I PKN 387/97

Wyrok z dnia 27 listopada 1997 r.

I PKN 387/97

Zasadność powołania się na utratę zaufania do pracownika jako na

przyczynę rozwiązania umowy o pracę w drodze wypowiedzenia, w sprawie, w

której pracodawca powziął podejrzenie, że pracownik dokonuje w sposób cią-

gły zaboru mienia, nie zależy od stwierdzenia prawomocnym wyrokiem karnym

faktu popełnienia przez pracownika przestępstwa na szkodę pracodawcy. Wys-

tarczające mogą być okoliczności usprawiedliwiające to podejrzenie, takie jak

wszczęcie przeciwko pracownikowi dochodzenia, prowadzenie postępowania

karnego przygotowawczego łącznie z wniesieniem aktu oskarżenia oraz usta-

lenie, że pracownik sprzedawał takie przedmioty, jakie często ginęły w zakła-

dzie pracy.

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Sę-

dziowie SN: Adam Józefowicz, Andrzej Kijowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 1997 r. sprawy z po-

wództwa Zbigniewa W. przeciwko Syndykowi Masy Upadłości M.G.C.I. LTD Kopalni

Piasku Kwarcowego w G.L. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od

wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia

28 maja 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Rejonowy w Opocznie wyrokiem z dnia 5 grudnia 1996 r. przywrócił

Zbigniewa W. do pracy w pozwanej - Kopalni Piasku Kwarcowego w G.L. na po-

przednich warunkach, uznając, że wypowiedzenie mu 12 czerwca 1995 r. ze skut-

kiem na 31 sierpnia 1995 r. umowy o pracę było nieuzasadnione. Przyczyną powyż-

szego wypowiedzenia była bowiem utrata zaufania do powoda, wynikająca z zawia-

- 2 -

domienia nadesłanego przez Komisariat Policji w S. o wszczęciu dochodzenia ze

względu na podejrzenie popełnienia przez powoda przestępstwa z art. 203 § 1 w

związku z art. 58 KK. Czyn przypisywany powodowi polegał na zaborze w celu przy-

właszczenia z terenu zakładu pracy i na jego szkodę, przewodów miedzianych w

ilości około 64,6 m.b., o wartości 556 zł i miał charakter ciągły (trwał od maja 1994 r.

do marca 1995 r.). W następstwie tego postępowania został wniesiony akt oskarże-

nia obejmujący oprócz zarzutu zaboru przewodów miedzianych, także zarzut zaboru

złomu w postaci cewek miedzianych, aluminiowych tulei z mosiądzu i tulei z brązu o

wartości 150 zł. Jednak prawomocnym wyrokiem z dnia 11 września 1996 r. [...] Sąd

Rejonowy w Opocznie uniewinnił powoda od popełnienia przypisanych mu czynów.

Rozstrzygnięcie to oznacza, że odpadła wskazana przez zakład pracy przyczyna

wypowiedzenia umowy o pracę. Ponadto staż pracy powoda, jego sytuacja rodzinna i

dotychczasowy sposób wykonywania obowiązków pracowniczych sprawiają, że de-

cyzja zakładu pracy o rozwiązaniu umowy o pracę pozostaje w sprzeczności z art. 8

KP.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, rozpoznając

rewizję strony pozwanej, wyrokiem z dnia 28 maja 1997 r. zmienił zaskarżony wyrok i

oddalił powództwo. Sąd II instancji uznał, że mimo wyroku uniewinniającego sprze-

daż złomu przez powoda - podobnego do kradzionego nagminnie u strony pozwanej

- mogła podważyć zaufanie pracodawcy do powoda. Poza tym pracodawca musi

mieć prawo wypowiedzenia stosunku pracy, gdy istnieją podejrzenia w stosunku do

pracownika, bez wyczekiwania na moment, w którym uda mu się ustalić faktycznego

sprawcę kradzieży. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego Sąd I instancji dokonał wadliwej

kwalifikacji stanu faktycznego, gdyż wypowiedzenie powodowi umowy o pracę nie

narusza ani art. 45, ani art. 8 KP.

W kasacji złożonej od powyższego wyroku powód podniósł zarzut naruszenia

prawa materialnego - art. 45 § 1 KP przez błędną jego wykładnię, polegającą na

uznaniu, że wypowiedzenie umowy o pracę było uzasadnione oraz zarzut naruszenia

przepisów prawa procesowego - art. 233 § 1 KPC wynikający z braku wszechs-

tronnej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności z nierozważenia

okoliczności, jakiego rodzaju złom był zbierany przez powoda i sprzedawany z punk-

cie skupu. Powód bowiem nie popełnił żadnego wykroczenia ani przestępstwa na

- 3 -

szkodę zakładu pracy, zaś złom, który zbierał i sprzedawał, był inny, niż wymieniony

w doniesieniach do organów ścigania i w sprawie karnej.

Przytaczając powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wy-

roku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpoz-

nania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że na mocy art.

393

12

KPC podlega oddaleniu.

Wypowiedzenie powodowi umowy o pracę nastąpiło w związku z podejrze-

niem o popełnienie przestępstwa. Podejrzenie to, wraz z wszczęciem przeciwko

niemu dochodzenia karnego, stało się przyczyną sformułowania przez pracodawcę

zarzutu o utracie zaufania do niego jako pracownika. Czyn przypisany powodowi w

zawiadomieniu Komendy Policji w S. o wszczęciu dochodzenia dotyczył bowiem za-

boru w celu przywłaszczenia przewodów miedzianych o wartości 556 zł na szkodę

zakładu pracy, a więc godził w interes zakładu pracy. Według zawiadomienia czyn

ten miał charakter ciągły ze względu na swoją powtarzalność w okresie od maja

1994 r. do lutego 1995 r., przyjętą na podstawie sześciokrotnych zgłoszeń zakładu

pracy o kradzieży z terenu budowy materiałów budowlanych.

O tym, że podejrzenie popełnienia przestępstwa, które powziął pracodawca w

stosunku do powoda, nie było oczywiście bezpodstawne świadczy fakt, że wszczęte

przeciwko powodowi postępowanie przygotowawcze nie zostało umorzone. Przeciw-

nie, toczyło się kilka miesięcy, objęło jeszcze zarzut przywłaszczenia złomu w postaci

cewek miedzianych i aluminiowych, tulei z mosiądzu i tulei z brązu wartości 150 zł i

zakończyło się wniesieniem aktu oskarżenia. Wprawdzie Sąd Rejonowy w Opocznie

wyrokiem z dnia 11 września 1996 r. [...] uniewinnił powoda od popełnienia

zarzucanych mu czynów, lecz motywy powyższego rozstrzygnięcia nie są znane ze

względu na brak uzasadnienia wyroku (uprawomocnił się wobec jego niezaskar-

żenia). Uniewinnienie powoda nie ma zresztą istotnego znaczenia z punktu widzenia

zarzutu utraty do niego zaufania jako do pracownika. Miałoby natomiast znaczenie w

razie rozwiązania stosunku pracy z powodu popełnienia przestępstwa.

- 4 -

Wbrew zapatrywaniu powoda zawieszeniu na zgodny wniosek stron postępo-

wania do czasu zakończenia postępowania karnego nie można przypisywać decy-

dującego znaczenia w tym sensie, że wyrok uniewinniający będzie oznaczać bez-

podstawność zarzutów wobec powoda. Gdyby bowiem takie ustalenia towarzyszyły

zgodnemu wnioskowi stron o zawieszenie postępowania, a zwłaszcza gdyby takie

były intencje pracodawcy, znalazłoby to wyraz w zamieszczeniu w protokole roz-

prawy oświadczenia strony pozwanej o odpowiedniej treści, a przede wszystkim w

cofnięciu przez nią apelacji i dopuszczeniu do uprawomocnienia się wyroku Sądu I

instancji orzekającego przywrócenie powoda do pracy. Jednocześnie warto podkre-

ślić, że w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego strona pozwana zwalczała jego po-

gląd, iż wyrok uniewinniający w sprawie karnej oznacza odpadnięcie podstawy do

wypowiedzenia powodowi umowy o pracę, zwracając uwagę na to, że nie chodzi w

sprawie o popełnienie przestępstwa przez powoda, lecz o utratę do niego zaufania

jako do pracownika, skoro objęty został wraz z innymi pracownikami postępowaniem

karnym i skoro postępowanie karne wykazało, że sprzedawał jako złom takie ele-

menty miedziane, jakie ginęły u pracodawcy. Tak więc bezzasadny jest zarzut naru-

szenia zaskarżonym wyrokiem art. 45 § 1 KP uzasadniany przez skarżącego tym, że

Sąd Wojewódzki zastosował powyższy przepis, mimo że brak było podstaw do wy-

powiedzenia powodowi umowy o pracę.

Sąd Wojewódzki trafnie podniósł, że mimo iż "utrata zaufania jest kategorią

subiektywną, powinna opierać się na kryteriach obiektywnych", co w okolicznościach

sprawy oznacza, że mimo wyroku karnego uniewinniającego, sprzedaż przez po-

woda złomu mogła podważyć zaufanie do niego, gdyż był to złom podobny do kra-

dzionego nagminnie w zakładzie pracy. Z punktu widzenia art. 45 § 1 KP nie nasuwa

również zastrzeżeń pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż w sytuacji nagminnych kra-

dzieży mienia nie można odmówić pracodawcy prawa podjęcia środków zapobie-

gawczych, bez oczekiwania na chwilę ustalenia faktycznych sprawców kradzieży.

Zasadność wypowiedzenia w takiej sytuacji umowy o pracę nie może bowiem być

uzależniona od stwierdzenia prawomocnym wyrokiem popełnienia przestępstwa na

szkodę zakładu pracy. Mogą natomiast okazać się wystarczające okoliczności uza-

sadniające podejrzenie wobec pracownika czy grupy pracowników, jak to miało

miejsce w przedmiotowej sprawie, że oni uczestniczyli w zaborze mienia. W niniej-

- 5 -

szej sprawie utrata zaufania do powoda mogła być i okazała się przyczyną uzasad-

niającą wypowiedzenie mu umowy o pracę, gdyż przemawiało za nią wszczęcie

przeciwko powodowi dochodzenia, prowadzenie postępowania karnego przygoto-

wawczego aż do wniesienia aktu oskarżenia i wreszcie okoliczność, że od 1992 r.

powód zajmował się dorywczo sprzedażą złomu, lecz nie zadbał o to, by posiadane

przez niego rachunki określały rodzaj i charakter złomu i tym samym pozwalały wy-

kluczyć, że złom ten pochodzi z zakładu pracy.

Nie jest również zasadny zarzut kasacji, iż Sąd Wojewódzki, wydając zaskar-

żony wyrok, naruszył art. 233 § 1 KPC wskutek tego, że nie ocenił wszechstronnie

zebranego materiału dowodowego, gdyż nie rozważył, jaki rodzaj złomu powód zbie-

rał i sprzedawał w punkcie skupu, a jaki ginął w zakładzie pracy. Nietrafność powyż-

szego zarzutu wynika z dwóch przyczyn. Po pierwsze - obowiązkiem powoda było

wskazanie w postępowaniu przedkasacyjnym dowodów świadczących o tym, że złom

sprzedawany przez niego był inny niż złom wymieniony w doniesieniach strony poz-

wanej do organów ścigania, zaś powołanie się na materiał dowodowy zawarty w ak-

tach sprawy karnej [...] Sądu Rejonowego w Opocznie [...] powinno łączyć się z

wskazaniem konkretnych dowodów i miejsca ich zamieszczenia w ściśle oznaczonej

części akt sprawy karnej (tom, karta). Odwołanie się do wyniku "szczegółowej analizy

akt sprawy [...]" jako do podstawy uzasadniającej odmienną od przyjętej przez Sąd

Wojewódzki oceny dowodów jest niewystarczające dla uznania, że ocena ta była

oceną dowolną. Po drugie - powód przyznał, że złom, który sprzedawał na rachunki

w punkcie skupu, nie był w nich określony co do rodzaju, lecz był to złom miedziany

pochodzący z silników, transformatorów, instalacji elektrycznych. Tak więc nie może

odnieść skutku teza zawarta w kasacji, że Sąd Wojewódzki, nie porównując złomu

sprzedawanego przez powoda ze złomem kradzionym zakładowi pracy, doszedł do

błędnego i dowolnego wniosku, że był to złom podobny.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że kasacja nie zawiera usprawiedliwio-

nych podstaw, wobec czego stosownie do art. 393

12

KPC orzekł jak w sentencji wy-

roku.

========================================