I PKN 333/97

Wyrok z dnia 3 listopada 1997 r.

I PKN 333/97

Odmowa podpisania przez pracownika umowy o zakazie prowadzenia

działalności konkurencyjnej nie jest uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia

umowy o pracę, jeżeli przedstawiony przez pracodawcę projekt tej umowy za-

wierał postanowienia niezgodne z przepisami Kodeksu pracy. W takiej sytuacji,

zgłoszone przez pracownika roszczenie o odszkodowanie (art. 45 § 1 KP) nie

jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem prawa z tego względu, że pracownik podjął działalność gos-

podarczą.

Przewodniczący SSN: Adam Józefowicz, Sędziowie SN: Maria Mańkowska

(sprawozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 1997 r. sprawy z po-

wództwa Edwarda Ś. przeciwko Zakładom Urządzeń Kotłowych "S." S.A. w S. o od-

szkodowanie i nagrodę, na skutek kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich [...] od

wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z

dnia 2 kwietnia 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i przekazał

sprawę Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kiel-

cach do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Końskich w wyroku z dnia 23 grudnia 1996 r.

uznał za bezskuteczne wypowiedzenie umowy o pracę powodowi Edwardowi Ś. do-

konane przez pozwane Zakłady Urządzeń Kotłowych "S." S.A. w S. oraz zasądził na

rzecz powoda kwotę 150 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 13 grudnia 1996 r. ty-

tułem nagrody za 1996 rok.

- 2 -

Od powyższego wyroku apelację wniosła strona pozwana i w toku postępo-

wania apelacyjnego złożyła pismo Urzędu Miasta i Gminy w K., z którego wynika, że

w dniu 1 lutego 1997 r. powód rozpoczął działalność gospodarczą w zakresie pro-

dukcji wyrobów metalowych, usług remontowych, montażowych, transportowych oraz

sprzedaży wyrobów metalowych, natomiast powód zmodyfikował żądanie domagając

się zasądzenia odszkodowania na podstawie art. 45 § 1 KP.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyro-

kiem z dnia 2 kwietnia 1997 r. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd

Wojewódzki uznał, że wypowiedzenie powodowi umowy o pracę ze względu na od-

mowę podpisania umowy o zakazie prowadzenia działalności konkurencyjnej nale-

żałoby uznać za nieuzasadnione z uwagi na sprzeczność § 3 tej umowy z przepisami

Kodeksu pracy. Mając jednakże na uwadze, podjęcie przez powoda w okresie

wypowiedzenia umowy o pracę działalności konkurencyjnej wobec strony pozwanej

Sąd uznał, że zasądzenie odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia

powodowi umowy o pracę byłoby nie do pogodzenia z zasadami współżycia spo-

łecznego i ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa (art. 8 KP.)

Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył powyższy wyrok w drodze kasacji

na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postę-

powania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadło-

ściowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyj-

nego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych

ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189), w związku z art. 393

1

pkt 1 i 393

13

KPC i zarzucając

naruszenie prawa materialnego - art. 8 i 45 § 1 Kodeksu pracy poprzez błędną ich

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wnosił o uchylenie wyroku w części oddalają-

cej powództwo i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Kielcach do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona. Ma rację Rzecznik Praw Obywatelskich, że w

sytuacji, gdy Sądy obu instancji uznały, że wypowiedzenie powodowi umowy o pracę

- ze względu na odmowę podpisania umowy dotyczącej zakazu prowadzenia dzia-

- 3 -

łalności konkurencyjnej wobec pracodawcy - jest nieuzasadnione, a powód nie do-

magał się przywrócenia do pracy, Sąd Wojewódzki był zobowiązany na podstawie

art. 45 § 1 KP do zasądzenia na jego rzecz odszkodowania. Roszczenie odszkodo-

wawcze powoda nie podlegało bowiem zakwalifikowaniu jako nadużycie prawa z

jego strony lub jako niezgodne z zasadami współżycia społecznego, skoro powód w

dniu rozpoczęcia działalności gospodarczej, uznanej za konkurencyjną wobec strony

pozwanej, nie był z nią związany żadną umową o zakazie takiej działalności. Spór o

treść umowy o zakazie prowadzenia działalności konkurencyjnej był podstawową

przyczyną wypowiedzenia powodowi umowy o pracę. Powód kwestionował postano-

wienia projektu tej umowy jako zbyt rygorystyczne, a strona pozwana odmówiła per-

traktacji umożliwiających osiągnięcie kompromisu w zakresie treści tej umowy. Sąd

Wojewódzki uznał, że proponowana przez stronę pozwaną treść § 3 umowy jest

sprzeczna z przepisami Kodeksu pracy i uregulowaniami dotyczącymi klauzul konku-

rencyjnych oraz że zawarcie takiej umowy o zakazie prowadzenia działalności kon-

kurencyjnej z niezmienionym warunkiem w jej § 3, niekorzystnym dla pracownika,

jest wręcz niemożliwe.

Żadne zatem okoliczności sprawy nie uzasadniały zastosowania w przed-

miotowej sprawie art. 8 KP. Bezpodstawne jest zarzucenie powodowi naruszenia

zasad współżycia społecznego w sytuacji, gdy przy braku możliwości skonsultowania

opracowanego przez pracodawcę projektu umowy o zakazie prowadzenia działalno-

ści konkurencyjnej, odmówił podpisania niekorzystnej dla siebie umowy, a po wypo-

wiedzeniu mu z tej właśnie przyczyny umowy o pracę, podjął własną działalność

gospodarczą. Uznanie przez Sądy obu instancji, że wypowiedzenie powodowi

umowy o pracę było w tych warunkach nieuzasadnione, obligowało Sąd Wojewódzki

z mocy art. 45 § 1 KP do zasądzenia odszkodowania, gdy powód cofnął roszczenie o

przywrócenie do pracy i domagał się zasądzenia odszkodowania.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 393

13

KPC Sąd Najwyższy

orzekł, jak w sentencji.

========================================