II UKN 313/97

Wyrok z dnia 29 października 1997 r.

II UKN 313/97

Podanie w sentencji wyroku nazwiska sędziego, który w rozpoznawaniu

sprawy nie uczestniczył, nie może być uznane za oczywistą omyłkę lub niedo-

kładność, uzasadniające sprostowanie wyroku (art. 350 KPC).

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawoz-

dawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 października 1997 r. sprawy z

wniosku Tadeusza D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w

G. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjne-

go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 25 marca 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu-Są-

dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku do ponownego rozpoznania, po-

zostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 12 listopada 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni oddalił odwołanie wnioskodaw-

cy Tadeusza D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G. z dnia

25 marca 1996 r., wstrzymującej rentę inwalidzką wobec ustania inwalidztwa, po

ustaleniu następującego stanu faktycznego:

Ubezpieczony pobierał rentę inwalidzką według trzeciej grupy z ogólnego sta-

nu zdrowia od dnia 21 lutego 1987 r. W wyniku badań kontrolnych przeprowadzo-

nych przez Obwodową Komisję Lekarską do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w dniu

30 stycznia 1996 r. został w dalszym ciągu zaliczony do trzeciej grupy inwalidów, ale

wobec zarzutów Lekarza Inspektora Orzecznictwa Inwalidzkiego, Wojewódzka Komi-

sja po przeprowadzeniu specjalistycznego badania neurologicznego, orzekła, iż stan

jego zdrowia nie kwalifikuje go do żadnej z grup inwalidów. Sąd Wojewódzki dopuścił

dowód z opinii biegłego neurologa, który nie stwierdził u badanego schorzeń [...]

2

ograniczających w sposób istotny zdolności wnioskodawcy do pracy [...]. Dowód z

opinii biegłych został ponowiony z uwagi na twierdzenia wnioskodawcy, iż renta in-

walidzka została mu przyznana z powodu uszkodzenia pnia mózgu. W opinii biegli

przyjęli, że rozpoznane schorzenia nie ograniczają zdolności badanego do pracy.

Podzielając przedstawione opinie, Sąd uznał, iż nie występują przesłanki pozwala-

jące na przyznanie odwołującemu się dochodzonego świadczenia.

Wobec apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny w Gdańsku orzekł o jej odda-

leniu, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji (wyrok z dnia 25 marca 1997 r.

[...]).

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając nieważność

postępowania, wynikającą z naruszenia przepisów postępowania (art. 379 pkt 4 w

związku z art. 332 KPC) "przejawiającą się wydaniem wyroku przez skład sędziów

inny, niż ten, przed którym odbyła się rozprawa", oraz naruszenie prawa materialne-

go - art. 23 i 24 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pra-

cowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) przez nieprzyjęcie, iż "długo-

trwałe naruszenie sprawności organizmu, nawet jeżeli nie ogranicza zdolności do wy-

konywania zatrudnienia, jest wystarczającą podstawą do uznania za inwalidę III gru-

py", wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponow-

nego rozpoznania, z przyznaniem pełnomocnikowi kosztów pomocy prawnej udzielo-

nej z urzędu. Zdaniem kasacji, wyrok został wydany przez skład orzekający skła-

dający się z trzech kobiet, tymczasem w pisemnej sentencji figuruje sędzia Jerzy A.

jako jeden z członków składu. Nadto opinie biegłych powołanych przez Sąd są roz-

bieżne w treści, co uzasadnia dopuszczenie dowodu z innego zespołu biegłych, czy-

niąc obecnie sprawę niedojrzałą do stanowczego rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie zachodzi nieważność postępowania, co przesądza konieczność

uchylenia zaskarżonego wyroku, bez potrzeby badania ewentualnego naruszenia

prawa materialnego zarzucanego w kasacji.

Sentencja wyroku Sądu Apelacyjnego wydana została przez skład sądzący,

który nie rozpoznawał sprawy. Wynika z niej bowiem, że w składzie zasiadał - jako

jego członek - sędzia Jerzy A., on też figuruje w oznaczeniu składu w protokole z

rozprawy apelacyjnej z dnia 25 marca 1997 r. Sporządzone na wniosek Tadeusza D.

3

uzasadnienie wyroku zostało podpisane również przez tego sędziego. Nie jest tym-

czasem wątpliwe w świetle wyjaśnień zawartych w aktach sprawy, że wyrok wydany

został przez inny, niż oznaczony w sentencji skład, w miejsce bowiem sędziego

Jerzego A. w składzie uczestniczyła sędzia Alina K.S., która podpisała jedynie sen-

tencję wyroku. Uzasadnienie nie zostało przez nią podpisane.

Z wyjaśnień sędziów wynika, że protokół rozprawy i komparycja wyroku spo-

rządzone zostały wcześniej. Fakt, że zarządzeniem z dnia 27 maja 1997 r. i postano-

wieniem z tej samej daty, sprostowano jako "oczywistą omyłkę" oznaczenia składu w

protokole i sentencji wyroku, nie zmienia stwierdzonego naruszenia prawa skutkują-

cego nieważność postępowania. Sprostowanie w wyroku dotyczyć może niedokład-

ności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek (art. 350

§ 1 KPC). W pojęciu "niedokładności" i "oczywistych omyłek" nie mieści się zmiana

oznaczenia składu Sądu rozpoznającego sprawę, polegająca na wpisaniu innego sę-

dziego. Niedokładność, czy oczywista omyłka dotyczyć może pisowni nazwisk czy

imion, nie jest nią natomiast wpisanie innej osoby w miejsce uwidocznionej w senten-

cji wyroku. W myśl art. 323 KPC wyrok może być wydany jedynie przez sędziów,

przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku, a

sentencja powinna zawierać między innymi wymienienie sędziów orzekających w

sprawie (art. 325 KPC). W sytuacji, gdy w doręczonym odpisie wyroku i uzasadnieniu

figurują inne osoby niż te, które brały udział w ogłoszeniu wyroku stronie, zachodzi

sprzeczność składu sądu z wymienionymi przepisami prawa, skutkująca nieważność

postępowania. Rażące niedbalstwo w oznaczeniu składu sądu nie może podlegać

sprostowaniu w trybie i na zasadach dotyczących niedokładności i oczywistych

omyłek zawartych w art. 350 § 1 KPC, wykracza bowiem poza granice określone tym

przepisem.

Przedstawione okoliczności dają podstawę do stwierdzenia nieważności pos-

tępowania w myśl art. 379 pkt 4 KPC i uwzględnienia kasacji na podstawie art. 39313

§ 1 KPC. Stwierdzenie nieważności postępowania jest niezależne od wpływu tej wa-

dy, niweczącej walor prawny dotychczasowego postępowania, na wynik sprawy. W

takiej sytuacji odpada potrzeba, a nawet możliwość wykazywania związku przyczyno-

wego między nieważnością postępowania a wynikiem sprawy, co powoduje, że Sąd

Najwyższy nie powinien i nie może w ogóle przystępować do merytorycznej kontroli

zakwestionowanego orzeczenia (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 5

grudnia 1996 r., I PKN 28/96).

4

O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 108 § 2 w związku art.

39319

KPC.

========================================