III ZP 30/97

Uchwała z dnie 20 sierpnia 1997 r.

III ZP 30/97

Przewodniczący Prezes SN: Jan Wasilewski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Maria

Mańkowska (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony

Kaszczyszyn, w sprawie z powództwa Leszka J. przeciwko Prokuraturze Wojewódzkiej

w K. o nagrodę z zakładowego funduszu nagród, po rozpoznaniu na posiedzeniu

jawnym dnia 20 sierpnia 1997 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd

Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach postanowieniem z dnia

7 maja 1997 r. [...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 KPC

Czy do podstawy do ustalenia wysokości przysługującej prokuratorowi nagrody z

zakładowego funduszu nagród, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca

1985 r. o rocznych nagrodach z zakładowego funduszu nagród w państwowych

jednostkach organizacyjnych nie będących przedsiębiorstwami państwowymi (Dz. U. Nr

32, poz. 141), zalicza się wynagrodzenie wypłacone za okres zawieszenia prokuratora

w czynnościach ?

p o d j ą ł następującą uchwałę:

Do podstawy ustalenia wysokości rocznej nagrody z zakładowego fundu-

szu nagród nie zalicza się wynagrodzenia wypłaconego prokuratorowi za okres

zawieszenia w czynnościach.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach, postano-

wieniem z dnia 7 maja 1997 r. wydanym na podstawie art. 390 § 1 KPC, przedstawił

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia wyżej sformułowane pytanie prawne. Sąd

Wojewódzki ustalił, że powód był zawieszony w czynnościach prokuratora Prokuratury

Wojewódzkiej w Kielcach w okresie od 6 marca do 24 maja 1993 r. w związku z

toczącym się postępowaniem dyscyplinarnym, które zakończyło się uniewinnieniem

powoda od popełnienia zarzucanego mu przewinienia służbowego. Wynagrodzenie

otrzymane przez powoda w okresie zawieszenia go w czynnościach nie zostało

zaliczone do podstawy ustalenia wysokości nagrody z zakładowego funduszu nagród

pomimo, że wynagrodzenie takie otrzymywał stosownie do art. 51 ust. 2 ustawy z dnia

20 czerwca 1985 o Prokuraturze (Dz. U. z 1991 r. Nr 25, poz. 103 ze zm.) oraz art. 12

ust. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U.

Nr 31, poz. 214 ze zm.).

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kielcach uwzględnił powództwo powołując przepis §

2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1986 r. w sprawie rocznych

nagród z zakładowego funduszu nagród w uspołecznionych zakładach pracy nie

będących państwowymi jednostkami organizacyjnymi oraz w sprawie niektórych

wynagrodzeń i świadczeń za okres efektywnie nie przepracowany stanowiących pods-

tawę ustalenia wysokości nagrody (Dz. U. Nr 5, poz. 29), zgodnie z którym do podstawy

do ustalenia wysokości rocznej nagrody z zakładowego funduszu nagród zalicza się

również wynagrodzenie za czas efektywnie nie przepracowany w związku ze

zwolnieniem od pracy na podstawie przepisów o zwolnieniu od pracy, jeżeli przepisy te

przewidują wypłatę wynagrodzenia za czas tych zwolnień. Skoro art. 12 ust. 3 ustawy z

dnia 16 września 1982 r. stanowi, iż urzędnik państwowy w okresie zawieszenia

zachowuje prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń przysługujących na podstawie

stosunku pracy, to brak jest podstaw do nieuwzględnienia wynagrodzenia wypłaconego

powodowi w okresie zawieszenia w czynnościach przy ustalaniu wysokości

przysługującej mu nagrody.

Przy rozpoznawaniu apelacji strony pozwanej Sąd Wojewódzki podzielił pogląd,

że powód nabył prawo do nagrody z zakładowego funduszu nagród w pełnej wysokości

stosownie do treści art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. oraz art. 4 ust. 1

ustawy z dnia 10 lipca 1985 r. o rocznych nagrodach z zakładowego funduszu nagród w

państwowych jednostkach organizacyjnych nie będących przedsiębiorstwami

państwowymi (Dz. U. Nr 32, poz. 141), gdyż nie zaszły okoliczności wymienione w art. 2

i 3 tego przepisu.

Jednakże przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 1985 r. przewiduje, że

podstawę taką stanowią wynagrodzenia za czas efektywnie przepracowany. Wyjątek od

tego unormowania zawiera wprawdzie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17

lutego 1986 r. ale Sąd Wojewódzki dostrzegł równocześnie, że zawieszenie w

czynnościach nie jest zwolnieniem od pracy w rozumieniu przepisów o zwolnieniach od

pracy, aczkolwiek również jego skutkiem jest nieświadczenie pracy z zachowaniem

prawa do wynagrodzenia. Zdaniem Sądu art. 12 ust. 3 ustawy o pracownikach urzędów

państwowych również nie stanowi podstawy do zachowania prawa do spornego

świadczenia. Zawieszenie w czynnościach w trakcie postępowania dyscyplinarnego,

które zakończyło się uniewinnieniem powoda, może być jednak uznane za niesłuszne i

to nasunęło poważną wątpliwość Sądu, czy nie występuje w opisanym zakresie luka w

przepisach prawa, uzasadniająca zastosowanie do stanu faktycznego sprawy - w

drodze analogii - przepisu § 2 ust. 4 rozporządzenia z 17 lutego 1986 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego, co trafnie przytoczył Sąd drugiej instancji w

uzasadnieniu pytania prawnego, wielokrotnie podkreślano,że przepisy płacowe winny

być stosowane ściśle. Nie można stosować ich interpretacji zwężającej ani roz-

szerzającej, a także wykładni tworzącej uprawnienia płacowe na podstawie zasad

słuszności bądź współżycia społecznego. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest

prawo prokuratora do nagrody z zakładowego funduszu nagród w 1993 roku w pełnej

wysokości, mimo że w roku tym był zawieszony w czynnościach przez okres około dwu i

pół miesiąca. Art. 51 ust. 2 i art. 118 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze

(jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 25, poz. 103 ze zm.) stanowią, że prokuratorowi

przysługuje wynagrodzenie za usprawiedliwione niewykonywanie czynności, a w

sprawach nie uregulowanych w tej ustawie stosuje się do prokuratorów odpowiednio

przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.

U. Nr 31, poz. 214 ze zm.). Art. 12 ust. 3 w związku z ust. 1 ostatnio wymienionej

ustawy stwierdza, że w okresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych

urzędnik państwowy zachowuje prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń

przysługujących ze stosunku pracy. Bezsporne jest w sprawie, że powodowi zostało

wypłacone wynagrodzenie za okres zawieszenia w czynnościach. Natomiast pochodną

wynagrodzenia wypłaconego urzędnikowi państwowemu w ciągu całego roku jest

roczna nagroda z zakładowego funduszu nagród. Prawo do tej nagrody, sposób jej

obliczania i zasady wypłaty regulują przepisy ustawy z dnia 10 lipca 1985 r. o rocznych

nagrodach z zakładowego funduszu nagród w państwowych jednostkach

organizacyjnych nie będących przedsiębiorstwami państwowymi (Dz. U. Nr 32, poz. 141

ze zm.) oraz wydane na podstawie jej art. 1 ust. 3 i art. 10 ust. 3 rozporządzenie Rady

Ministrów z dnia 17 lutego 1986 r. w sprawie rocznych nagród z zakładowego funduszu

nagród w uspołecznionych zakładach pracy nie będących państwowymi jednostkami

organizacyjnymi oraz w sprawie niektórych wynagrodzeń i świadczeń za czas

efektywnie nie przepracowany, stanowiących podstawę ustalenia wysokości nagrody

(Dz. U. Nr 5, poz. 29). Ustawa z dnia 10 lipca 1985 r. wprowadza zasadę, że nagrodę w

pełnej wysokości przyznaje się za nienaganną i sumienną pracę oraz rzetelne

wykonywanie obowiązków w okresie całego roku kalendarzowego (art. 4 ust. 1).

Podstawą do ustalenia jej wysokości są dokonane w ciągu roku wypłaty pieniężne za

czas efektywnie przepracowany oraz wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy (art. 10

ust. 1) a także, między innymi, wynagrodzenie za czas efektywnie nie przepracowany w

związku ze zwolnieniem od pracy na podstawie przepisów o zwolnieniu od pracy, jeżeli

przepisy te przewidują wypłatę wynagrodzeń za czas tych zwolnień. Takimi przepisami

o zwolnieniu od pracy są, przytoczone także przez Sąd drugiej instancji, przepisy

rozporządzeń Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie regulaminów pracy

oraz zasad usprawiedliwienia nieobecności w pracy i udzielania zwolnień od pracy (Dz.

U. Nr 49, poz. 299 ze zm.) oraz z dnia 19 maja 1992 r. w sprawie udzielania

bezpłatnych urlopów oraz zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje

w związkach zawodowych (Dz. U. Nr 45, poz.201). Ma rację Sąd Wojewódzki, że art. 12

ust. 3 ustawy o pracownikach urzędów państwowych stosowany do prokuratorów na

podstawie art. 118 ustawy o prokuraturze, nie stanowi samoistnej przesłanki do

wliczenia wynagrodzenia za okres zawieszenia prokuratora w czynnościach do

podstawy do ustalenia wysokości rocznej nagrody z zakładowego funduszu nagród. Nie

można natomiast podzielić poglądu Sądu Wojewódzkiego, że dla rozstrzygnięcia

spornej sprawy mogą mieć znaczenie przepisy art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 lipca

1985 r., które dotyczą zmniejszenia nagrody, bądź jej utraty, ale wyłącznie w sytuacji,

gdy pracownik przepracował cały rok kalendarzowy. Taka sytuacja nie zaistniała w

przedstawionej sprawie, gdyż powód z powodu zawieszenia go w czynnościach, nie

przepracował całego 1993 roku.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowego zagadnienia prawnego nie ma też zna-

czenia wynik postępowania dyscyplinarnego, w związku z którym doszło do zawiesze-

nia w czynnościach prokuratora, bowiem przepisy o nagrodach z zakładowego

funduszy nagród nie uzależniają usprawiedliwienia przyczyn nie przepracowania całego

roku kalendarzowego od braku winy pracownika. Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca

1985 r., jak i § 2 ust. 4a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1986 r.,

wskazując wyraźnie, w jakich okolicznościach mimo braku efektywnego przepracowania

czasu pracy dochodzi do wliczenia wynagrodzenia do podstawy ustalenia wysokości

rocznej nagrody, nie pozwalają na zrównanie zawieszenia prokuratora w czynnościach

z wymienionymi tam sytuacjami. Takiego zawieszenia nie można bowiem zaliczyć do

kategorii zwolnień od pracy, o których mowa w § 2 ust. 4a omawianego rozporządzenia

Rady Ministrów. Celem zawieszenia jest odsunięcie od sprawowania urzędu ale nawet,

gdyby prokurator został zwolniony od obowiązku codziennego stawiania się do pracy, to

w czasie trwającego postępowania dyscyplinarnego, co najmniej ma obowiązek

pozostawania w stałej dyspozycji i gotowości do stawienia się do pracy na każde

wezwanie przełożonych. Uznać zatem należy, że zawieszenie w czynnościach nie

może być utożsamiane ze zwolnieniem od pracy i nie może być oceniane analogicznie,

jak zwolnienie pracownika od pracy w rozumieniu § 2 ust. 4a rozporządzenia z dnia 17

lutego 1986 r.

Stosując przytoczone wyżej przepisy o prawie do nagrody z zakładowego

funduszu nagród w państwowych jednostkach organizacyjnych nie będących przed-

siębiorstwami państwowymi należy zatem przyjąć, że nie zalicza się wynagrodzenia

wypłaconego prokuratorowi za okres zawieszenia w czynnościach do podstawy ustale-

nia wysokości rocznej nagrody z zakładowego funduszu nagród.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak w sentencji.

========================================