1 października 1995 r. do dnia 10 maja 1996 r. Roszczenie to zostało zgłoszone

przez powoda dopiero w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego, co też powód

potwierdził na rozprawie kasacyjnej, i z tej przyczyny nie mogło być przedmiotem

rozpoznania przed Sądem Apelacyjnym (art. 383 zdanie pierwsze KPC).

W tej sytuacji Sąd Najwyższy na podstawie art. 393

12

KPC orzekł jak w sentencji.

========================================