I PKN 280/97

Wyrok z dnia 24 października 1997 r.

I PKN 280/97

Faktyczna likwidacja spółki i zaprzestanie jej działalności jako zakładu

pracy wyklucza możliwość powoływania się pracownika na jego gotowość do

pracy (art. 81 § 2 KP).

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Adam

Józefowicz (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 października 1997 r. sprawy z po-

wództwa Stanisława Ð. przeciwko Przedsiębiorstwu Usługowo-Produkcyjno-Handlo-

wemu "M." Sp. z o.o. w B. o wypłatę wynagrodzenia, na skutek kasacji powoda od

wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy

z dnia 21 marca 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powód Stanisław Ð. wystąpił z pozwem przeciwko Przedsiębiorstwu Usługo-

wo-Produkcyjno-Handlowemu "M.", Spółka z o.o. w B. o zasądzenie kwoty 5.200 zł

wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 czerwca 1994 r., tytułem wynagrodzenia za

pracę od maja 1994 r. do maja 1995 r. oraz o odwołanie go z funkcji prezesa zarządu

pozwanego Przedsiębiorstwa, a nadto o ustanowienie pełnomocnika Spółki lub kura-

tora ze względu na brak jej reprezentanta. W uzasadnieniu pozwu podał, iż jest pra-

cownikiem pozwanej Spółki od 15 maja 1991 r., zatrudnionym na stanowisku kierow-

nika budowy i że od 8 lutego 1994 r. został dodatkowo powołany na stanowisko pre-

zesa zarządu Spółki. W międzyczasie nastąpiły zwolnienia pracowników i pod koniec

kwietnia 1994 r. powód został jedynym pracownikiem Spółki, która zaprzestała dzia-

łalności, a jedyny udziałowiec Spółki oświadczył mu, że powód może zwolnić się

sam.

Na rozprawie w dniu 22 lipca 1996 r. powód zmienił roszczenie w ten sposób,

że domagał się zwolnienia ze stanowiska kierownika budowy w trybie ustawy o zwol-

2

nieniach grupowych i zasądzenie kwoty 9.400 zł wynagrodzenia za pracę na stano-

wisku kierownika budowy za okres od maja 1994 r.

Pozwana reprezentowana przez jednego udziałowca spółki "M." - Zakładową

Spółdzielnię Mieszkaniową "T." wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 29 lipca 1996 r.

[...] oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powód w dniu 1 czerwca 1991 r. zawarł

umowę o pracę z Przedsiębiorstwem Usługowo-Produkcyjno-Handlowym "M.",

spółka z o.o. w B. Umowa została zawarta na czas nie określony na stanowisku kie-

rownika budowy z wynagrodzeniem 2.200.000 st. zł, podwyższonym z dniem 1

stycznia 1992 r. do kwoty 3.000.000 st. zł miesięcznie. Uchwałą wspólników nr 1/93 z

19 listopada 1993 r. powód został wybrany prezesem zarządu, funkcję tę pełnił

społecznie po dokonaniu zmian w rejestrze, postanowieniem sądu rejestrowego z

dnia 8 lutego 1994 r. Powodowi przysługiwało wynagrodzenie ze stosunku pracy na

stanowisku kierownika budowy. Powód, jako prezes zarządu, był również kierowni-

kiem zakładu pracy. Od 30 kwietnia 1994 r. spółka zaprzestała działalności. Poza

składaniem deklaracji do ZUS dotyczących siebie i deklaracji do Urzędu Skarbowego

powód nie wykonuje innych prac. Po zgłoszeniu do Urzędu Skarbowego informacji o

zaprzestaniu działalności spółki powód nie sporządził bilansu spółki. Mając na uwa-

dze powyższe ustalenia Sąd Rejonowy uznał, że oświadczenie woli o wypowiedzeniu

umowy o pracę ze stanowiska kierownika budowy powód może złożyć powołanemu

przez siebie prokurentowi (art. 198 § 2 KH), bowiem do rozwiązania umowy o pracę

Sąd nie jest uprawniony, a trwanie stosunku pracy i wypowiedzenie umowy zależy od

woli stron (art. 32 § 1 KP). Spółka nie prowadzi żadnej działalności od maja 1994 r.

Nie ma ona kapitału i nie zaspokoiła roszczeń wierzycieli - byłych pracowników

Spółki. Powstały warunki do ogłoszenia upadłości spółki. Wobec tego że powód nie

wykonuje żadnej pracy i wbrew obowiązkom nie podejmuje działań zmierzających do

likwidacji spółki, to nie przysługuje mu wynagrodzenie. Sąd uznał, że sporządzanie

deklaracji podatkowych i do ZUS jest fikcją, skoro spółka nie zatrudnia żadnych

pracowników i nie prowadzi działalności. Zdaniem Sądu Rejonowego nie można

przyjąć, że powód jest gotowy do pracy, bowiem sprawa rozwiązania umowy o pracę

jest zależna od powoda. Z tego względu Sąd Rejonowy uznał roszczenia powoda za

bezzasadne i powództwo oddalił.

Po rozpoznaniu apelacji powoda Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 grudnia 1996 r. [...] oddalił apelację.

3

Sąd Wojewódzki uznał, że Sąd I instancji wyprowadził z zebranego materiału dowo-

dowego trafne wnioski, iż powód nie może w drodze sądowej domagać się rozwiąza-

nia z nim umowy o pracę i wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy w oparciu

o przepis art. 81 § 1 KP. Będąc prezesem zarządu i kierownikiem zakładu pracy, po-

wód działał jako organ spółki i decydował o przeszkodach z przyczyn dotyczących

zakładu pracy. Będąc organem spółki sam sobie nie zorganizował pracy w cha-

rakterze kierownika budowy i nie złożył oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o

pracę, które nie może być narzucone stronie przez orzeczenie sądowe. W tej sytuacji

Sąd Wojewódzki nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji.

Pełnomocnik powoda będący adwokatem zaskarżył powyższy wyrok Sądu II

instancji. W kasacji zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 81 § 1 KP i art. 203 KH. Skarżący

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut kasacji naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i nie-

właściwe zastosowanie art. 81 § 1 KP i art. 203 KH jest nieusprawiedliwiony w usta-

lonym i przyjętym przez Sądy obu instancji stanie faktycznym sprawy. Z ustaleń tych

wynika, że pozwana Spółka, której prezesem i kierownikiem zakładu pracy był po-

wód, zaprzestała swej działalności od końca kwietnia 1994 r. z uwagi na nieposiada-

nie żadnego majątku i możliwości zaspokojenia zobowiązań wobec wierzycieli oraz

braku zleceń na pracę. W tym stanie, gdy Spółka faktycznie zaprzestała swej działal-

ności, powód nie podjął niezwłocznie swych obowiązków prawnych, zmierzających

do spowodowania ogłoszenia upadłości spółki lub jej rozwiązania (art. 262 pkt 3 i art.

263 pkt 1 KH), albo złożenia prokurentowi lub wspólnikowi oświadczenia woli rozwią-

zania stosunku pracy na stanowisku kierownika budowy (art. 199 § 2 i art. 203 KH). Z

ustaleń Sądów obu instancji również wynika, że w tych okolicznościach powód nie

wykonuje żadnej pracy ustalonej w umowie o pracę. W tej sytuacji brak jest podstaw

do posłużenia się w sprawie o wynagrodzenie za pracę konstrukcją przeszkód w pra-

cy z przyczyn dotyczących zakładu, skoro powód jako kierownik zakładu sam sobie

nie organizuje i nie przydziela pracy. Na skutek zaprzestania działalności zakładu

pracy powód nie pozostaje w gotowości do pracy, gdyż nie istnieje faktyczna możli-

wość świadczenia pracy i łączący się z tym realny zamiar wykonywania pracy lub

4

czynienia rzeczywistego użytku ze swej siły roboczej na umówionym stanowisku pra-

cy. Nie spełniając swych obowiązków zmierzających do likwidacji Spółki i rozwiąza-

nia swego stosunku pracy, powód sam stwarza pozory trwania formalnie istniejącego

stosunku pracy i przeszkód w pracy, pozostających jednak w związku z jego postę-

powaniem, a nie z funkcjonowaniem zakładu pracy, który zaprzestał działania. W tej

sytuacji, gdy Spółka faktycznie uległa likwidacji i w ogóle nie działa jako zakład pracy

oraz nie jest w niej wykonywana praca, nie mogą powstać przeszkody w jej wykony-

waniu i gotowość do jej świadczenia. Nie ma też podstaw z art. 81 § 1 KP do wypłaty

wynagrodzenia za nie istniejącą gotowość do pracy. Żądanie powoda zmierzające do

czerpania korzyści z fikcyjnie podtrzymywanego stosunku pracy i rzekomej gotowości

do pracy, jest - w ocenie składu orzekającego Sądu Najwyższego - nadużyciem pra-

wa. Z tego względu żądanie to w okolicznościach sprawy nie może w świetle art. 8

KP korzystać z ochrony prawnej.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy nie dopatrzył się naruszenia

przez Sąd II instancji przepisu art. 81 § 1 KP, jak również art. 203 KH w sytuacji, gdy

w niniejszej sprawie reprezentował spółkę jedyny wspólnik. Wobec braku usprawied-

liwionych podstaw kasacji Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39312

KPC orzekł, jak w

sentencji.

========================================