III RN 66/97

Wyrok z dnia 21 listopada 1997 r.

III RN 66/97

Cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu

zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących (art. 23 ust. 1

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne, jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr

71, poz. 312 ze zm.). Zasady te dotyczą także towarów zgłaszanych do oclenia w

związku z realizacją umów barterowych i to niezależnie od czasu trwania takiej

umowy oraz niezależnie od ostatecznie ustalonych pomiędzy jej partnerami

wartości wzajemnych dostaw.

Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza

Skoniecznego, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 1997 r. sprawy ze skargi Przedsię-

biorstwa Wielofunkcyjnego "H." Spółki z o.o. w G. na decyzję Prezesa Głównego Urzę-

du Ceł w W. z dnia 25 marca 1996 r. [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji, w

wyniku wznowienia postępowania, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra

Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejs-

cowego w Lublinie z dnia 26 lutego 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

U z a s a d n i e n i e

W wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem osta-

tecznej decyzji dotyczącej sprowadzonego z Białorusi oleju napędowego poddanego

odprawie celnej na podstawie zgłoszenia celnego [...] z dnia 17 grudnia 1991 r., Dyre-

ktor Urzędu Celnego w T. w wyniku postępowania przeprowadzonego w trybie art. 149

§ 2 KPA, decyzją z dnia 10 października 1995 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt

1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 KPA [...] odmówił uchylenia uprzednio wydanej decyzji

z dnia 17 grudnia 1991 r. w sprawie wymiaru cła Przedsiębiorstwu Wielofunkcyjnemu

?H.@ Spółce z o.o. (wówczas Przedsiębiorstwu Wielofunkcyjnemu P.-P.). Następnie,

po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzję tę utrzymał w mocy Prezes Głównego

Urzędu Ceł decyzją z dnia 25 marca 1996 r. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie

wyrokiem z dnia 26 lutego 1997 r. [...], wydanym w wyniku skargi Przedsiębiorstwa

Wielofunkcyjnego ?H.@ Spółka z o.o., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego

Urzędu Ceł z dnia 25 marca 1996 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu

Celnego w T. z dnia 10 października 1995 r. przyjmując, że w rozpoznawanej sprawie

istniały przesłanki do wznowienia postępowania, bowiem na podstawie nowych

dowodów okazało się, że faktyczna wartość sprowadzonego przez Spółkę oleju

napędowego była niższa niż przyjęta przez organy celne przy wymiarze cła. W

uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się także z opartą

na dyspozycji art. 83 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne (jednolity tekst:

Dz.U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.) argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji

organu odwoławczego, jakoby w danym wypadku nie można było wydać decyzji w

sprawie wymiaru należności celnych ze względu na upływ dwóch lat od dnia, w którym

powstał obowiązek ich uiszczenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast,

że dwuletni termin przedawnienia prawa wydania decyzji o wymiarze należności

celnych, o którym mowa w art. 83 ust. 1 Prawa celnego nie dotyczy decyzji wydanych w

trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 KPA) oraz decyzji w sprawie stwierdzenia

nieważności decyzji (art. 156 § 1 KPA), bowiem w tych wypadkach obowiązują terminy i

warunki wydawania decyzji, które określone są odpowiednio w art. 146 § 1 i § 2 oraz w

art. 156 § 2 KPA.

Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 25 sierpnia 1997 r. [...] złożył rewizję

nadzwyczajną od tego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając mu

rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Admi-

nistracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 23 ust. 1 Prawa celnego i

art. 151 § 1 pkt 1 KPA oraz na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie

Administracyjnym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, względ-

nie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Adminis-

tracyjnemu w Warszawie-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Lublinie do ponownego

rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że

uchylone zaskarżonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego obie decyzje

organów celnych nie naruszały obowiązującego prawa. Stosownie do art. 23 ust. 1

Prawa celnego cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu

dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących, a ponieważ

w wyniku przeprowadzonego postępowania organy celne stwierdziły, że brak jest

dostatecznych podstaw do uchylenia poprzednich decyzji, przeto na podstawie art. 151

§ 1 pkt 1 KPA wydały decyzje o odmowie ich uchylenia. Spółka ?H.@ jako strona

postępowania powołała się na nowy dowód w sprawie w postaci protokołu Urzędu

Kontroli Skarbowej w G. z badania dokumentów i ewidencji w tej Spółce w okresie od 9

listopada 1992 r. do 27 listopada 1997 r, w którym władze skarbowe podały niższą

wartość oleju napędowego objętego odprawą celną, aniżeli uczyniły to wcześniej

organy celne dokonując wymiaru cła, a w swej skardze do Sądu dodatkowo podniosła,

że: ?w państwie prawa nie powinny istnieć paradoksy polegające na traktowaniu tego

samego towaru odmiennie dla potrzeb ustalania różnych zobowiązań wobec Skarbu

Państwa. Dla potrzeb podatku dochodowego cena ustalona jest niższa by podatek był

wyższy, a dla cła cena miałaby być wyższa i odpowiednio wyższe cło@. Jednakże,

zdaniem rewizji nadzwyczajnej, mimo wykazanych rozbieżności cenowych, istnieją

poważne wątpliwości: ?czy w tej sytuacji protokół UKS z badania dokumentacji Spółki

?H.@ jest nową okolicznością w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 KPA, skoro protokół ten

stanowi tylko jeden z dowodów podlegających tak jak inne dowody swobodnej ocenie

przez organ orzekający (art. 80 KPA)@. Tym bardziej nie są nowymi okolicznościami w

sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 KPA wskazane przez zainteresowaną Spółkę w

toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dwa wyroki tego Sądu

(wyrok z dnia 25 listopada 1994 r. [...] oraz wyrok z dnia 30 września 1994 r., [...]), gdyż

- jak to formułuje rewizja nadzwyczajna: ?wiążą one strony postępowania w danej

sprawie (art. 30 ustawy o NSA)@. Rewizja nadzwyczajna zarzuca także, że zarówno

wniosek Spółki o wznowienie postępowania z dnia 6 czerwca 1994 r. oraz późniejsze jej

pismo w tej samej sprawie z dnia 4 sierpnia 1995 r.: ?złożone zostały z

wielomiesięcznym opóźnieniem, a więc z przekroczeniem terminu jednego miesiąca,

uzasadniającym wydanie decyzji zgodnie z art. 149 § 3 KPA@. Rewizja nadzwyczajna

kwestionuje też zasadność poglądu prawnego wyrażonego w zaskarżonym wyroku

Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakoby w aktualnym stanie prawnym zakaz

wydania decyzji w sprawie wymiaru należności celnych, o którym mowa w art. 83 ust. 1

Prawa celnego, nie dotyczył decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania, bądź

w wypadku stwierdzenia nieważności decyzji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Stosownie do postanowienia art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.

Prawo celne (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.) cło wymierza się

według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu zgłoszenia celnego i według stawek w

tym dniu obowiązujących, przy czym wartością celną towaru jest tzw. wartość

transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna za dany towar, którą ustala

się wedle zasad określonych w przepisach art. 26 i nast. ustawy - Prawo celne. Zasady

te dotyczą także towarów zgłaszanych do oclenia w związku z realizacją umów

barterowych i to niezależnie od czasu trwania takiej umowy oraz niezależnie od osta-

tecznie ustalonych wartości wzajemnych dostaw pomiędzy jej partnerami (wyrok Na-

czelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 1993 r., SA/Gd 2247/92, Prawo Gos-

podarcze 1994 r. Nr 1, s. 14). Natomiast odmienne są zasady ustalania kwoty zobowią-

zania podatkowego w postępowaniu podatkowym (art. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980

r. o zobowiązaniach podatkowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze

zm.). Ustalana jest ona w zasadzie za okres roku podatkowego (art. 6 ustawy o

zobowiązaniach podatkowych) i przy uwzględnieniu tzw. kosztów uzyskania przychodu,

czyli kosztów poniesionych w celu osiągnięcia przychodów, w tym także przy

uwzględnieniu rozliczenia kosztów ewentualnych umów barterowych (art. 15 i art. 16

ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, jednolity

tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.). Oznacza to, że w wypadku tzw. umów

barterowych ostateczne rozliczenie kosztów poniesionych przy realizacji takiej umowy,

a w konsekwencji także wynikająca z tego rozliczenia wycena wartości dostarczonych

towarów, nie musi pokrywać się z wyceną wartości tego samego towaru dokonaną dla

celów odprawy celnej. Również ustalenia dokonywane dla celów postępowania

podatkowego, w tym także ustalenia dotyczące wartości towarów, nie muszą pokrywać

się z ustaleniami dokonywanymi w postępowaniu celnym, bowiem w obu

postępowaniach wycena taka dokonywana jest wedle innych zasad, w innym czasie i

dla innych celów.

W rozpoznawanej sprawie, w wyniku wznowienia postępowania i przeprowa-

dzenia postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 149 § 2 KPA, organy celne

(Urząd Celny w T. decyzją z dnia 10 października 1995 r., a następnie Główny Urząd

Ceł decyzją z dnia 25 marca 1996 r.) odmówiły uchylenia decyzji Urzędu Celnego w T.-

Oddziału Celnego w M. z dnia 17 grudnia 1991 r. w sprawie odprawy celnej ostatecznej

oleju napędowego w ilości 286.480 kg, dokonanej na podstawie zgłoszenia celnego [...]

z dnia 17 grudnia 1991 r. towaru sprowadzonego przez stronę skarżącą -

Przedsiębiorstwo Wielofunkcyjne ?H.@ Spółkę z o.o.. W uzasadnieniu tych decyzji

organy celne stwierdziły między innymi, że powyższa odprawa celna dokonana została

zgodnie z obowiązującymi przepisami na podstawie faktury przedłożonej do odprawy

celnej przez stronę skarżącą. Natomiast sporządzony przez Urząd Kontroli Skarbowej w

G. protokół kontroli dokumentów i ewidencji przeprowadzonej u strony skarżącej (w

okresie od 9 listopada 1992 r. do 27 listopada 1992 r.) nie może być uznany za nowy

dowód w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 KPA i to tym bardziej, że z protokołu

tego nie wynika, aby tzw. wartość transakcyjna sprowadzonego oleju napędowego była

niższa, aniżeli wartość przyjęta dla celów wymiaru należności celnej. Jeżeli mimo to,

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 26

lutego 1997 r., [...] uchylił zaskarżone decyzje organów celnych, opierając swoje

rozstrzygnięcie jedynie na ustaleniach wynikających z protokołu kontroli Urzędu Kontroli

Skarbowej, które uwzględniały zarówno późniejsze zmiany kontraktu między stronami

umowy barterowej, jak i jej rozliczenia, to jest niewątpliwe, że wyrokiem tym w rażący

sposób naruszone zostały przepisy art. 23 i nast. ustawy - Prawo celne, dotyczące

zasad i trybu ustalania należności celnych oraz art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 1

KPA.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 10 ustawy z dnia

1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta

Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu

postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189) w związku z art. 393

15

KPC oraz

art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekł, jak w sentencji.

========================================