II UKN 351/97

Wyrok z d 26 listopada 1997 r.

II UKN 351/97

Przy ustalaniu prawa do renty inwalidzkiej na podstawie wniosku złożo-

nego po dniu 15 listopada 1991 r., to jest po wejściu w życie ustawy z dnia 17

października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania eme-

rytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), wa-

runkiem zastosowania przepisów dotychczasowych (liczenia okresów zatrud-

nienia i okresów równorzędnych) jest spełnienie łącznie wszystkich kryteriów

wymaganych do przyznania świadczenia przed dniem wejścia w życie tej

ustawy.

Przewodniczący SSN: Barbara Wagner, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,

Teresa Romer (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 1997 r. sprawy z wniosku

Bożeny T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z. o rentę

inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 6 lutego 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 6 lutego 1997 r. oddalił apela-

cję Bożeny T. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz-

nych w Katowicach z dnia 14 listopada 1996 r. Wyrokiem tym oddalone zostało od-

wołanie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego w Z., odmawiającej jej

przyznania prawa do renty inwalidzkiej, gdyż w ostatnim 10-cio leciu przed złożeniem

wniosku o rentę nie udowodniła wymaganego stażu pracy.

Sąd Apelacyjny uznał za niewadliwe ustalenia Sądu Wojewódzkiego, który na

podstawie opinii lekarzy sądowych przyjął, że w ciągu 10-ciu ostatnich lat poprze-

- 2 -

dzających datę powstania inwalidztwa wnioskodawczyni udowodniła jedynie 2 lata 6

miesięcy 16 dni okresów składkowych (od 29 kwietnia 1989 r. do 27 lipca 1991 r. i od

28 lipca 1991 r. do 14 listopada 1991 r.). Okresy te mogą być uzupełnione o 1/3

okresów nieskładkowych, tj. o 10 miesięcy, co nie daje wymaganych 5-ciu lat.

W kasacji pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił wyrokowi Sądu Apelacyj-

nego naruszenie prawa materialnego - art. 1, 32, 33 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.)

i wniósł o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach. Kasacja opiera się na tym, że skoro

wnioskodawczyni posiadała wymagany okres zatrudnienia przed wejściem w życie

ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach

ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze

zm.), brak było podstaw prawnych do zastosowania, przy ustalaniu stażu pracy

wymaganego do renty inwalidzkiej, pojęć "okresy składkowe", "okresy nieskład-

kowe". Skoro przed wejściem w życie przepisów wprowadzających ten podział,

wnioskodawczyni spełniała kryterium okresu zatrudnienia w myśl obowiązujących

wówczas przepisów powinna otrzymać rentę inwalidzką.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Bożena T. złożyła wniosek o rentę inwalidzką 6 sierpnia 1992 r., a więc pod

rządami ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent... (Dz.

U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Z niekwestionowanych ustaleń Sądów obu instancji,

znajdujących także potwierdzenie w aktach rentowych wynika, że wnioskodawczyni

do dnia 21 lipca 1992 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne. Warunkiem pobiera-

nia tego świadczenia jest brak inwalidztwa. Początkowo organ rentowy odmówił

przyznania renty ze względu na brak inwalidztwa. Wnioskodawczyni podjęła zatrud-

nienie od 1 kwietnia do 3 sierpnia 1993 r. Kolejny wniosek o rentę inwalidzką został

złożony 19 października 1995 r. i rozstrzygnięcie tego wniosku stało się przedmiotem

sporu. Decyzją z dnia 26 kwietnia 1996 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni

przyznania renty inwalidzkiej ze względu na to, że w okresie ostatnich 10-ciu lat

przed złożeniem wniosku nie wykazała pięciu lat okresów składkowych i nie-

- 3 -

składkowych.

Na podstawie opinii biegłych lekarzy Sąd Wojewódzki ustalił, że inwalidztwo

wnioskodawczyni w trzeciej grupie inwalidów istnieje od 1992 r. W okresie tym nie

wykazała wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych.

Prawo do renty inwalidzkiej jest uzależnione od wystąpienia trzech przesła-

nek: zaliczenia do jednej z grup inwalidów, posiadania wymaganego stażu pracy i

relacji czasowej pomiędzy upływem okresów składkowych a datą powstania inwa-

lidztwa (art. 32 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o z.e.p.). Zgodnie z art. 2 ust. 1

ustawy z dnia 17 października 1991 r., która weszła w życie z dniem 15 listopada

1991 r. i od tej daty ma zastosowanie także do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin, przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń uwzględnia się

wymienione w tym przepisie okresy składkowe.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 17 października 1991 r. przy ustalaniu prawa i

wysokości świadczeń oprócz okresów składkowych, o których mowa w art. 2

uwzględnia się także "okresy nieskładkowe". Do okresów nieskładkowych należy

między innymi okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Według art. 4 ust. 2,

tej ustawy przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń okresy nieskładkowe

uwzględnia się w rozmiarze nie przekraczającym jednej trzeciej uwzględnionych

okresów składkowych. Ta właśnie zasada stała się podstawą odmówienia wniosko-

dawczyni prawa do renty inwalidzkiej.

Niewątpliwie wprowadzenie ograniczenia uwzględniania okresów nieskładko-

wych do 1/3 okresów składkowych pogorszyło sytuację prawną niektórych osób.

Należy do nich wnioskodawczyni. Kasacja jednak nie jest uzasadniona. Zgodnie z

art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. przepisy ustaw i dekretów, w tym

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., stosuje się od dnia wejścia w życie ustawy

rewaloryzacyjnej, o ile nie są sprzeczne z jej postanowieniami. Tym samym stoso-

wanie przy ustalaniu prawa do renty pojęć "okresy zatrudnienia" i " okresy równo-

rzędne", o których mowa w art. 33 ustawy o z.e.p., stało się od 1 listopada 1991 r.

(od dnia wejścia w życie ustawy o rewaloryzacji...) niedopuszczalne. Do wnioskodaw-

czyni nie ma też zastosowania art. 26 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej. Zgodnie z art.

26 ust. 1 pkt 1 przepisy ustawy stosuje się do wniosków o świadczenia, zgłoszonych

począwszy od dnia wejścia w życie ustawy rewaloryzacyjnej. Na mocy tego przepisu

- 4 -

prawo Bożeny T. do renty inwalidzkiej jest rozpatrywane na podstawie przepisów

ustawy rewaloryzacyjnej.

Wspomniany art. 26 ust. 2 przewiduje wyjątek od zasady wyrażonej w ust. 1,

a mianowicie pozwala na stosowanie przy ustalaniu warunków do emerytury lub

renty między innymi przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., pod wa-

runkiem jednak, że osoby, które nie zgłosiły wprawdzie wniosku o emeryturę lub

rentę przed 1 listopada 1991 r., spełniły przed tą datą łącznie warunki wymagane do

nabycia emerytury lub renty.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie spełniła

przed dniem 15 listopada 1991 r. wszystkich warunków wymaganych łącznie do

przyznania renty inwalidzkiej - stała się inwalidą w roku 1992, a więc już po wejściu w

życie ustawy z 17 października 1991 r.

Warunkiem zastosowania przepisów dotychczasowych w przypadku wniosko-

dawczyni mogłoby być łączne spełnienie przez nią wszystkich warunków wymaga-

nych do przyznania renty inwalidzkiej przed 15 listopada 1991 r.: posiadanie okresów

zatrudnienia w rozumieniu art. 33 ustawy o z.e.p., zaliczenie do jednej z grup

inwalidów i powstanie inwalidztwa w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Jest

poza sporem, że wszystkich tych warunków łącznie wnioskodawczyni w przewidzia-

nym przez art. 26 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej terminie nie spełniła. Kasacja

oparta jedynie na tym, że okresy jej pracy odpowiadały kryterium okresu zatrudnie-

nia, w myśl obowiązujących przepisów nie zasługuje na uwzględnienie.

Dlatego też na mocy art. 393

12

KPC Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================