II UKN 293/97

Wyrok z dnia 10 października 1997 r.

II UKN 293/97

Możliwość dochodzenia roszczeń uzupełniających z tytułu wypadku przy

pracy na podstawie prawa cywilnego, nie oznacza odpowiedzialności praco-

dawcy według zasad wynikających z ustawy wypadkowej.

Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN Stefania

Szymańska, Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 października 1997 r. sprawy z po-

wództwa Dariusza G. przeciwko [...] Klubowi Sportowemu "K." w K. o rentę uzupeł-

niającą i wynagrodzenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 30 grudnia 1996 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1996 r. [...], Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Katowicach oddalił powództwo Dariusza G. przeciwko [...]

Klubowi Sportowemu "K." w K. o rentę uzupełniającą i wynagrodzenie, po ustaleniu

następującego stanu faktycznego: W dniu 1 sierpnia 1990 r. strony zawarły umowę o

pracę, w myśl której powód był zatrudniony w pozwanym Klubie w charakterze za-

wodnika piłkarskiego. W czasie rozgrywek ligowych w dniu 19 marca 1994 r. doznał

on kontuzji w starciu z zawodnikiem drużyny przeciwnej, a zdarzenie to uznane

zostało przez pracodawcę za wypadek przy pracy. W następstwie wypadku powód

poddany został operacji, a leczenie i rehabilitacja trwały do 17 października 1994 r.

Mimo odzyskania zdolności do pracy i po podjęciu przygotowań do rozgrywek pił-

karskich w następnym sezonie, w marcu 1995 r. przeniesiono go do drugiej drużyny,

a po dalszych trzech miesiącach, z dniem 1 lipca 1995 r. powód odszedł z pozwa-

- 2 -

nego Klubu. Według ustaleń Sądu Wojewódzkiego powód otrzymał w okresie lecze-

nia należne - w myśl przepisów płacowych - świadczenia, a wynagrodzenie za okres

od 14 marca do 31 maja 1995 r. obejmowało także część przewidzianej przepisami

płacowymi premii. Brak więc podstaw do dochodzenia rekompensaty z tytułu odsu-

nięcia z pierwszej drużyny piłkarskiej, nie da się bowiem przyjąć, iż gdyby nie wypa-

dek przy pracy, powód zachowałby status zawodnika tej drużyny. W ocenie Sądu

Wojewódzkiego, brak nadto okoliczności, które uzasadniałyby odpowiedzialność

pozwanego Klubu w myśl art. 415 lub 435 KC.

Rewizję powoda od tego wyroku Sąd Apelacyjny oddalił stwierdzając, że moż-

liwość dochodzenia roszczeń uzupełniających na zasadach prawa cywilnego dotyczy

tylko sytuacji, w których istnieje przewidziana przepisami prawa cywilnego, od-

powiedzialność pracodawcy (wyrok z dnia 30 grudnia 1996 r. [...]).

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją powód i zarzucając naruszenie prawa

materialnego - art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych prze-

pisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 36, poz. 206), art. 444 § 2 KC oraz art.

361 § 1 KC, wniósł o jego zmianę i uwzględnienie dochodzonego roszczenia w cało-

ści. Zdaniem kasacji skreślenie art. 40 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świad-

czeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U.

z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) umożliwiło stosowanie norm prawa cywilnego w

zbiegu z normami regulującymi świadczenia z tytułu wypadków przy pracy, co czyni

nietrafnym pogląd Sądu drugiej instancji o konieczności istnienia przesłanek odpo-

wiedzialności pracodawcy z art. 415 względnie art. 435 KC. Wypadek przy pracy w

dniu 19 marca 1994 r. spowodował pogorszenie sytuacji życiowej powoda i był przy-

czyną odsunięcia go z pierwszej drużyny piłkarskiej, to zaś uzasadnia zgłoszone w

pozwie roszczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowe znaczenie dla oceny zasadności kasacji ma zgłoszony zarzut

naruszenia art. 415 i 435 KC, dotyczy on bowiem samej zasady odpowiedzialności

pracodawcy za skutki wypadku przy pracy. Zarzut ten nie jest jednak trafny.

Przy odpowiedzialności pracodawcy z tytułu wypadku przy pracy może do-

- 3 -

chodzić do zbiegu jej podstaw, co oznacza możliwość ubiegania się o dalsze świad-

czenia - na podstawie prawa cywilnego - o ile w dalszym ciągu pozostaje niewyrów-

nana szkoda, mimo uzyskania świadczeń wynikających z ustawy wypadkowej z dnia

12 czerwca 1975 r. Ten zbieg odpowiedzialności możliwy jest po wejściu w życie, z

mocą od dnia 1 stycznia 1990 r., ustawy z dnia 24 maja 1990 r., w której art. 4 pkt 4

dokonano skreślenia art. 40 ustawy wypadkowej. Oznacza to, że od tej daty osoby

uprawnione do świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, mogą

dochodzić od pracodawców świadczeń uzupełniających według przepisów prawa

cywilnego, o ile szkoda, której doznał pracownik nie została wyrównana już wypłaco-

nymi świadczeniami, przy stwierdzeniu jednocześnie, że szkoda ta jest wynikiem

czynu niedozwolonego, za który odpowiedzialność ponosi pracodawca. Nie można

przyjmować - wbrew zarzutom kasacji - że zasady odpowiedzialności pracodawcy za

szkodę wynikającą z wypadku przy pracy zawarte są w ustawie wypadkowej, nato-

miast należne poszkodowanemu pracownikowi roszczenia reguluje ta ustawa oraz

Kodeks cywilny. Są to odrębne akty prawne, oparte na odrębnych zasadach odpo-

wiedzialności i dla ich stosowania konieczne jest wykazanie tychże zasad. Tylko gdy

szkoda jakiej doznał pracownik z tytułu wypadku przy pracy (uszkodzenie ciała lub

rozstrój zdrowia), jest wynikiem czynu niedozwolonego, można dochodzić jej wyrów-

nania od pracodawcy, wykazując jego odpowiedzialność na podstawie prawa cywil-

nego, skoro nie można w takiej sytuacji operować domniemaniem z ustawy wypad-

kowej. Rzeczą uprawnionego pracownika będzie więc wykazanie odpowiedzialności

pracodawcy z Kodeksu cywilnego (wina - art. 415 KC lub ryzyko - art. 435 KC), udo-

wodnienie szkody i związku przyczynowego między zdarzeniem a powstaniem

szkody. Otwarcie prawnych możliwości dla dochodzenia roszczeń uzupełniających z

prawa cywilnego, nie oznacza automatycznej odpowiedzialności pracodawcy analo-

gicznej do tej z ustawy wypadkowej.

Podobne stanowisko zawarte jest w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego

z dnia 24 maja 1996 r., II PZP 2/96 (OSNAPiUS 1997 nr 1 poz. 6), w której wyrażono

pogląd, że "pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy nie przysługuje od pra-

codawcy zwrot kosztów zakupu leku nabytego za pełną odpłatnością, jeżeli nie po-

nosi on odpowiedzialności na zasadach prawa cywilnego".

W rozpoznawanej sprawie powód (pracownik) nie wykazał, aby przyczyną

- 4 -

wypadku przy pracy (tak oceniono zdarzenie z dnia 19 marca 1994 r.) była wina pra-

codawcy, nie można też przyjąć aby podstawą jego odpowiedzialności było ryzyko

przewidziane w art. 435 KC (pracodawca nie jest przedsiębiorstwem wykorzystują-

cym siły przyrody). W tej sytuacji roszczenie powoda skierowane przeciw pozwa-

nemu nie jest uzasadnione [...].

Gdy więc ten zarzut kasacji nie jest usprawiedliwiony, nie ma potrzeby anali-

zowania pozostałych, mają one bowiem charakter wtórny, dotycząc ewentualnego

pogorszenia sytuacji życiowej powoda na skutek wypadku oraz związku wypadku z

tym pogorszeniem.

Z tych względów na podstawie art. 393

12

KPC orzeczono jak w sentencji.

========================================