I PKN 416/97

Wyrok z dnia 4 grudnia 1997 r.

I PKN 416/97

Pracownikowi, który usprawiedliwił nieobecność w pracy z opóźnie-

niem nie można zasadnie zarzucić opuszczenia pracy bez usprawiedliwienia.

Nieusprawiedliwienie w terminie nieobecności w pracy i opuszczenie pracy

bez usprawiedliwienia stanowią odmienne rodzajowo naruszenia obowiązków

pracowniczych.

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jadwiga

Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 1997 r. sprawy z po-

wództwa Grzegorza K. przeciwko "R." Spółce z o.o. w K. o przywrócenie do pracy i

zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 4 czerwca 1997 r. [...]

I. z m i e n i ł zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 3 w ten sposób, że oddalił

apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Bydgoszczy z

dnia 21 marca 1997 r. [...], zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 50 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;

II. o d d a l i ł kasację w pozostałym zakresie;

III. zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 10 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Grzegorz K. dochodził przywrócenia do pracy w Spółce z o.o. „R.” w K.

twierdząc, że strona pozwana bezzasadnie rozwiązała z nim umowę o pracę bez

wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, wywodząc, że powód w

dniach 17 i 18 czerwca 1996 r. opuścił pracę bez usprawiedliwienia, czym naruszył w

- 2 -

sposób ciężki podstawowe obowiązki pracownicze.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 marca 1997 r.

[...], zasądził od Spółki z o.o. „R.” na rzecz Grzegorza K. kwotę 500 zł tytułem od-

szkodowania za naruszające przepisy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedze-

nia, oddalając powództwo w pozostałym zakresie i obciążając stronę pozwaną

kosztami postępowania.

Sąd ustalił, że strony zawarły w dniu 27 maja 1996 r. umowę o pracę na

czas nie określony z wynagrodzeniem miesięcznym 1000 zł. W dniu 17 czerwca po-

wód zawiadomił Janinę J. - pracownicę strony pozwanej, że spóźni się do pracy.

Następnego dnia wieczorem Mirosław S. dostarczył zwolnienie lekarskie powoda do

domu Janiny J., o czym ta dowiedziała się od męża po powrocie z pracy w dniu 19

czerwca. W dniu 20 czerwca Janina J. doręczyła zwolnienie Ryszardowi F. - dyrek-

torowi oddziału pozwanej Spółki. Strona pozwana bezskutecznie podejmowała w

dniu 17 czerwca próby skontaktowania się z powodem. W dniu 18 czerwca wizytę w

Oddziale złożyła wiceprezes Jolanta W., która, po bezowocnych usiłowaniach na-

wiązania kontaktu z Grzegorzem K., podjęła decyzję o zwolnieniu go z pracy. Powód

udał się do lekarza w dniu 17 czerwca. Ponieważ lekarza nie było w tym dniu w

przychodni, Grzegorz K. ponowił wizytę w dniu następnym. Otrzymał zwolnienie le-

karskie na czas od dnia 17 czerwca do 15 lipca 1996 r. z zaleceniem „ może cho-

dzić”.

W ocenie Sądu, Grzegorz K. nie dotrzymał terminu do usprawiedliwienia

nieobecności w pracy przewidzianego w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie usprawiedliwiania nieobecności w pracy

oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz. U. Nr 60, poz. 281). Jego cho-

roba usprawiedliwiała jednak nieobecność w pracy. Podana przez stronę pozwaną

przyczyna rozwiązania umowy o pracę nie istniała. Rozwiązanie stosunku pracy

nastąpiło z naruszeniem art. 52 § 1 pkt 1 KP. Biorąc pod uwagę całokształt materiału

zgromadzonego w sprawie oraz fakt, że Grzegorz K. prowadzi działalność gospo-

darczą na własny rachunek jego przywrócenie do pracy nie byłoby celowe.

Powyższy wyrok zaskarżyły apelacją obydwie strony. Powód zarzucając

niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wniósł o

zmianę wyroku i przywrócenie do pracy lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do

- 3 -

ponownego rozpoznania. Twierdził, że Sąd mało wnikliwie rozważył celowość przy-

wrócenia go do pracy. Prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi dochodu,

wobec czego korzystniejsze byłoby świadczenie pracy na podstawie umowy o pracę

na czas nie określony.

Strona pozwana podnosząc zarzut naruszenia art. 233 KPC oraz § 2 rozpo-

rządzenia z dnia 15 maja 1996 r. przez błędne ustalenie, że nieobecność Grzegorza

K. w pracy w dniach 17 i 18 czerwca 1996 r. była usprawiedliwiona wniosła o zmianę

zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wy-

rokiem z dnia 4 czerwca 1997 r. [...], zmienił zaskarżony wyrok w części zasądzającej

od strony pozwanej na rzecz powoda odszkodowanie i koszty postępowania w ten

sposób, że oddalił powództwo oraz oddalił apelację powoda zasądzając od niego na

rzecz strony pozwanej kwotę 225 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa proceso-

wego.

Zdaniem Sądu, Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, lecz błędnie

go ocenił. Według § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 15 maja 1996 r. pracownik zobo-

wiązany jest niezwłocznie zawiadomić pracodawcę o przyczynie nieobecności w

pracy i przewidywanym okresie jej trwania, nie później jednak niż w drugim dniu nie-

obecności. Powód obowiązkowi temu uchybił. Dysponował telefonem, mógł chodzić.

Brak jest zatem szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niedotrzymanie

terminu. Powód opuścił więc w dniach 17 i 18 czerwca pracę bez usprawiedliwienia,

czym naruszył w sposób ciężki podstawowe obowiązki pracownicze w rozumieniu

art. 52 § 1 pkt 1 KP. Zachowanie powoda uzasadniało rozwiązanie umowy o pracę

bez wypowiedzenia.

Grzegorz K. wyrok ten zaskarżył kasacją i wskazując jako jej podstawę na-

ruszenie prawa materialnego wniósł o jego zmianę przez przywrócenie do pracy lub

uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie

kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Z uzasadnienia kasa-

cji wynika, że naruszone przez Sąd II instancji przepisy prawa materialnego to §§ 1 i

3 rozporządzenia MPiPS w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy

oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy. Skarżący podniósł, że doręczył

pracodawcy zwolnienie lekarskie przez osobę trzecią, a zatem w sposób prze-

- 4 -

widziany w przepisach. Dwa dni do zawiadomienia pracodawcy o przyczynie uspra-

wiedliwiającej nieobecność w pracy upłynęły 19 czerwca. Rozwiązanie umowy o

pracę dokonane 18 czerwca było przedwczesne. Grzegorz K. twierdził także, że nie

tylko nie naruszył żadnego obowiązku pracowniczego, ale nie można mu przypisać

winy nawet w najlżejszej jej postaci. Czym innym jest usprawiedliwienie nieobecności

w pracy, a czym innym nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15

maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz

udzielania pracownikom zwolnień od pracy dowodem usprawiedliwiającym nieobec-

ność w pracy jest zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy. Niez-

dolność do pracy spowodowana chorobą stwierdzona zaświadczeniem lekarskim

usprawiedliwia zatem zawsze nieobecność pracownika w pracy. Poza sporem w

rozpoznawanej sprawie jest okoliczność, że Grzegorz K. był niezdolny do pracy z

powodu choroby w dniach od 17 czerwca do 15 lipca 1996 r. Jego nieobecność w

pracy w tym czasie była usprawiedliwiona.

Według § 2 ust. 1 rozporządzenia, o przyczynie nieobecności w pracy pra-

cownik zobowiązany jest zawiadomić pracodawcę niezwłocznie, nie później niż w

drugim dniu nieobecności. Niedotrzymanie powyższych terminów usprawiedliwiają

szczególne okoliczności, zwłaszcza obłożna choroba pracownika połączona z bra-

kiem lub nieobecnością domowników. Sposób zawiadamiania o przyczynie nieobec-

ności może określić pracodawca. W braku stosownych norm zakładowych obowią-

zują w tej materii przepisy rozporządzenia. Zawiadomienia o przyczynie nieobecno-

ści w pracy można dokonać osobiście, przez inną osobę, telefonicznie lub za po-

średnictwem innego środka łączności albo drogą pocztową. Powód naruszył niewąt-

pliwie obowiązek wynikający z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia. Miał bowiem możli-

wość osobistego i telefonicznego zawiadomienia pracodawcy o przyczynie nieobec-

ności w pracy w przepisanym terminie.

Strona pozwana podała jako przyczynę uzasadniającą rozwiązanie z

Grzegorzem K. umowy o pracę opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia - przyczynę

- 5 -

nieistniejącą. Sąd II instancji dokonując odmiennej oceny prawnej niewątpliwego i

niekwestionowanego przez strony (przynajmniej w ostatniej fazie postępowania)

stanu faktycznego naruszył § 1 i § 3 rozporządzenia błędnie je wykładając. Kasacja

w tej części jest wobec tego zasadna.

Powód domagał się przywrócenia do pracy. Sąd Najwyższy podziela pogląd

wyrażony przez Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bydgoszczy o niecelowości restytucji

stosunku pracy między stronami. Grzegorz K. został zatrudniony w Spółce z o.o. „R.”

w konkretnym celu - przeprowadzenia letniej akcji promocyjnej „I.M. 96”. Upływ

czasu spowodował, że jego zatrudnienie przy realizacji tego przedsięwzięcia nie jest

możliwe. Jakkolwiek podana przez stronę pozwaną przyczyna rozwiązania umowy o

pracę została błędnie zakwalifikowana prawnie, to niedopełnienie obowiązku powia-

domienia pracodawcy w terminie o nieobecności w pracy i jej przyczynie w okolicz-

nościach ujawnionych w rozpoznawanej sprawie mogło rzutować negatywnie na

ocenę odpowiedzialności, rzetelności i lojalności powoda jako pracownika. Za przy-

wróceniem Grzegorza K. do pracy nie przemawiają też względy społeczne. Zatrud-

nienie prowadzącego działalność gospodarczą na własny rachunek powoda nie było

jedynym źródłem pozyskiwania przez niego środków utrzymania. Fakt, że dochód z

prowadzenia działalności gospodarczej nie jest dla powoda satysfakcjonujący nie

zmienia oceny w przedmiocie celowości przywrócenia go do pracy.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do treści art. 393

15

KPC i art. 393

12

KPC, orzekł jak w sentencji.

========================================