I PKN 349/97

Wyrok z dnia 17 listopada 1997 r.

I PKN 349/97

1. Czternastodniowy termin na podjęcie zatrudnienia po zakończeniu

pracy za granicą (§ 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia

1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych

do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług zwią-

zanych z eksportem, jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.) jest

zachowany wówczas, jeżeli pracownik powrócił do pracy w tym terminie, liczo-

nym od zakończenia urlopu bezpłatnego przedłużonego o okres nie udzielo-

nego czasu wolnego od pracy (§ 10 ust. 4 tego rozporządzenia).

2. Zmiana warunków pracy i płacy może nastąpić w wyniku porozumie-

nia stron, do którego dochodzi w wyniku zaakceptowania przez pracownika

pisemnej propozycji pracodawcy podjęcia pracy na innym stanowisku z innym

wynagrodzeniem.

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie

SN: Józef Iwulski, Maria Mańkowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 1997 r. sprawy z po-

wództwa Mariana B. przeciwko [...] Spółce Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego

"Z." w J.Z. o zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 3 kwietnia 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Marian B. domagał się w pozwie z 26 kwietnia 1996 r. zasądzenia od Kopalni

Węgla Kamiennego "Z." w J.Z. kwoty 9920 zł tytułem wynagrodzenia twierdząc, że

po zakończeniu pracy za granicą został wbrew prawu zatrudniony na innym niż przed

wyjazdem stanowisku i otrzymywał w związku z tym niższe niż powinien zarobki.

- 2 -

Następnie powód rozszerzył powództwo o wyrównanie wysokości nagrody ju-

bileuszowej i odprawy emerytalnej.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Jastrzębiu Zdroju wyrokiem z dnia 29 listopada

1996 r. zasądził od [...] Spółki Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego "Z." w J.Z.

na rzecz powoda kwotę 8652,25 zł z odsetkami i oddalił powództwo w pozostałej

części.

Sąd ten ustalił, że powód pracował w pozwanej Kopalni od 29 października

1980 r. do 5 marca 1989 r., ostatnio na stanowisku sztygara oddziałowego. Od 6

marca 1989 r. do 7 maja 1990 r. przebywał na urlopie w związku z pracą za granicą.

W § 4 umowy o pracę za granicą zawartej między powodem a Przedsiębiorstwem

Eksportu i Importu "K." w K. zamieszczono postanowienie, w myśl którego pracow-

nik, który zakończył pracę za granicą będzie zatrudniony przez macierzysty zakład

pracy na takim samym stanowisku lub stanowisku równorzędnym pod względem ro-

dzaju pracy oraz osobistego zaszeregowania posiadanego przed skierowaniem do

pracy za granicą, jeżeli podejmie zatrudnienie w ciągu 14 dni od dnia zakończenia

pracy za granicą, a w razie niezdolności do pracy z powodu choroby i odosobnienia

w związku z chorobą zakaźną lub z innych ważnych przyczyn niezależnych od pra-

cownika, bezzwłocznie po ustaniu tych przyczyn.

Powód po powrocie z zagranicy nie został zatrudniony na stanowisku sztygara

oddziałowego lecz na stanowisku sztygara zmianowego, na którym pracował od 8

maja 1990 r. do 16 marca 1996 r. - tj. do przejścia na emeryturę.

Sąd zasądził kwotę stanowiącą różnicę między zarobkami powoda a średnimi

zarobkami trzech sztygarów oddziałowych w okresie nie przedawnionym (1 maja

1993 r. - 16 maja 1996 r.), Sąd Rejonowy powołał się na § 3 pkt 4 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków

pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eks-

portowego i usług związanych z eksportem.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach -

Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku rozpoznawał apelacje obu stron od omówionego

wyroku i wyrokiem z dnia 3 kwietnia 1997 r. oddalił apelację powoda oraz na skutek

apelacji pozwanej zmienił wyrok Sądu I instancji i powództwo oddalił. Sąd Woje-

- 3 -

wódzki - po przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania powoda - ustalił, że powód

zakończył pracę za granicą 31 marca 1990 r., a o ponowne przyjęcie do pracy zwró-

cił się dopiero pismem z 4 maja 1990 r., a więc po upływie dłuższego niż 14 dni

okresu od zakończenia pracy za granicą. Przekroczenie tego terminu, wynikającego

zarówno z § 4 zawartej przez powoda umowy o pracę za granicą, jak i z § 3 ust. 4

powołanego przez Sąd Rejonowy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia

1974 r. skutkuje bezzasadność powództwa. Sąd uznał, że bez znaczenia dla tej

oceny jest korzystanie przez powoda po powrocie z zagranicy z tzw. urlopu dewizo-

wego, a następnie z urlopu wypoczynkowego.

Sąd Wojewódzki podniósł też, że powód podejmując pracę na stanowisku

sztygara zmianowego wyraził zgodę na nowe warunki pracy i płacy oraz nie zgłaszał

roszczeń, aż do dnia przejścia na emeryturę.

Kopalnia wypłacała powodowi wynagrodzenie należne na zajmowanym przez

niego stanowisku, a zatem wypełniła zobowiązanie z art. 80 Kodeksu pracy.

Powód wniósł kasację od omówionego wyroku podnosząc zarzut naruszenia

prawa materialnego, a w szczególności § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 27 grudnia 1974 r. przez przyjęcie, iż urlop bezpłatny nie jest wymieniony wśród

przyczyn, które pozwalają na podjęcie pracy po powrocie z zagranicy z przekrocze-

niem 14-dniowego terminu i nieuwzględnienie treści § 10 pkt 4 tego rozporządzenia.

Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do po-

nownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie może być uwzględniona, aczkolwiek podniesiony w niej zarzut

naruszenia prawa materialnego jest słuszny. Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, że

urlop bezpłatny udzielany pracownikowi w pozwanym zakładzie pracy nie uległ prze-

dłużeniu o okres tzw. urlopu dewizowego, czyli nie udzielonego czasu wolnego od

pracy w rozumieniu § 10 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia

1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do

pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z

eksportem (jednolity tekst: Dz. U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 - poprzednio § 9 ust. 4).

- 4 -

Pogląd taki jest sprzeczny z tym przepisem, co słusznie podniesiono w kasacji. Ter-

min powrotu powoda z zagranicy oraz wykorzystywania tzw. urlopu dewizowego wy-

nika z zaświadczenia znajdującego się w aktach osobowych, na które powołał się

Sąd Wojewódzki. Warunek podjęcia zatrudnienia w ciągu czternastu dni od zakoń-

czenia pracy za granicą w rozumieniu § 4 pkt 4 wymienionego wyżej rozporządzenia

(poprzednio § 3 pkt 4) jest zachowany wówczas, jeżeli pracownik powróci do pracy w

tym terminie, liczonym od zakończenia urlopu bezpłatnego. Wyprowadzenie z treści

tego przepisu obowiązku podjęcia zatrudnienia w okresie przedłużonego urlopu

bezpłatnego musi być uznane za prowadzące do paradoksu i pozbawiające sensu

normę z § 10 ust. 4. Pracownik nie ma przecież obowiązku pracy w okresie udzielo-

nego mu przez pracodawcę urlopu bezpłatnego, nawet wówczas, jeżeli urlop ten

ulega przedłużeniu nie w drodze czynności stron stosunku pracy, a z mocy prawa.

Jedyna podstawa przytoczona w kasacji okazała się zatem słuszna, tym nie mniej

nie może to skutkować jej uwzględnienia.

Sąd Wojewódzki zaskarżone orzeczenie oparł bowiem na dwóch przesłan-

kach. Jedna - przekroczenie terminu na podjęcie pracy - okazała się niesłuszna.

Słusznie natomiast podniesiono, że powód podejmując pracę na stanowisku szty-

gara zmianowego (podpisując przyjęcie do wiadomości "angażu" opiewającego na

takie stanowisko i określającego wynagrodzenie) oraz wykonując tę pracę przez

blisko sześć lat aż do przejścia na emeryturę w istocie rzeczy zgodził się na zmianę

warunków pracy i płacy. Zmiana taka nie musi wynikać z tzw. wypowiedzenia zmie-

niającego i może być dokonana w drodze porozumienia stron, do którego dochodzi

przez zaakceptowanie przez pracownika propozycji pracodawcy. Pracownikowi nie

akceptującemu propozycji służą określone środki prawne, z których powód nie sko-

rzystał ani też w żaden inny sposób nie okazał braku zgody. To, że w razie nieprzy-

jęcia propozycji powód mógłby stracić pracę jest oczywiste, tak jak i prawo praco-

dawcy do rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem, który podjął pracę po urlopie

bezpłatnym.

Nie zmienia to jednak trafności oceny zachowania powoda dokonanej w zas-

karżonym orzeczeniu, co prowadzi do konieczności oddalenia kasacji.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na mocy art. 393

12

KPC.

- 5 -

========================================