II UKN 381/97

Wyrok z dnia 5 grudnia 1997 r.

II UKN 381/97

Odpowiedzialność za szkodę na osobie pracownika spowodowaną

wypadkiem komunikacyjnym zaistniałym wskutek awarii samochodu zakłado-

wego, którego stan techniczny podlegał kontroli zakładowych służb technicz-

nych, obciąża pracodawcę na zasadzie ryzyka, przy uwzględnieniu stopnia

przyczynienia się pracownika do powstania szkody.

Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka

(sprawozdawca), Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 1997 r. sprawy z powódz-

twa Zbigniewa S. przeciwko Wojewódzkiej Spółdzielni Transportu Wiejskiego w G. o

rentę wyrównawczą, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego

w Gdańsku - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni z dnia 8

kwietnia 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 30 października 1996 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w

Gdańsku zasądził od pozwanej Spółdzielni Transportu Wiejskiego Zarządu w G. na

rzecz Zbigniewa S. tytułem skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres 1 stycznia

1990 r. do 31 października 1996 r. kwotę 5484,68 zł wraz z ustawowymi odsetkami

od 13 listopada 1991 r. oraz bieżącą miesięczną rentę wyrównawczą w kwocie 69,20

zł, umorzył postępowanie w części ograniczonego powództwa i rozstrzygnął o kosz-

tach procesu.

Apelację pozwanej od tego wyroku oddalił Sąd Wojewódzki w Gdańsku-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni wyrokiem z dnia 8 kwietnia

1997 r. Sąd ten uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne i dokonaną ich ocenę przez

- 2 -

Sąd pierwszej instancji. Z dokonanych ustaleń wynikało, że powód, zatrudniony u

pozwanej jako kierowca-konwojent, przed rozpoczęciem pracy w dniu 7 grudnia 1988

r. dokonał rutynowego przejazdu próbnego po placu powierzonym mu pojazdem, w

którym nie stwierdził usterek technicznych, w szczególności wadliwego działania

hamulców. Tego dnia powodowi przydzielono samochód, którym zwykle nie jeździł.

Samochody pozwanej nie podlegały stałym okresowym przeglądom technicznym,

których dokonywano dopiero na wniosek kierowców w przypadkach ujawnionych

awarii. Prowadząc w tym dniu powierzony pojazd powód około godz. 11

00

stwierdził

pierwsze niesprawności układu hamulcowego, które jednakże wkrótce ustąpiły. Z

uwagi na potrzebę dowiezienia towarów jeszcze tylko do trzech sklepów powód

kontynuował wykonywanie obowiązków pracowniczych. Prowadzony w trudnych wa-

runkach atmosferycznych z prędkością 40-50 km/h samochód wpadł w poślizg, a

m.in. wskutek nieprawidłowo działającego układu hamulcowego doszło do wypadku

drogowego, w którym powód doznał rozległych obrażeń, powodujących 45% długo-

trwały uszczerbek na zdrowiu i został zaliczony do drugiej grupy inwalidów w związku

z powypadkową niezdolnością do wykonywania każdej pracy. Pozwana wypłaciła

powodowi jednorazowe odszkodowanie z tytułu doznanego w wypadku przy pracy

uszczerbku na zdrowiu. W dniu 10 października 1989 r. powód prowadząc prywatny

pojazd uległ kolejnemu wypadkowi drogowemu, jednakże już z powodu obrażeń doz-

nanych wskutek wypadku przy pracy był niezdolny do wykonywania jakiejkolwiek

pracy.

Na tle takich ustaleń Sądy obu instancji uznały za uzasadnione żądania po-

woda oparte na odpowiedzialności pozwanej według - określonej w przepisach art.

436 § 1 KC w związku z art. 362 i 435 KC oraz art. 300 KP - zasady ryzyka, uznając,

że ryzyko prowadzenia nie kontrolowanego przez dział techniczny pozwanej samo-

chodu, który - niezależnie od zgłoszeń kierowców - powinien być poddawany syste-

matycznym przeglądom technicznym, nie może obciążać powoda. Usprawiedliwiony

powypadkowym stanem psychofizycznym powoda - brak sygnalizowania przez niego

funkcjonariuszowi Milicji i przed Kolegium ds. Wykroczeń awarii układu hamulco-

wego jako przyczyny wypadku drogowego w dniu 7 grudnia 1988 r., nie usprawiedli-

wiało nieskierowania przez pozwaną zniszczonego pojazdu do technicznej eksper-

tyzy powypadkowej w celu ustalenia prawdziwej przyczyny wypadku. Tego rodzaju

- 3 -

zaniedbania pozbawiły pozwaną możliwości ekskulpowania się od ponoszenia od-

powiedzialności za następstwa wypadku drogowego powoda. Sąd Wojewódzki pot-

wierdził także prawidłowość przyjęcia 50% przyczynienia się powoda do zaistniałej

szkody (art. 362 w związku z art. 444 § 2 KC), polegającego na zlekceważeniu

pierwszych sygnałów o niesprawności hamulców i niezachowaniu przezeń bez-

piecznej prędkości w trudnych warunkach atmosferycznych.

W kasacji pozwanej podniesiono zarzuty: naruszenia prawa materialnego

przez niewłaściwe zastosowanie art. 436 § 1 KC w związku z art. 435 i art. 362 KC -

wskutek bezpodstawnego uznania przyczynienia się pozwanej do wypadku drogo-

wego, do którego doszło z wyłącznej winy powoda, a także naruszenia przepisów

prawa procesowego, zwłaszcza art. 328 § 2 KPC - przez niewskazanie w uzasad-

nieniu zaskarżonego wyroku dowodów przyczynienia się pozwanej do wypadku w

dniu 7 grudnia 1988 r. oraz sposobu wyliczenia wysokości skapitalizowanej renty

wyrównawczej, a także przez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowo-

dowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzuty kasacji są całkowicie chybione wobec wyczerpującego zebrania

materiału dowodowego w sprawie i jego precyzyjnej oceny prawnej dokonanej w peł-

nym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd drugiej instancji w obszer-

nych motywach orzeczenia (którego konieczną lekturę zdaje się pominął skarżący),

opierając się o zeznania przesłuchanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym

świadków dokładnie wykazał, że ryzyko wynikające ze skutków awarii samochodu

zakładowego, którego stan techniczny winien być - niezależnie od powinności pra-

cowników w tym zakresie - stale kontrolowany przez zakładowe służby techniczne,

obciążało pozwanego pracodawcę, zobligowanego do zapewnienia pracownikom

warunków bezpiecznej pracy (art. 207 KP). Sąd Wojewódzki trafnie potwierdził

pierwszoinstancyjne ustalenia wskazujące na zaniedbania pozwanej w tym zakresie,

które wynikały z braku systematycznych, okresowych przeglądów technicznych, a

także niesprawdzania przez wyspecjalizowane służby pozwanej codziennej spraw-

ności użytkowanych samochodów, przed każdym ich wyjazdem w trasę. Skoro rów-

- 4 -

nocześnie zebrany materiał dowodowy dał Sądom orzekającym podstawę do ustale-

nia, że krytycznego dnia powód, wykonując swoje powinności pracownicze, dokonał

rutynowego sprawdzenia sprawności powierzonego mu pojazdu, które nie ujawniło

niesprawności układu hamulcowego, to późniejsze wystąpienie takiej awarii, prowa-

dzące do wypadku drogowego - obciążało pozwanego pracodawcę na zasadzie ry-

zyka (art. 436 § 1 w związku z art. 435 § 1 KC, stosowanych w stosunkach pracy na

podstawie art. 300 KP).

Potwierdzając taką kwalifikację prawną - Sąd Wojewódzki trafnie wskazał,

że pominięcie zgłaszanej przez powoda w trakcie ustaleń powypadkowych awarii

układu hamulcowego jako przyczyny wypadku drogowego - spowodowało, że poz-

wana pozbawiła się możliwości wykazania przesłanki egzoneracyjnej z art. 435 § 1 in

fine KC, a w szczególności - wyłącznej winy powoda w spowodowaniu tego wypadku.

Pozwana bowiem zignorowała i nie zweryfikowała twierdzenia powoda o nies-

prawności technicznej pojazdu, a w trakcie procesu nie wyjawiła powodów, dla któ-

rych nie wszczęła postępowania sprawdzającego tę okoliczność. Nadto zniszczony

samochód uległ technicznej kasacji i nie zachowała się dokumentacja techniczna

oraz drogowa tego pojazdu. W tej sytuacji zupełnie niezrozumiały był zarzut kasacji

pominięcia dowodu z opinii biegłego do spraw samochodowych, której wydanie było

niewykonalne wobec nieistnienia przedmiotu wnioskowanej opinii. Zresztą ten zarzut

proceduralny wykraczał poza granice kasacji i nie podlegał kasacyjnej weryfikacji w

ujęciu art. 393

11

in principio KPC, ponieważ nie został wskazany konkretny przepis

procedury, który miałby być naruszony.

W takich okolicznościach Sąd Wojewódzki trafnie potwierdził jedynie prawi-

dłowość przyjęcia 50% przyczynienia się do powstania szkody powoda, który zlek-

ceważył pierwszy sygnał o niesprawności układu hamulcowego, kontynuując wyko-

nywanie obowiązków pracowniczych i nie zachował bezpiecznej prędkości w trud-

nych warunkach atmosferyczno-drogowych. Ponadto Sąd Wojewódzki ujawnił w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zastosowany przez Sąd pierwszej instancji spo-

sób waloryzacji skapitalizowanej renty wyrównawczej, polegający na uwzględnieniu

w wymiarze zasądzonego świadczenia - na podstawie art. 358

1

§ 3 KC - ustawowych

odsetek za zwłokę od dnia doręczenia pozwu, co świadczyło o oczywistej bezpods-

tawności kasacyjnego zarzutu naruszenia art. 328 § 2 KPC.

- 5 -

Powyższe rozważania jednoznacznie potwierdziły wskazaną w zaskarżonym

wyroku kwalifikację podstaw prawnych odpowiedzialności cywilnej pozwanego pra-

codawcy z art. 436 § 1 KC w związku z art. 435 i 362 KC oraz art. 300 KP, co czyniło

bezzasadnym kasacyjny zarzut naruszenia tych przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze kasacja podlegała oddaleniu z mocy art. 393

12

KPC.

========================================