II UKN 331/97

Wyrok z dnia 14 listopada 1997 r.

II UKN 331/97

Nabycie uprawnień do renty inwalidzkiej przez pracownika nie pozos-

tającego w zatrudnieniu w chwili zgłoszenia wniosku o rentę, zależy od ustale-

nia czy inwalidztwo powstało w okresie objętym ochroną ubezpieczeniową.

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie SN: Andrzej

Kijowski, Zbigniew Myszka (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra

Wiśniewskiego, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 1997 r. sprawy z wniosku

Danuty K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. o rentę inwalidzką,

na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1996 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu-

Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpozna-

nia.

U z a s a d n i e n i e

Minister Sprawiedliwości wniósł w interesie ubezpieczonej Danuty K. kasację

od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1996 r. [...], wydanego w sprawie z jej

odwołania od odmownej decyzji rentowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Od-

działu w W. z dnia 14 maja 1996 r. Powyższemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa

materialnego - art. 32 i 33 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emery-

talnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), a także przepisu art.

278 KPC i na podstawie art.12 ust. 3 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie

Kodeksu postępowania cywilnego...(Dz. U. Nr 43, poz. 189) wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i

- 2 -

Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu kasacji wskazano, że rozpoznając odwołanie ubezpieczonej

Sąd Wojewódzki poddał ją badaniom przez biegłego lekarza sądowego [...], który z

powodu ujawnionego schorzenia [...] zakwalifikował ją do trzeciej grupy inwalidów od

dnia 10 października 1995 r. Równocześnie biegły ten podkreślił, że była ona uznana

za inwalidę z powodu schorzeń wewnętrznych już od 1975 r. Powodowało to

konieczność jej zbadania przez biegłego internistę, ale Sąd Wojewódzki takiego

dowodu nie przeprowadził, natomiast oddalił odwołanie, wskazując na brak udoku-

mentowanego 5 letniego okresu zatrudnienia ubezpieczonej w ostatnim dziesięcio-

leciu przed datą zgłoszenia wniosku rentowego. Tymczasem stosownie do przepisów

art. 32 i 33 ustawy o z.e.p. prawo do renty inwalidzkiej przysługuje również wtedy,

gdy inwalidztwo pracownika powstało we wcześniejszym dziesięcioleciu, byle w

czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z zatrudnieniem lub nie później niż

w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Ten aspekt sprawy pominął Sąd

Wojewódzki, skoro z akt rentowych ubezpieczonej, wystawionych na jej poprzednie

nazwisko P., wynika, że ubezpieczona - ur. 9 września 1947 r., pracowała z małymi

przerwami od 22 listopada 1965 r. do dnia 31 marca 1974 r., a następnie od dnia 4

marca 1976 r. z przerwami do dnia 25 sierpnia 1982 r. W późniejszym okresie

podjęła zatrudnienie dopiero od 1 listopada 1994 r. Inwalidztwo trzeciej grupy z

ogólnego stanu zdrowia spowodowane schorzeniami [...] Obwodowa KIZ stwierdziła

u ubezpieczonej już w dniu 20 sierpnia 1975 r., podkreślając że istniało od stycznia

1971 r. Stan inwalidztwa z powodu chorób układu krążenia potwierdzały następne

badania, przeprowadzane wprawdzie dla celów zatrudnienia ubezpieczonej w spół-

dzielczości inwalidzkiej, ale okoliczności te potwierdzały jej status inwalidy w tych

latach, co przemawiało za stanowiskiem, że inwalidztwo to powstało w czasie wyko-

nywanego od 22 listopada 1965 r. zatrudnienia ubezpieczonej , która w dacie jego

powstania legitymowała się ustawowo wymaganym stażem do renty. W tych okolicz-

nościach bezpodstawne było pominięcie wniosku biegłego [...] o zbadanie ubezpie-

czonej przez lekarza internistę-kardiologa w celu ustalenia, czy stwierdzone u niej w

latach 1975-1979 inwalidztwo z powodu chorób układu krążenia trwało nieprzerwanie

do chwili obecnej. Pominięcie takiego dowodu stanowiło naruszenie art. 278 KPC i

mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

- 3 -

Sąd Najwyższy uznał, że kasacja jest uzasadniona, ponieważ Sąd Woje-

wódzki bezpodstawnie pominął niezbędną dla prawidłowego wyrokowania w sprawie

potrzebę uzyskania opinii biegłego lekarza sądowego w zakresie niewątpliwych kar-

diologicznych schorzeń ubezpieczonej, które kwalifikowały jej stan inwalidztwa dla

celów nierentowych już od stycznia 1971 r. Konieczność uzyskania opinii biegłego

kardiologa wynikała nie tylko z wyrażonej dwukrotnie sugestii biegłego [...], zawartej

w jego opinii sądowo-lekarskiej z dnia 20 listopada 1996 r., ale również z dołączo-

nych do odwołania zaświadczeń lekarskich, potwierdzających występowanie u

ubezpieczonej schorzeń kardiologicznych już od 24 roku życia. W aktach rentowych

Danuty K. znajdują się liczne tego rodzaju zaświadczenia lekarskie, które - poczy-

nając od sygnalizowanego w kasacji orzeczenia OKIZ z dnia 20 sierpnia 1975 r. -

kwalifikowały ją do trzeciej grupy inwalidów wprawdzie dla celów nierentowych, ale

taki potwierdzony wieloma dokumentami stan inwalidztwa, który nie ulegał poprawie

według innych orzeczeń tej Komisji z 28 kwietnia 1977 r., 2 sierpnia 1978 r. i z 22

października 1979 r., powinien być zweryfikowany w postępowaniu sądowym zmie-

rzającym do wydania orzeczenia w sprawie uprawnień rentowych. Rozległe i istotne

schorzenia kardiologiczne były nadto sygnalizowane w zaświadczeniu o stanie

zdrowia z dnia 28 lutego 1996 r., które potwierdziło orzeczenie OKIZ z dnia 1 kwiet-

nia 1996 r. kwalifikujące ubezpieczoną do trzeciej grupy inwalidów od 1 marca 1996

r. W tych okolicznościach, skoro w odwołaniu ubezpieczona twierdziła , że jest inwa-

lidą z ogólnego stanu zdrowia od "roku 1979 do roku 1981”, to sporem była objęta

również data powstania inwalidztwa, a Sąd Wojewódzki był obowiązany przeprowa-

dzić niezbędne postępowanie dowodowe dla wyjaśnienia tej kwestii, która może

mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przeto oczywiście zasadny okazał się kasa-

cyjny zarzut naruszenia przepisu art. 278 KPC.

W kasacji trafnie zwrócono uwagę, że spełnienie podstawowych przesłanek

prawnych nabycia uprawnień do renty inwalidzkiej w stosunku do pracownika nie

pozostającego w zatrudnieniu w chwili zgłoszenia wniosku uzależnione jest od

ustalenia daty powstania inwalidztwa w okresie objętym ochroną ubezpieczeniową

(art. 32 i 33 ustawy z z.e.p. w związku z art. 6 ustawy z dnia 17 października 1991 r.

o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie

- 4 -

niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). W przypadku ubezpieczonej wy-

maga to zweryfikowania daty powstania [...] inwalidztwa z przyczyn kardiologicznych,

do której należało odnieść zbadanie pozostałych ustawowych przesłanek

ewentualnego nabycia przez nią prawa do renty inwalidzkiej. Kwestia prawidłowego

zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego zależy zatem od ko-

niecznego uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie przez dopuszczenie i

przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego internisty-kardiologa w zakresie ustalenia

daty powstania oraz okresu trwania inwalidztwa ubezpieczonej, wynikającego z jej

schorzeń kardiologicznych.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował na podstawie art.

393

13

KPC.

========================================