I PKN 199/97

- 1 -

Wyrok z dnia 11 czerwca 1997 r.

I PKN 199/97

1. Oceny czy kierunek studiów, który ukończył nauczyciel jest zbliżony z

nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, dokonuje wiążąco

organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad szkołą.

2. Przy ustaleniu stanu faktycznego stanowiącego podstawę wyroku nie

można uwzględniać jego przypuszczalnych zmian po zamknięciu rozprawy (art.

316 § 1 KPC).

Przewodniczący SSN: Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman

Kuczyński, Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 1997 r. sprawy z powództwa

Zofii D. przeciwko Zespołowi Szkół Rolniczych w L.P. o przywrócenie do pracy, na

skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 20 lutego 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu-

Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania,

pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 30 października 1996 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Strzelinie przywrócił powódkę Zofię D. do pracy w pozwanym Zespole Szkół Rolniczych

w L.P. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka podjęła pracę jako mianowany nauczyciel

języka rosyjskiego w dniu 1 września 1977 r. Jest absolwentką Instytutu Filologii

Słowiańskiej z zakresu filologii rosyjskiej. Do września 1990 r. nauczała języka

rosyjskiego. Powierzono jej wówczas funkcję wicedyrektora strony pozwanej. Do czasu

odwołania z tej funkcji w dniu 31 sierpnia 1995 r. jej "pensum" wynosiło 6 godzin i

obejmowało lekcje języka rosyjskiego i polskiego. W roku szkolnym 1995/1996 zgodnie

z zatwierdzonym planem organizacyjnym otrzymała przydział 6 godzin języka

rosyjskiego, 10 godzin języka polskiego i 6 godzin wiedzy o społeczeństwie. W maju

1996 r. strona pozwana sporządziła projekt planu organizacji roku szkolnego

1996/1997, w którym przydzielono powódce 2 godziny języka rosyjskiego, 14 godzin

języka polskiego i 6 lub 8 godzin wiedzy o społeczeństwie, ewentualnie pracy w inter-

nacie szkolnym. Wizytator Oddziału Oświaty Wydziału Rolnictwa Urzędu Woje-

wódzkiego w W. odmówiła akceptacji tego planu organizacyjnego, między innymi z

uwagi na rozkład godzin nauczania powódki. Wizytator uznała, że język polski i wiedza

o społeczeństwie nie są przedmiotami zbliżonymi do wykształcenia powódki oraz nie

ma możliwości, aby pracowała ona w internacie, gdyż brak jej w tym zakresie przygoto-

wania zawodowego. 30 maja 1996 r. podjęto decyzję o rozwiązaniu z powódką sto-

- 2 -

sunku pracy w trybie art. 20 Karty Nauczyciela. Sąd Rejonowy uznał, że powódka

chociaż z wykształcenia jest filologiem rosyjskim, to jednak od 1990 r. prowadziła

zajęcia z języka polskiego. Zdaniem Sądu z przepisów rozporządzenia Ministra

Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych

kwalifikacji wymaganych dla nauczycieli (Dz.U. Nr 98, poz. 433) kwalifikacje do zaj-

mowania stanowiska w szkole tego rodzaju jak strona pozwana ma osoba, która

legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich w kierunku zgodnym lub

zbliżonym z nauczanym przedmiotem. Brak jest natomiast przepisów wykonawczych

dotyczących kwestii, jakie kierunki studiów należy uznać za zbliżone do kierunków

studiów zgodnych z nauczanym przedmiotem. Zdaniem Sądu Rejonowego organ

nadzorujący szkołę posługuje się w tym zakresie projektem rozporządzenia, które

dotychczas nie weszło w życie. Wobec tego Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że

decydujące znaczenie należy przypisać decyzji dyrektora szkoły, który ocenia możli-

wość dalszego zatrudnienia nauczyciela. Nadto Sąd Rejonowy "na marginesie" zau-

ważył, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na możliwość zatrudnienia

powódki w internacie. Pracę tę wykonują bowiem u strony pozwanej w większości

osoby nie mające wykształcenia pedagogicznego.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, wyro-

kiem z dnia 20 lutego 1997 r. [...] oddalił apelację strony pozwanej. Sąd Wojewódzki

podkreślił, że powódka, choć jest filologiem rosyjskim, to jednak od wielu lat uczy

również języka polskiego. Sąd Wojewódzki wywiódł, że "z przedłożonego przez stronę

pozwaną wykazu osób zatrudnionych w internacie wynika, iż wprawdzie osoby tam

zatrudnione mają odpowiednie wykształcenie to jednakże biorąc pod uwagę

uregulowania zawarte w Karcie Nauczyciela oraz staż pracy osób zatrudnionych w

internacie również i tam sytuacja może ulec zmianie".

Kasację od tego wyroku wniosła strona pozwana, zarzucając naruszenie prawa

materialnego, a w szczególności art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta

Nauczyciela, przez przyjęcie, że zmiany organizacyjne w pozwanej Szkole nie

uniemożliwiały dalszego zatrudnienia powódki oraz przepisów rozporządzenia Ministra

Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. przez przyjęcie, że powódka może

uczyć języka polskiego i wiedzy o społeczeństwie, mimo że jest z wykształcenia

filologiem rosyjskim. Strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z wydanym na podstawie upoważnienia z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26

stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) rozporządzeniem

Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych

kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określania szkół i wypadków, w których

można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz.

433 ze zm.) kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach średnich

zawodowych posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów

magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym (lub zbliżonym) z nauczanym

przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym (§ 2

- 3 -

ust. 1). Według § 1 pkt 3 tego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym od dnia 30

stycznia 1994 r. i nadanym rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17

grudnia 1993 r. (Dz.U. z 1994 r., Nr 5, poz. 19) ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o

kierunku (specjalności) studiów zbliżonym do nauczanego przedmiotu lub rodzaju

prowadzonych zajęć - należy przez to rozumieć kierunek (specjalność) dający dosta-

teczną wiedzę merytoryczną z ich zakresu. Ustalenia, czy dany kierunek (specjalność)

studiów jest zbliżony z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć,

dokonuje organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Z jednoznacznego brzmienia tych

przepisów wynika więc, że oceny czy powódka ukończyła kierunek studiów zbliżony do

wymaganej dla nauczania języka polskiego filologii polskiej, dokonuje organ sprawujący

nadzór pedagogiczny. Jego więc ocena w tym zakresie, a nie np. ocena dyrektora

szkoły, jak wywiódł Sąd Rejonowy, jest miarodajna. Skoro więc organ sprawujący

nadzór pedagogiczny szkoły ocenił, że powódka nie ma wymaganych kwalifikacji do

prowadzenia zajęć z języka polskiego czy wiedzy o społeczeństwie, to dyrektor strony

pozwanej był tą oceną związany. Nie mógł więc przydzielić powódce zajęć nauczania

tych przedmiotów i w związku ze zmianami organizacyjnymi (zmianą planu nauczania)

uniemożliwiającymi dalsze zatrudnienie powódki w pełnym wymiarze zajęć, dyrektor

pozwanej Szkoły mógł z nią rozwiązać stosunek pracy (art. 20 ust. 1 Karty Nauczy-

ciela). Co do możliwości przydzielenia powódce pracy w internacie należy stwierdzić, że

wywody Sądu drugiej instancji w tym zakresie nie są prawidłowe, gdyż zgodnie z art.

316 § 1 KPC za podstawę wyroku należy przyjąć stan faktyczny istniejący w chwili

zamknięcia rozprawy. Nie można więc uwzględniać przypuszczalnych zmian stanu

faktycznego w przyszłości.

Sądy obu instancji dokonując odmiennej oceny naruszyły wskazane przepisy

prawa materialnego. Powoduje to uwzględnienie kasacji strony pozwanej i uchylenie

zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

drugiej instancji (art. 393

13

§ 1 KPC).

========================================