II UKN 350/97

Wyrok z dnia 26 listopada 1997 r.

II UKN 350/97

Jeżeli pracownik nie kwestionował rozwiązania z nim stosunku pracy w

trybie art. 53 KP, to nie może skutecznie domagać się w sprawie o wcześniej-

szą emeryturę ustalenia, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn

określonych w art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących za-

kładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze

zm.).

Przewodniczący SSN: Barbara Wagner, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Teresa Romer.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 1997 r. sprawy z wniosku

Mariana M. przeciwko [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. o prawo do

wcześniejszej emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyj-

nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 9 grudnia 1996 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 1996 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołanie ubezpieczonego Mariana M. od

decyzji [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. odmawiającej przyznania

mu wcześniejszej emerytury. Sąd Wojewódzki uznał, że ubezpieczony nie legitymuje

się ani 40-letnim okresem zatrudnienia, ani też nie rozwiązano z nim umowy o pracę

z przyczyn ekonomicznych, zaś każda z tych przesłanek wymagana jest dla nabycia

prawa do wcześniejszej emerytury kolejowej.

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 9 grudnia 1996 r. oddalił ape-

- 2 -

lację ubezpieczonego od powyższego wyroku, podzielając stanowisko zajęte przez

Sąd I instancji.

Kasacja od wyroku Sądu Apelacyjnego zarzuca obrazę prawa materialnego -

art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracow-

ników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 23, poz. 99 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy

z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy oraz zmianie niektórych

ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.).

W odpowiedzi na kasację [...] DOKP wnosiła o jej oddalenie uzasadniając, iż

ubezpieczony nie spełnia warunków do nabycia wcześniejszej emerytury, ponieważ

stosunek pracy z nim nie został rozwiązany z przyczyn ekonomicznych leżących po

stronie zakładu pracy.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja okazała się bezzasadna. W aktach osobowych ubezpieczonego

znajduje się adresowane do niego pismo z dnia 30 października 1995 r., zawierające

oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia z po-

wodu niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 1 rok, tj. od dnia 22 listopada 1994 r.

Pismo zawiera stosowne pouczenie o trybie odwoławczym. Z dalszej części akt wy-

nika, między innymi z pisma ubezpieczonego z dnia 30 października 1995 r. adre-

sowanego do [...] DOKP, iż wnosi o przyznanie renty inwalidzkiej z powodu zalicze-

nia do trzeciej grupy inwalidów i zwolnienia z pracy oraz że renta taka została mu

decyzją z dnia 23 listopada 1995 r. przyznana. Jednocześnie brak jest w materiale

dowodowym przesłanek do przyjęcia, iż ubezpieczony kwestionował sposób rozwią-

zania stosunku pracy i jego przyczynę.

W tym stanie rzeczy należy dojść do przekonania, że Sądy obu instancji traf-

nie uznały, że ubezpieczony nie spełnia warunków do wcześniejszej emerytury na

podstawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z

dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwal-

nianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27), bo-

wiem przepis ten, niezależnie od legitymowania się okresem 40 lat zatrudnienia

- 3 -

(przez mężczyznę), wymaga, aby stosunek pracy z pracownikiem rozwiązany został

w warunkach, o jakich mowa w art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z 28 grudnia

1989 r. - czyli z przyczyn ekonomicznych leżących po stronie zakładu pracy.

W świetle wyżej wskazanych dowodów, którymi Sądy obu instancji dyspono-

wały, ubezpieczony nie został zwolniony z pracy wskutek tzw. redukcji etatów, lecz z

powodu wyczerpania zasiłków chorobowych i okoliczność ta nie może być zmieniona

przez wydane na prośbę ubezpieczonego zaświadczenia pracodawcy z dnia 15

stycznia i 12 kwietnia 1996 r. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyczerpanie zasił-

ków chorobowych stwarza zakładowi pracy tylko możliwość rozwiązania umowy o

pracę bez wypowiedzenia bez winy pracownika (art. 53 § 1 KP), nie nakłada nato-

miast na pracodawcę takiego obowiązku, przeto - niezależnie od wyczerpania zasił-

ków - ubezpieczony mógł pozostać w zatrudnieniu, a następnie - mógłby zostać

zwolniony wskutek redukcji zatrudnienia, co rodziłoby po stronie pracodawcy obo-

wiązek wypłaty stosownej odprawy pieniężnej. Skoro zakład pracy wybrał inny spo-

sób rozwiązania stosunku pracy, brak jest podstaw do przypisywania mu innych in-

tencji oraz nadawania znaczenia prawnego pismom wydanym na prośbę ubezpie-

czonego na użytek jego starań o wcześniejszą emeryturę. Raz zastosowany sposób

rozwiązania stosunku pracy, który w stosownym terminie i trybie nie został zakwes-

tionowany przez pracownika, nie może być następnie zmieniony w celu uzyskania

innego świadczenia - w tym przypadku wcześniejszej emerytury. Brak zaś przesłanki

w postaci rozwiązania stosunku pracy przez zakład z powodu zmniejszenia zatrud-

nienia (art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.), czyni

bezprzedmiotowym roszczenie ubezpieczonego o wcześniejszą emeryturę niezależ-

nie od wykazania 40-letniego zatrudnienia, bowiem nawet udowodnienie tego okresu

nie uczyni tego roszczenia uzasadnionym. Tym samym tracą na znaczeniu rozwa-

żania dotyczące stosowania art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopa-

trzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin w związku z art. 45 ust. 1

ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104 poz. 450 ze zm.), zaś zarzuty kasacji są w tym

względzie bezzasadne.

Jakkolwiek zatem motywy zaskarżonego wyroku koncentrują się głównie na

braku przesłanek do wcześniejszej emerytury z art. 6 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu

- 4 -

emerytalnym pracowników kolejowych, to mając na względzie iż Sąd Apelacyjny

przejął ustalenie Sądu I instancji odnośnie przyczyny rozwiązania z Marianem M.

stosunku pracy - Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że zaskarżony wyrok od-

powiada prawu, zaś kasacja nie znajduje usprawiedliwionych podstaw - i w oparciu o

art. 393

12

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================