II UKN 362/97

Wyrok z dnia 28 listopada 1997 r.

II UKN 362/97

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postę-

powania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń

(Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) reguluje zasady postępowania przed organami

rentowymi, a nie odnosi się do postępowania sądowego, które toczy się wed-

ług zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Zarzut kasacji

naruszenia przepisów postępowania może zatem odnosić się do przepisów

zawartych w tym Kodeksie, a nie przepisów wymienionego rozporządzenia.

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka,

Stefania Szymańska (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 1997 r. sprawy z wniosku

Zenobiusza W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w A. o

wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyj-

nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 28 maja 1997 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w A. decyzją z dnia 29 maja 1996

r. odmówił wnioskodawcy Zenobiuszowi W. przyznania wcześniejszej emerytury z

powodu braku wymaganego okresu pracy w ilości 40 lat. Wnioskodawcy zaliczono

na podstawie dołączonych świadectw pracy łącznie 34 lata 5 miesięcy i 6 dni, nato-

miast nie zaliczono pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od 29 maja 1954 r. do

31 maja 1956 r. oraz pracy w Nadleśnictwie w S. w okresie od 1 czerwca 1956 r. do

9 listopada 1958 r. i od 18 października 1960 r. do 31 grudnia 1961 r., motywując

niemożliwością wykonywania stałej pracy rolniczej w czasie uczęszczania do Tech-

- 2 -

nikum Hodowlanego w R. oraz dostatecznych dowodów "zastępczych" pracy w

Nadleśnictwie w S.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, wyro-

kiem z 26 marca 1997 r., oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej decyzji, jako

wydanej zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z

dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowników zwal-

nianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 27) oraz

art. 5 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent,

o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104,

poz. 450). Sąd ustalił, że wnioskodawca po ukończeniu 16 roku życia był uczniem

Technikum Hodowlanego w R. i nie pracował stale w gospodarstwie rolnym swoich

rodziców we wsi T.N., gdyż gospodarstwo położone jest w odległości około 30 km od

szkoły, zaś w czasie nauki mieszkał u swego kolegi Stanisława A., pomagając jego

ojcu, podobnie jak swoim rodzicom, doraźnie w gospodarstwie rolnym. Okoliczności

te przyznał sam wnioskodawca i potwierdzili je świadkowie W.B. , St.C. i W.‚.,

określając te prace jako pomoc w gospodarstwie rolnym. Również sporny okres

pracy wnioskodawcy w Nadleśnictwie w S. nie może być zaliczony jako stałe zatrud-

nienie. Wnioskodawca nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających tę pracę,

także nie posiada ich Nadleśnictwo, wobec ich zniszczenia po okresie przechowy-

wania. Przesłuchani świadkowie M.Ł., J.M. i W.A. zeznali, że pracując dorywczo w

lasach państwowych i będąc sąsiadami wnioskodawcy widzieli go przy pracy jako

składnicowego (odbierającego od wozaków drzewo) oraz jako pomocnika rach-

mistrza (naliczającego wynagrodzenie za pracę w lesie). Z braku dowodów stałego

zatrudnienia i warunków jego wykonywania nie można zaliczyć tej pracy w okresie od

1 czerwca 1956 r. do 10 listopada 1958 r. oraz od 18 października 1960 r. do 31

grudnia 1961 r. (z przerwą na zasadniczą służbą wojskową) do okresów składko-

wych.

W apelacji Zenobiusz W. wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie

wcześniejszej emerytury - po zaliczeniu spornej pracy w gospodarstwie rolnym

Bolesława A. i pracy w Nadleśnictwie S.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z 28 maja 1997 r. oddalił apelację.

Sąd ten stwierdził, iż Sąd I instancji nie naruszył prawa materialnego oraz dokonał

- 3 -

trafnych ustaleń co do "braku stałego i zaliczalnego do okresów składkowych okre-

sów pracy" wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym ojca swego kolegi Bolesława A. w

czasie nauki w Technikum Hodowlanym w R., a także pracy w charakterze skład-

nicowego i pomocnika rachmistrza w Nadleśnictwie S. Jeżeli chodzi o pracę w gos-

podarstwie rolnym Bolesława A., to niewątpliwie wnioskodawca mieszkał na stancji w

tym gospodarstwie rolnym, zaś po lekcjach w Technikum Hodowlanym w R. pomagał

przy pracach rolniczych ojcu swego kolegi szkolnego, lecz nie była to praca stała,

najemna i "ubezpieczona" jako pracownika rolnego lub domownika. Te ustalenia

Sądu I instancji Sąd Apelacyjny uznał za zgodne z zebranym materiałem sprawy.

Podobnie nie można uznać za okresy składkowe spornej pracy wnioskodawcy w

Nadleśnictwie w S. Praca ta nie została stwierdzona żadnym dokumentem, chociaż

świadek W.M. posiada potwierdzoną pracę dorywczą w legitymacji ubezpieczeniowej

[...]. Pozostali świadkowie widzieli wnioskodawcę dorywczo przy pracy w lesie, lecz

brak jest "niezbitych" dowodów tej pracy, zaś - jak przyznał w apelacji sam wniosko-

dawca - jego współpracownicy już nie żyją.

W kasacji wnioskodawca zarzuca naruszenie: 1) prawa materialnego przez

błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 393

1

pkt 1 KPC) poprzez

przyjęcie, że nie nabył on prawa do wcześniejszej emerytury, ponieważ nie udowod-

nił 40-letniego okresu pracy, 2) przepisów postępowania przez niewyjaśnienie

wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie (art. 393

1

pkt 2

KPC). W konsekwencji wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Zdaniem skarżącego, stanowisko obu Sądów co do braku podstawy do zali-

czenia okresu pracy w Nadleśnictwie w S. oraz w gospodarstwie rolnym Stanisława

A., wobec braku dokumentów i niemożności ustalenia stałego charakteru zatrudnie-

nia, jest sprzeczne z § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w

sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych

świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49). Istotą dokumentowania okresów zatrudnienia

zeznaniami świadków jest właśnie brak dokumentów źródłowych. Jeżeli zaś chodzi o

charakter zatrudnienia, to żadne przepisy nie wymagają, aby jakakolwiek praca była

stałą. Jeżeli Sądy obu instancji doszły do przeświadczenia, że udowadnianych zez-

naniami świadków okresów pracy nie można zaliczyć do "stałego zatrudnienia", to

należało ustalić jaki miała ona charakter (praca okresowa, dorywcza, w pełnym czy

- 4 -

też w niepełnym wymiarze czasu pracy). Brak tych ustaleń czyni materiał dowodowy

niepełnym, co podważa rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W myśl art. 393

3

KPC, kasacja powinna czynić zadość wymaganiom przepi-

sanym dla pisma procesowego oraz zawierać (między innymi) przytoczenie podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienie. Oznacza to, że zarzucając naruszenie prawa mate-

rialnego (art. 393

1

pkt 1 KPC) należy wskazać jakie konkretne przepisy zostały naru-

szone i dlaczego, zaś zarzucając naruszenie przepisów postępowania - jakie prze-

pisy procesowe zostały naruszone i dlaczego, oraz że uchybienie to mogło wpłynąć

w sposób istotny na wynik sprawy. W kasacji wniesionej w niniejszej sprawie nie

wskazano jakie przepisy prawa materialnego zostały naruszone i dlaczego.

Jeżeli chodzi natomiast o zarzut naruszenia przepisów postępowania, to po-

wołano się jedynie na przepis § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego

1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty

tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.). W związku z tym trzeba podkreślić, że

rozporządzenie to reguluje zasady postępowania przed organami rentowymi, a nie

odnosi się do postępowania sądowego. To postępowanie toczy się bowiem według

zasad określonych w KPC. Dlatego bezprzedmiotowe jest powołanie się na przepis §

22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Zarzut naruszenia

przepisów postępowania musi odnosić się do przepisów zawartych w KPC. W

związku z odniesieniem się w kasacji do § 22 powołanego rozporządzenia należy

jednak zaznaczyć, że przepis ten dopuszcza możliwość udawadniania przed orga-

nem rentowym okresów zatrudnienia zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wy-

każe, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

W kasacji nie wyszczególniono jakie przepisy postępowania zostały naru-

szone. Jedynie z treści zarzutu można domyślać się, że skarżący uważa iż sprawa

nie została wyjaśniona w sposób dostateczny do rozstrzygnięcia (art. 224 § 1 KPC),

bądź że ocena zeznań świadków została powzięta z przekroczeniem zasady swo-

bodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 KPC). Sąd Najwyższy zaznacza więc, że żaden

z tych ewentualnych zarzutów nie mógłby być uznany za usprawiedliwiony. Sąd I

- 5 -

instancji przeprowadził bowiem właściwe postępowanie dowodowe i wyprowadził

prawidłowe wnioski. Sąd Apelacyjny miał zatem podstawę do oddalenia apelacji,

czemu dał wyraz w należycie opracowanych motywach. Sąd Najwyższy ponadto

zaznacza, że Sąd II instancji - z uwagi na dużą autonomię sądów I instancji w zakre-

sie swobodnej oceny dowodów - może tylko wyjątkowo ingerować w tę ocenę, tj. w

sytuacji, gdy pozostaje ona w rażącej sprzeczności z wynikami postępowania dowo-

dowego lub z zasadami logicznego myślenia. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie

występowała. Z tych względów kasacja jako pozbawiona usprawiedliwionych pods-

taw podlega oddaleniu na mocy art. 393

12

KPC.

========================================