I PKN 275/97

Wyrok z dnia 14 października 1997 r.

I PKN 275/97

1. Przekształcenie stosunku pracy powstałego na podstawie powołania

w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę nie dotyczy pracowników od-

wołanych ze stanowiska przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 2 lutego

1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw

(Dz.U. Nr 24, poz.210).

2. Przy ocenie, czy uwzględnienie żądania pracownika uznania wypowie-

dzenia umowy o pracę za bezskuteczne jest niemożliwe lub niecelowe, istotny

jest stopień i charakter naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę

(art.45 §1 KP).

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN:

Barbara Wagner, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 października 1997 r., sprawy z

powództwa Włodzimierza T. przeciwko Zakładowi Opieki Zdrowotnej w Lipnie i Wo-

jewodzie W. o przywrócenie do pracy na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 6

marca 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Lipnie wyrokiem z dnia 6 listopada 1996 r. [...]

uznał za bezskuteczne rozwiązanie stosunku pracy łączącego powoda Włodzimierza

T. z pozwanym zakładem pracy - Zakładem Opieki Zdrowotnej w L. na skutek od-

wołania powoda z zajmowanego stanowiska przez Wojewodę W. Sąd ustalił, że po-

wód Włodzimierz T. był zatrudniony w pozwanym Zakładzie nieprzerwanie od dnia 15

marca 1976 r. na stanowisku zastępcy dyrektora do spraw administracyjno-ekono-

micznych. Pismem z dnia 11 lipca 1996 r. Wojewoda W. odwołał powoda z zajmo-

wanego stanowiska proponując jednocześnie zatrudnienie na stanowisku, które wy-

2

znaczy dyrektor Zakładu. W ocenie Sądu z przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 lu-

tego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.

U. Nr 24, poz. 110), art. 68 § 1 Kodeksu pracy, art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991

r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408) i rozporządzenia Rady Mini-

strów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych obowiązków i uprawnień pra-

cowników zatrudnionych w zakładach służby zdrowia (Dz. U. Nr 51 poz. 326) wynika,

że stosunek pracy powoda, który powstał na mocy powołania przekształcił się z

dniem wejścia w życie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. w umowny stosunek pracy, a

zatem Wojewoda W. nie był uprawniony do odwołania powoda z zajmowanego sta-

nowiska. Po dniu 2 czerwca 1996 r. rozwiązanie stosunku pracy z powodem mogło

nastąpić jedynie na skutek wypowiedzenia umowy o pracę przez dyrektora pozwa-

nego Zakładu. Umowa o pracę łącząca powoda Włodzimierza T. z pozwanym zakła-

dem pracy - Zakładem Opieki Zdrowotnej w L. nie została rozwiązana także z tego

powodu, że powód od dnia 15 lipca 1996 r. do dnia wydania orzeczenia pozostawał

na zwolnieniu lekarskim.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu wyrokiem

z dnia 6 marca 1997 r. [...] oddalił apelację pozwanego Zakładu Opieki Zdrowotnej w

L. od powyższego wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Lipnie, podzielając

ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy i poglądy prawne zawarte w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku. Sąd Wojewódzki nie podzielił stanowiska pozwanego, że

mimo wadliwości odwołania, niecelowe jest uznanie wypowiedzenia umowy o pracę

za bezskuteczne, bowiem w miejsce powoda została zatrudniona inna osoba. W

ocenie Sądu brak miejsca pracy i obsadzenie stanowiska nie może sanować

czynności niezgodnych z prawem i nie może być jedynym argumentem zasądzenia

odszkodowania, którego domagał się pozwany.

Pozwany Zakład Opieki Zdrowotnej w L. w kasacji od powyższego wyroku

Sądu Wojewódzkiego w Toruniu zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez

niezastosowanie przepisu art. 45 § 2 Kodeksu pracy i nie stwierdzenie, że żądanie

powoda uznania wypowiedzenia za bezskuteczne jest niemożliwe lub niecelowe.

Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego wy-

roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w

Toruniu. W uzasadnieniu podstawy kasacyjnej zarzucił, że Sąd nie ocenił przyczyn

merytorycznych odwołania pod kątem przesłanek określonych w art. 45 § 2 Kodeksu

pracy. Tymczasem przyczyną odwołania powoda ze stanowiska zastępcy dyrektora

3

Zakładu była dalsza nieprzydatność do zajmowania tego stanowiska. Powód nie

posiadał bowiem dostatecznych kwalifikacji praktycznych do realizacji zadań Zakładu

a długotrwała choroba powoda stanowiła przyczynę wystarczającą do przyjęcia, że

nie jest celowe lub możliwe uznanie odwołania za bezskuteczne.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie jest

niesporne, że powód zajmował stanowisko zastępcy dyrektora do spraw administra-

cyjno-ekonomicznych Zakładu Opieki Zdrowotnej w L. na podstawie powołania od

dnia 15 marca 1976; następnie pismem Wojewody W. z dnia 11 lipca 1996 r. został

odwołany ze stanowiska zastępcy dyrektora, a odwołanie zostało mu doręczone w

dniu 23 lipca 1996 r., kiedy przebywał na urlopie zdrowotnym. Trafne jest stanowisko

Sądu Wojewódzkiego, że ocena prawna tej czynności i wywołanych przez nią skut-

ków powinna uwzględniać rozwiązania przyjęte w ustawie z dnia 2 lutego 1996 r. o

zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz.

210), która weszła w życie z dniem 2 czerwca 1996 r. Zgodnie z przepisem art. 8 ust.

1 tej ustawy stosunki pracy z pracownikami zatrudnionymi na podstawie powołania

na czas określony albo na czas nie określony na stanowiskach nie wymienionych w

przepisach, o których mowa w art. 68 § 1 Kodeksu pracy, przekształcają się z dniem

wejścia w życie ustawy zmieniającej, odpowiednio w stosunki pracy na podstawie

umowy o pracę na czas określony lub na czas nie określony. Przekształcenie sto-

sunków pracy powstałych na podstawie powołania w stosunek pracy na podstawie

umowy o pracę nie dotyczy pracowników odwołanych ze stanowiska przed dniem

wejścia w życie tej ustawy. Stwierdzenie zatem, że stosunek pracy powoda prze-

kształcił się z dniem 2 czerwca 1996 r. w stosunek pracy na podstawie umowy o

pracę wymagało uprzedniego zbadania, czy stanowisko zastępcy dyrektora do spraw

administracyjno-ekonomicznych zakładu opieki zdrowotnej jest wymienione w przepi-

sach, o których mowa w art. 68 § 1 Kodeksu pracy. Trafny jest pogląd Sądu, że nas-

tępstwem nowego brzmienia powyższego przepisu nadanego ustawą zmieniającą

było znaczne ograniczenie kręgu osób, których stosunek pracy nawiązuje się na

podstawie powołania. Powołanie jest podstawą nawiązania stosunku pracy wyłącznie

w przypadkach określonych w odrębnych przepisach albo w przepisach wydanych na

podstawie art. 298 Kodeksu pracy. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o za-

4

kładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) nie regulują kwestii nawią-

zywania stosunku pracy na stanowisku zastępcy dyrektora zakładu opieki zdrowot-

nej, jak czyni to przepis art. 44 ust. 4 tej ustawy, który stanowi, że kierownika pub-

licznego zakładu opieki zdrowotnej powołuje organ, który utworzył zakład. Także

przepisy wykonawcze do ustawy o zakładach opieki zdrowotnej nie upoważniają do

stwierdzenia, że objęcie stanowiska zastępcy dyrektora zakładu opieki zdrowotnej

następuje na podstawie powołania. W szczególności ani przepisy rozporządzenia

Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 5 marca 1992 r. w sprawie rodzaju sta-

nowisk w publicznych zakładach opieki zdrowotnej, których obsadzanie następuje w

drodze konkursu, oraz trybu przeprowadzania konkursu (Dz.U. Nr 22, poz. 96 ze

zm.), ani przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 18

marca 1992 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać osoby na stanowis-

kach kierowniczych w zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 30, poz. 131) nie wy-

mieniają stanowiska zastępcy kierownika zakładu opieki zdrowotnej do spraw admi-

nistracyjnych. Kwestii tej nie reguluje także statut Zakładu Opieki Zdrowotnej w L. z

dnia 6 sierpnia 1992 r., który w § 9 stwierdza, że dyrektor Zakładu jest powoływany i

odwoływany przez Wojewodę W. na wniosek bądź po zaopiniowaniu przez Radę

Nadzorczą.

Trafny jest pogląd Sądów obu instancji, że stanowisko zastępcy do spraw

administracyjno-ekonomicznych dyrektora zakładu opieki zdrowotnej nie zostało wy-

mienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie nie-

których obowiązków i uprawnień pracowników zatrudnionych w zakładach służby

zdrowia (Dz.U. Nr 51, poz. 326 ze zm.), wydanym na podstawie art. 298 § 1 Kodeksu

pracy, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że stanowisko to jest wymienione w

przepisach, o których mowa w art. 68 § 1 Kodeksu. W związku z tym za prawidłowe

należy uznać stanowisko Sądów, że stosunek pracy powoda przekształcił się z

dniem 6 czerwca 1996 r. w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę, a zatem

odwołanie powoda z zajmowanego stanowiska przez Wojewodę W. było sprzeczne z

prawem i nastąpiło przez organ nieuprawniony. W szczególności należy podzielić

pogląd, że odwołanie powoda przez Wojewodę W. ze stanowiska zastępcy do spraw

administracyjno-ekonomicznych dyrektora zakładu opieki zdrowotnej zostało doko-

nane z oczywistym naruszeniem przepisów o wypowiedzeniu umowy o pracę.

Zarzut naruszenia art. 45 § 2 Kodeksu pracy w ten sposób, że Sąd nie zastosował

tego przepisu w odniesieniu do powoda jest nieusprawiedliwiony. Sąd Wojewódzki,

5

nie podzielił poglądu pozwanego, że uwzględnienie żądanie powoda o uznanie wy-

powiedzenia za bezskuteczne było niecelowe z uwagi na zatrudnienie na dotychczas

zajmowanym przez powoda stanowisku innej osoby o wyższych niż powód kwalifika-

cjach. Stwierdził bowiem, iż brak miejsca pracy lub obsadzenie stanowiska nie może

sanować czynności niezgodnych z prawem i nie może być jedynym argumentem za-

sądzenia odszkodowania. Sąd dał w ten sposób wyraz trafnemu, w ocenie Sądu

Najwyższego zapatrywaniu, że przy ocenie, czy uwzględnienie żądania pracownika

uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne jest niemożliwe lub niece-

lowe należy uwzględniać także stopień i charakter naruszenia przepisów o wypowia-

daniu umów o pracę. Wbrew zatem powyższemu zarzutowi kasacji, Sąd właściwie

zastosował w sprawie przepis art. 45 § 2 Kodeksu pracy i dokonał jego prawidłowej

wykładni.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

============================================