II UKN 186/97

Wyrok z dnia 25 lipca 1997 r.

II UKN 186/97

W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków

dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących

podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 20 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 7 lutego 1984 r. w sprawie postępowania o świadczenia

emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra-

wozdawca), Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 1997 r. sprawy z wniosku Urszuli

S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o wysokość

emerytury, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 28 stycznia 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu-Sądowi

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 1 czerwca 1996 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w R.

przyznał Urszuli S. prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 22 lutego 1996 r. Do

ustalenia podstawy wymiaru świadczenia organ rentowy przyjął dochód z okresu od

dnia 1 stycznia 1987 r. do dnia 31 grudnia 1993 r. i przyznał ubezpieczonej świadczenie

w minimalnej wysokości. W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczona domagała się

uwzględnienia do podstawy wymiaru jej emerytury wynagrodzenia osiągniętego w

latach 1985-1992, przyznając że udowodnienie wysokości zarobków uzyskanych w tym

okresie jest utrudnione wskutek spalenia się dokumentacji płacowej w siedzibie byłego

pracodawcy. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie

wyrokiem z dnia 22 listopada 1996 r. oddalił odwołanie, wskazując że jego

uwzględnienie było niemożliwe wobec braku dokumentacji płacowej z okresu

wskazanego przez ubezpieczoną.

Apelację ubezpieczonej od tego wyroku oddalił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 1997 r., podkreś-

lając, że żądanie ubezpieczonej nie mogło być uwzględnione z powodu braku dowodów

określających wysokość wynagrodzenia uzyskanego przez ubezpieczoną w latach

1985-1992. Sąd ten zakwestionował dopuszczalność ustalenia wysokości zarobków z

tego okresu na podstawie dokumentów o pracy ubezpieczonej na stanowisku

kierowniczym, przyjmując że przy ustaleniu podstawy wymiaru świadczeń nie ma

miejsca na domniemanie co do wysokości wypłaconego pracownikowi wynagrodzenia,

a liczą się tylko dokumenty płacowe, którymi nie dysponuje ubezpieczona, nie

przedstawiając również legitymacji ubezpieczeniowej z wpisami o wysokości zarobków.

Dlatego ubezpieczona nie spełniła warunków wymienionych w przepisie § 20

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o

świadczenia emerytalno-rentowe oraz zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. Nr 10, poz.

49 ze zm.). Nie było również możliwości ustalenia podstawy wymiaru emerytury ubez-

pieczonej na podstawie bezimiennych deklaracji opłacania składek na ubezpieczenie

społeczne przez jej byłego pracodawcę.

W kasacji ubezpieczona podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego przez

niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o

rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) oraz domagała się przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji wskazano na

niekwestionowany fakt zatrudnienia ubezpieczonej w spornym okresie na stanowisku

kierowniczym, na którym uzyskiwała wynagrodzenie powyżej kwot minimalnych, o czym

przekonują przedłożone dokumenty płacowe z tego okresu.

Na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik ZUS wskazał, że organ emerytalny

bezpodstawnie pominął zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu za lata 1986-

1989, a także inne dokumenty płacowe z okresu wybranego przez ubezpieczoną do

ustalenia podstawy wymiaru jej emerytury i wniósł o uwzględnienie kasacji, godząc się

na dopuszczalność skargi kasacyjnej ze względu na orientacyjną wartość przedmiotu

zaskarżenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Uwzględniając twierdzenia stron, że orientacyjna wartość przedmiotu zaskar-

żenia sięga kwoty pięciu tysięcy złotych Sąd Najwyższy uznał dopuszczalność kasacji

na postawie art. 393 pkt 1 KPC w związku z art. 22 KPC. Wyliczenie wartości przed-

miotu sporu miało charakter orientacyjny w związku ze szczególnymi uwarunkowaniami

faktycznymi, w których - przy okazji przestępczego działania osób trzecich - doszło do

częściowego zniszczenia (spalenia) dokumentacji płacowej oraz przedłożonej dla

dokonania wpisów o wysokości pobieranego wynagrodzenia legitymacji

ubezpieczeniowej wnioskodawczyni w siedzibie jej byłego pracodawcy.

Przede wszystkim jednak potwierdził się zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 5

ustawy rewaloryzacyjnej z dnia 17 października 1991 r. Ubezpieczona - ubiegająca się

o przyznanie w 1996 r. świadczenia emerytalnego - wskazała w sposób uprawniony

treścią powołanego przepisu do ustalenia podstawy wymiaru jej emerytury kolejnych 7

lat kalendarzowych (1985 - 1992), sygnalizując trudności w pełnym udokumentowaniu

pisemnymi zaświadczeniami zarobków uzyskiwanych w tym okresie. Było to

spowodowane spaleniem się jej akt osobowych i legitymacji ubezpieczeniowej -

przedłożonej dla dokonania wpisów wysokości pobieranego wynagrodzenia, a także

częściowym zniszczeniem dokumentacji płacowej w siedzibie jej byłego pracodawcy.

Ubezpieczona wszakże dołączyła do wniosku emerytalnego wystawione przez

byłego pracodawcę - według wzoru ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych

- zaświadczenie z dnia 29 lutego 1992 r. o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, które

prawidłowo dokumentowało zarobki uzyskane przez nią w latach 1986-1989. Jest do

dowód spełniający wszelkie wymagania dokumentu określone w § 20 pkt 1

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Zaświadczenie to zawiera

niepodważalne wskazanie wysokości zarobków ubezpieczonej w tym okresie. W

szczególności oczywistym błędem było odniesienie podanych w tym dokumencie

rzeczywistych kwot wynagrodzenia ubezpieczonej do wartości zarobków ustalonych

jakoby ?po denominacji@. Równocześnie nieprawidłowe podanie w tym zaświadczeniu

wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej za 1986 rok -

mogło być zweryfikowane przez organ emerytalny bez nieuzasadnionego zakwestiono-

wania dowodowej wartości przedłożonego dokumentu.

Jeżeli w powyższych okolicznościach pozwany organ emerytalny w sposób

całkowicie dowolny przyjął do ustalenia podstawy wymiaru emerytury dochody z innego

niż wybrany przez ubezpieczoną okresu, tj. z lat 1987-1993, wyliczając wskaźnik

wysokości podstawy wymiaru ustalonego świadczenia jedynie według jej dochodów z

lat 1992-1993 i w wysokości zaledwie 12,86%, to miało miejsce oczywiste naruszenie

powołanych przepisów art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy rewaloryzacyjnej i § 20 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz w konsekwencji naruszenie tych regulacji w

zaskarżonym wyroku Sądu Apelacyjnego oraz poprzedzającym go wyroku Sądu

Wojewódzkiego.

Ponadto ubezpieczona przedłożyła świadectwo pracy z dnia 21 lutego 1992 r. o

nieprzerwanym zatrudnieniu w okresie od dnia 22 stycznia 1979 r. do dnia 29 lutego

1992 r. w Spółdzielni Pracy ?C.@ w R. na stanowiskach kierowniczych oraz niektóre

dokumenty płacowe określające jej wynagrodzenie w wybranym okresie do ustalenia

podstawy wymiaru emerytury [...]. Dlatego, poza niekwestionowanym walorem

dowodowym zaświadczenia z dnia 29 lutego 1992 r. o zatrudnieniu i wynagrodzeniu,

sygnalizowane dokumenty wymagają - dla ustalenia rzeczywistej podstawy wymiaru

emerytury ubezpieczonej (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy rewaloryzacyjnej) - przea-

nalizowania chociażby na tle zakładowych taryfikatorów płacowych wielkości

wynagrodzenia na stanowiskach pracy zajmowanych przez ubezpieczoną w wybranym

okresie zatrudnienia. W postępowaniu sądowym nie można bowiem przekreślić

znaczenia dowodowego innych pisemnych środków dowodowych - stwierdzających

wysokość zarobku lub dochodu stanowiącego podstawę wymiaru emerytury lub renty -

niż określone w treści § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w

sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świad-

czeń. [...]

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował kasatoryjnie z mocy art.

393

13

KPC.

========================================