I PKN 442/97

Wyrok z dnia 19 grudnia 1997 r.

I PKN 442/97

Jeżeli na skutek zmian organizacyjnych występuje konieczność zmniej-

szenia zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych, pracodawcy przysługuje

uprawnienie do wyboru pracowników zakwalifikowanych do zwolnienia z

pracy, przy zastosowaniu obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pra-

cowników i wyników ich pracy (art. 94 pkt 9 KP).

Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Adam

Józefowicz (sprawozdawca), Kazimierz Jaśkowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 1997 r. sprawy z powódz-

twa Czesława M. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zespołowi Zakładów

Opieki Zdrowotnej w K.P. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od

wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie

z dnia 28 maja 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powód Czesław M. wystąpił z powództwem przeciwko Samodzielnemu Pub-

licznemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej w K.P. o przywrócenie do pracy na

stanowisku sanitariusza, twierdząc, że wypowiedzenie mu umowy o pracę było karą

za jego działalność związkową i szykaną za głoszone poglądy oraz krytyczny stosu-

nek wobec przełożonych.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Według pozwanego przyczyną wy-

powiedzenia powodowi umowy o pracę były zmiany organizacyjne i trudności eko-

nomiczne, które spowodowały konieczność zmniejszenia zatrudnienia. Podstawą

zakwalifikowania powoda do wypowiedzenia umowy o pracę spośród 15 sanitariuszy

był fakt, iż powód miał lekceważący stosunek do pracy, nie wykonywał poleceń

- 2 -

przełożonych, zachowywał się wobec nich niewłaściwie, a jego współpracownicy byli

mu niechętni.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Świnoujściu wyrokiem z dnia 12 marca 1997 r.

[...] oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powód był zatrudniony u pozwanego na sta-

nowisku sanitariusza w Oddziale Pomocy Doraźnej od 4 maja 1987 r. Od 1989 r. do

stycznia 1995 r. Czesław M. był członkiem Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność",

a od stycznia 1995 r. do 14 lipca 1995 r. pełnił funkcję przewodniczącego tej Komisji.

W okresie, gdy powód był członkiem Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność",

a w szczególności jej przewodniczącym dochodziło do konfliktów między nim a dy-

rektorem pozwanego, skutkiem czego było wystąpienie dyrektora i 28 pracowników

do Komisji Zakładowej z zarzutami wobec powoda. Konflikt między powodem a dy-

rektorem pozwanego był znany władzom Regionu i Podregionu NSZZ "Solidarność"

oraz tematem publikacji prasowych. W dniu 30 maja 1995 r. powód był ukarany karą

upomnienia za niewywiązywanie się z powierzonych obowiązków służbowych na

skutek pozostawienia po dyżurze brudnej karetki, a w dniu 26 lipca 1995 r. karą na-

gany za odmowę wykonania polecenia umycia walizki wyjazdowej w dniach 19 lipca i

21 lipca 1996 r. W dniu 14 stycznia 1996 r. po dyżurze nie posprzątał karetki, a 16

stycznia 1996 r. spóźnił się 35 minut do pracy. Pismem z dnia 18 stycznia 1996 r.

dyrektor przestrzegł powoda, iż powtórzenie się podobnych sytuacji spowoduje kon-

sekwencje służbowe do rozwiązania umowy o pracę włącznie. W dniu 27 lutego

1996 r. udzielono powodowi nagany za niestawienie się do pracy, którą to karę dy-

rektor złagodził stosując karę zmniejszenia premii. Sąd Rejonowy ustalił także, że

między powodem a pielęgniarką oddziałową dochodziło do scysji na tle stawianych

powodowi wymagań. Lekarze, z którymi powód pracował byli niezadowoleni ze

współpracy z nim, a współpracownicy dwukrotnie występowali do kierownika Od-

działu Pomocy Doraźnej, że nie chcą z powodem pracować, bo muszą za niego

sprzątać. Ponadto Sąd Rejonowy ustalił, że na skutek uzyskania osobowości praw-

nej i zmian w finansowaniu działalności, pozwany zmienił organizację i ograniczył

zatrudnienie o 2 sanitariuszy i 5 lekarzy, a przy wyborze osób do zwolnienia kierował

się kwalifikacjami do wykonywania zawodu. Wypowiadając powodowi umowę o

pracę miał na uwadze, że był on niezdyscyplinowanym i konfliktowym pracownikiem,

a inni sanitariusze posiadali wyższe kwalifikacje. Sąd Rejonowy uznał, że spór po-

- 3 -

woda z dyrektorem pozwanego nie przekroczył granic wyznaczonych sporom między

pracodawcą, a działaczem związkowym. Jednakże powód był konfliktowy, niezaan-

gażowany w pracy, a ze współpracy z nim byli niezadowoleni lekarze i inni sanitariu-

sze. Fakty te potwierdzili świadkowie i przyznał je powód. Zdaniem Sądu Rejono-

wego brak jest podstaw do przyjęcia, że rzeczywistą przyczyną wypowiedzenia po-

wodowi umowy o pracę są szykany za działalność związkowąłac, a nie uzasadniona

krytyczna ocena jego pracy i zmniejszenie zatrudnienia. W ocenie Sądu Rejonowego

wypowiedzenie powodowi umowy (jednemu spośród 16 sanitariuszy), nie narusza

prawa, jeśli weźmie się pod uwagę naruszanie przez niego dyscypliny, jego stosunek

do obowiązków, współpracowników i przełożonych oraz porównanie kwalifikacji z

innymi sanitariuszami. Nie znalazły potwierdzenia w zebranych dowodach twier-

dzenia powoda, że przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę była szykana za dzia-

łalność związkową. Dlatego Sąd Rejonowy oddalił powództwo.

Po rozpoznaniu apelacji powoda od powyższego wyroku, Sąd Wojewódzki-

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 maja 1997

r. [...] oddalił ją. Sąd Wojewódzki uznał, że Sąd I instancji należycie ustalił i ocenił

stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo przyjął, że w pozwanym zakładzie nastąpiły

zmiany organizacyjne, trudności ekonomiczne i konieczność zmniejszenia zatrud-

nienia. Stanowiło to - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - podstawę wypowiedzenia po-

wodowi umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Sąd II instancji uznał

za nietrafny zarzut powoda, iż pozwany przy zwolnieniu go z pracy kierował się

względami pozamerytorycznymi, bowiem jednym z kryteriów przy wyborze powoda

do zwolnienia była jego postawa i kwalifikacje. Kryteria wyboru osób do zwolnienia

były obiektywne i uzasadnione. Powód nie dostrzega swoich realnych uchybień, po-

mimo iż w miejscu pracy ma opinię negatywną, zarówno wśród przełożonych, jak

również współpracowników. Twierdzenia powoda o szykanach Sąd Wojewódzki

uznał za nieuzasadnione.

Od powyższego wyroku wniósł kasację pełnomocnik powoda - radca prawny

Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność". Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

art. 45 KP w związku z art. 94 ust. 9 KP, art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja

1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1

- 4 -

ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pra-

cownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Ponadto wnoszący kasację

zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzyg-

nięcia sprawy, a w szczególności czy wypowiedzenie powodowi umowy o pracę, jako

wieloletniemu działaczowi związkowemu, było aktem dyskryminacji w rozumieniu art.

35 ust. 1 pkt 3 ustawy o związkach zawodowych, a także czy było wywołane

obiektywnymi przyczynami ekonomicznymi, wykraczającymi poza normatywną treść

art. 6 ust. 1 wymienionej ustawy z 28 grudnia 1989 r. Ponadto w kasacji zarzucono

błędne przyjęcie, że drobne uchybienia obowiązkom pracowniczym , za które powód

został ukarany mogły skutkować wypowiedzenie stosunku pracy. Skarżący wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi II lub I instancji z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie może być uwzględniona, gdyż zawarte w niej zarzuty są nieuza-

sadnione. W ustalonym przez Sąd Rejonowy stanie faktycznym sprawy (znajdującym

oparcie w zebranym materiale dowodowym), zaaprobowanym przez Sąd Woje-

wódzki w ramach kontroli apelacyjnej, brak jest podstaw do uznania, że zaskarżony

wyrok narusza prawo materialne. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się, aby wypowiedze-

nie powodowi umowy o pracę w ustalonych okolicznościach sprawy było nieuzasad-

nione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę i zakazie dyskryminacji

pracowników w związku z pełnioną funkcją w związkach zawodowych (art. 45 § 1 KP

i art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy o związkach zawodowych). Z pisma pozwanego zakładu

pracy z dnia 28 listopada 1996 r. i ustaleń Sądów obu instancji wynika, że rozwiąza-

nie z powodem umowy o pracę nastąpiło rzeczywiście na skutek zmian organizacyj-

nych i konieczności zmniejszenia zatrudnienia w Oddziale Pomocy Doraźnej w K.P. z

przyczyn ekonomicznych, a nie z innych powodów. W takiej sytuacji zakładowi pracy

przysługuje uprawnienie do wyboru pracowników zakwalifikowanych do zwolnienia z

pracy przy zastosowaniu obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny i wyników

- 5 -

ich pracy. W świetle ustalonych uchybień powoda w pracy nie można dopatrzyć się,

aby pracodawca naruszył art. 94 pkt 9 KP lub szykanował powoda. Rozwiązanie z

powodem stosunku pracy nastąpiło po upływie okresu ochronnego przewidzianego

dla pracowników pełniących funkcje związkowe (art. 32 ust.1 i 3 ustawy o związkach

zawodowych). W związku z tym nie było warunków do zastosowania przepisu art. 6

ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. i pracodawca nie naruszył tego

przepisu, rozwiązując z powodem stosunek pracy.

Sąd Rejonowy przeprowadził bardzo starannie i prawidłowo postępowanie

dowodowe i wnikliwie ocenił zebrany materiał dowodowy. Na podstawie tego mate-

riału Sąd Wojewódzki uznał, że powód Czesław M. demonstrował negatywną posta-

wę wobec przełożonych i obowiązków pracowniczych. W tej sytuacji wobec wyjaś-

nienia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy,

bezpodstawny jest zarzut kasacji niewyjaśnienia sprawy i nieprzeprowadzenia

wszechstronnego postępowania dowodowego, tym bardziej, że powód nie wskazał

naruszenia przez Sądy obu instancji żadnego konkretnego przepisu postępowania,

który usprawiedliwiałby zarzut kasacji wymieniony w art. 393

1

pkt 2 KPC. Sąd Naj-

wyższy rozpoznając sprawę zgodnie z art. 393

11

KPC w granicach kasacji nie jest

uprawniony do wzruszenia ustaleń sądów I i II instancji, gdy nie stwierdzi zarzuca-

nych w kasacji konkretnych uchybień procesowych lub błędów w postępowaniu tych

sądów, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że

brak jest w sprawie usprawiedliwionych podstaw kasacji i dlatego należy na zasadzie

art. 393

12

KPC orzec, jak w sentencji.

========================================