II UKN 228/97

- 1 -

Wyrok z dnia 11 września 1997 r.

II UKN 228/97

Jeżeli pełnomocnik ubezpieczonego, wykonujący zawód radcy prawnego

we własnej kancelarii nie został zawiadomiony o rozprawie apelacyjnej, po której

zapadł wyrok, wskutek tego, że zawiadomienie wysłano bezpośrednio na adres

strony, zaś w rozprawie nie brała udziału ani strona ani radca prawny, to

postępowanie dotknięte jest nieważnością, gdyż strona została pozbawiona

możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 KPC).

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Zbigniew Myszka.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 września 1997 r. sprawy z wniosku

Władysława Ś. "Ś-I." Zakład Przetwórstwa Żywności w R. przeciwko Zakładowi Ubez-

pieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o ustalenie obowiązku ubezpieczenia i wymiaru

składek, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z

dnia 9 stycznia 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w

Gdańsku do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 20 marca 1995 r. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w

K. ustalił obowiązek opłacenia przez prowadzącego działalność gospodarczą

Władysława Ś. składki ubezpieczeniowej z tytułu zatrudnienia 35 pracowników.

W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie Władysław Ś. wnosił o

ustalenie, że nie jest zobowiązany do zapłaty składek ubezpieczeniowych wskazując, że

osoby wymienione w załączniku do zaskarżonej decyzji nie były zatrudnione na

podstawie umowy o pracę - lecz, jak to wynika z pisma procesowego z dnia 3 lipca 1995

r. [...] na podstawie umowy o dzieło. Wykonanie dzieła polegało na sortowaniu i

- 2 -

kalibrowaniu jelit naturalnych zwierzęcych.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyrokiem z

dnia 8 października 1996 r. uwzględnił odwołanie Władysława Ś. i ustalił, że właściciel

Zakładu Przetwórstwa Żywności "Ś.-I." w R. nie miał obowiązku uiszczenia składki

ubezpieczeniowej za osoby wykonujące na jego rzecz wyżej wspomniane dzieło,

bowiem w łączących je z właścicielem firmy stosunku prawnym brak było cech

charakterystycznych dla stosunku pracy.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 stycznia 1997 r. wskutek apelacji

Oddziału ZUS w K. zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie w całości i oddalił

odwołanie Władysława Ś. od decyzji Oddziału ZUS.

Sąd Apelacyjny odmiennie ocenił umowy Władysława Ś. z osobami sortującymi

jelita uznając, że posiadają one w swej treści istotne elementy stosunku pracy.

Kasacja pełnomocnika Władysława Ś. zarzuca wyrokowi Sądu Apelacyjnego

naruszenie prawa materialnego - art. 627 KC i art. 22 KP przez uznanie, że kalibrowanie

i sortowanie jelit nie może być przedmiotem umowy o dzieło, a także nieważność

postępowania wskutek pozbawienia ubezpieczonego możliwości obrony swoich praw z

uwagi na niezawiadomienie ustanowionego w sprawie pełnomocnika o rozprawie

apelacyjnej i nieobecność na niej także samego ubezpieczonego.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Ze względu na treść przepisu art. 393

11

KPC Sąd Najwyższy zobowiązany jest

brać pod uwagę z urzędu nieważność postępowania.

W świetle art. 379 KPC nieważność postępowania zachodzi m.in. wtedy, gdy

strona została pozbawiona możności obrony swych praw (pkt 5 art. 379 KPC) i taki

zarzut postawił zaskarżonemu wyrokowi autor kasacji.

Zarzutowi temu nie można odmówić słuszności.

Odwołanie od decyzji Oddziału ZUS do Sądu Wojewódzkiego wniósł radca

prawny Ryszard K., prowadzący Kancelarię Prawniczą w K. [...]. Ten sam pełnomocnik

wniósł odpowiedź na apelację ZUS od wyroku Sądu Wojewódzkiego [...]. W aktach

sprawy znajduje się zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy apelacyjnej polecające

zawiadomienie o jej terminie radcy prawnego Ryszarda K. (pełnomocnictwo [...] - z

- 3 -

wskazanym wyżej adresem).

Tymczasem zarządzenie to zostało wykonane w ten sposób, że zawiadomienie o

rozprawie dla radcy prawnego Ryszarda K. wysłano [...] na adres "Ś.-I." Zakład

Przetwórstwa Żywności w R., a pokwitowała je Anna Ś. Na rozprawę apelacyjną w dniu

9 stycznia 1997 r. za strony nie stawił się nikt, przy czym zaprotokołowano, że są one

prawidłowo zawiadomione. Stwierdzenie to dotyczyć może tylko Oddziału ZUS. Nie

można natomiast uznać za zawiadomionego prawidłowo pełnomocnika

ubezpieczonego, gdyż prowadzi on kancelarię prawniczą w K., a nie w Zakładzie

Przetwórstwa Żywności w R.

Rozprawa, o terminie której pełnomocnik ubezpieczonego nie był powiadomiony

bezpośrednio poprzedzała wydanie przez Sąd Apelacyjny wyroku w dniu 9 stycznia

1997 r. Należy zatem uznać, że postępowanie przed Sądem Apelacyjnym dotknięte

zostało nieważnością, gdyż ubezpieczony pozbawiony został możności obrony swych

praw (art. 379 pkt 5 KPC). Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie Sądu

Najwyższego (vide wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 1967 r., III PRN 46/67 - nie

publikowany, z 16 października 1972 r., III CRN 236/72, z 10 lipca 1979 r., II CR 331/74,

OSNC 1975 z. 5 poz. 84, postanowienie Sądu Najwyższego z 4 września 1996 r., III

ARN 33/96, OSNAPiUS 1997 z. 6 poz. 89).

Sąd Apelacyjny uznał zresztą fakt niewłaściwego zawiadomienia pełnomocnika

ubezpieczonego o terminie rozprawy za oczywisty, skoro postanowieniem z dnia 26

lutego 1997 r. uznał za uzasadniony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia

wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu II instancji, motywowany tym właśnie faktem.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł na zasadzie art. 393

11

i 393

1

' 1

KPC jak w sentencji wyroku.

========================================