I PKN 496/97

Wyrok z dnia 23 stycznia 1998 r.

I PKN 496/97

Jeżeli prezes zarządu spółdzielni nie zakwestionował w postępowaniu

wewnątrzspółdzielczym dotyczącej go zmiany zasad wynagradzania za pracę,

podjętej w drodze uchwały rady nadzorczej spółdzielni i nie zwrócił się do sądu

pracy o uznanie za bezskuteczne zmiany jego indywidualnych warunków płacy

bez wypowiedzenia zmieniającego, lecz przez kilkuletni okres pobierał

wynagrodzenie w zmienionej wysokości, to należy przyjąć, że pracownik ten w

sposób dorozumiany wyraził zgodę na zmianę treści umowy o pracę, która

nastąpiła w drodze umowy stron.

Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski,

Adam Józefowicz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 1998 r. sprawy z po-

wództwa Janusza N. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "J." w W. o

wynagrodzenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 12 czerwca 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powód Janusz N. wystąpił z powództwem przeciwko Spółdzielni Mieszkanio-

wo-Budowlanej "J." w W. o zasądzenie kwoty 51.792 zł tytułem wyrównania wyna-

grodzenia za okres od 1 czerwca 1993 r. do 31 maja 1996 r. z tego powodu, że na

skutek zmiany zasad wynagrodzenia obniżono jego wysokość bez wypowiedzenia

warunków płacy w sposób określony w art. 42 KP.

Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro-

kiem z dnia 20 lutego 1997 r. [...] oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami

- 2 -

postępowania w sprawie. Sąd Wojewódzki ustalił, że powód był zatrudniony w poz-

wanej Spółdzielni na stanowisku prezesa zarządu od dnia 20 grudnia 1991 r. na czas

nieokreślony w związku z jego wyborem na to stanowisko. Ustalanie zasad i

wysokości wynagrodzenia dla członków zarządu należało zgodnie z § 47 pkt 9 sta-

tutu Spółdzielni do kompetencji Rady Nadzorczej. Początkowo wynagrodzenie po-

woda i członków zarządu było ustalone w oparciu o uchwałę Rady Nadzorczej [...] z

23 stycznia 1992 r. Wysokość tego wynagrodzenia wynosiła 4,3 przeciętnego wyna-

grodzenia za ostatni miesiąc poprzedniego kwartału w pięciu podstawowych działach

gospodarki, ogłoszonego w drodze obwieszczenia Prezesa GUS. W dniu 22 stycznia

1993 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę zmieniającą zasady wynagradzania

członków Zarządu Spółdzielni od dnia 1 lutego 1993 r. Odstąpiono od indeksacji i

wyliczenia wynagrodzenia jako wielokrotność przeciętnego wynagrodzenia i ustalono

ryczałtowe wynagrodzenie w kwocie 1.400 zł dla Prezesa i 1.300 zł dla wice-

prezesów. Kolejnymi uchwałami zmieniano to wynagrodzenie i ustalono najpierw na

kwotę 1600 i 1500 zł, następnie na 1800 i 1700 zł, a ostatecznie na kwotę 2.700 i

2500 zł. Powód pobierał w ten sposób ustalone wynagrodzenie przez okres 3 lat do

daty rozwiązania stosunku pracy, tj. do 31 sierpnia 1996 r. Powód był obecny na

posiedzeniu Rady Nadzorczej w dniu 22 stycznia 1993 r., na którym podjęto uchwałę

i był powiadomiony o jej treści, jak również pozostali członkowie zarządu. Powód i

pozostali członkowie zarządu poza rozmową z przewodniczącą Rady Nadzorczej

Małgorzatą P. nie wnosili żadnego odwołania od uchwały z dnia 22 stycznia 1993 r.

Uchwałą Rady Nadzorczej Spółdzielni z dnia 23 maja 1996 r. odwołano powoda ze

stanowiska prezesa zarządu, a następnie uchwałą z dnia 15 czerwca 1996 r.

przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "J." utrzymano tę decyzję w

mocy. Po odwołaniu ze stanowiska powód wniósł pozew, kwestionując zmianę zasad

wynagrodzenia po upływie 3 lat i 4 miesięcy. Powód wiedział o obniżeniu wy-

nagrodzenia i pobierał je w niższej wysokości oraz zaakceptował warunki płacowe.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego niedoręczenie powodowi pisemnej uchwały Rady

Nadzorczej z 22 stycznia 1993 r., która stanowiłaby wypowiedzenie warunków płacy

w rozumieniu art. 42 KP, nie może usprawiedliwiać braku jego działania przed orga-

nami spółdzielni. Wobec niezaskarżenia tej zmiany w trybie art. 264 § 1 w związku z

art. 265 KP, jak również w terminie 3 lat, licząc od daty 22 stycznia 1993 r., roszcze-

- 3 -

nie powoda uległo przedawnieniu zgodnie z art. 291 KP.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, wyro-

kiem z dnia 12 czerwca 1997 r. [...] oddalił apelację powoda. W uzasadnieniu wyroku

Sąd Apelacyjny stwierdził, że Rada Nadzorcza była organem spółdzielczym władnym

do podjęcia uchwały z dnia 22 stycznia 1993 r. oraz, że trafne są ustalenia Sądu I

instancji dotyczące zaznajomienia powoda z jej treścią już w czasie tego samego

posiedzenia, na którym została podjęta. Powód jako prezes Zarządu wykonywał tę

uchwałę od 1 lutego 1993 r. Istotnie organ nadzorczy Spółdzielni nie dokonał for-

malnego wypowiedzenia warunków płacy, zgodnego z art. 42 KP, nie zachował trybu

ani też terminów wypowiedzenia, nie pouczył o prawie odwołania się do sądu pracy.

Czynności te powinny być dokonane i w tym zakresie zarzuty apelacji Sąd Apelacyj-

ny uznał za zasadne. Wykonując uchwałę, powód powinien polecić przygotowanie

pism, w tym zakresie niezbędnych do wykonania uchwały, w sposób zgodny z pra-

wem. Powód jako prezes zarządu ograniczył się do wykonania uchwały poprzez

zmiany wysokości naliczenia wynagrodzenia dla siebie i innych członków zarządu.

Przepisy Kodeksu pracy nie znają instytucji bezwzględnej nieskuteczności wypowie-

dzenia umowy o pracę, czy też zmiany warunków tej umowy. Od tego, czy pracownik

zaskarża wypowiedzenie umowy zależy - zdaniem Sądu Apelacyjnego - uznanie wy-

powiedzenia dokonanego z naruszeniem zasad określonych w Kodeksie pracy za

niezgodne z prawem. Przepis art. 264 KP określa termin zaskarżenia wypowiedzenia

umowy o pracę, w tym wypowiedzenia zmieniającego. W przypadku braku pouczenia

o sposobie i terminie zaskarżania czynności dokonującej zmiany warunków umowy o

pracę lub wypowiedzenia, termin ten zawsze upływa z upływem terminu przedawnie-

nia, określonym w art. 291 KP. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że termin ten

upłynął w styczniu 1996 r. przed dniem wniesienia pozwu. Konsekwencją upływu

tego terminu jest to, że warunki umowy o pracę, określone uchwałą z 22 stycznia

1993 r., stały się skuteczne, a zatem obowiązywała umowa, w której wynagrodzenie

było kształtowane na zasadach przyjętych w uchwale. Naruszenie prawa przez Radę

Nadzorczą i przez powoda, niewłaściwie wykonującego uchwałę organu nadzorcze-

go, nie może obecnie wywołać skutków prawnych, wyrażających się w uznaniu po-

wództwa za zasadne.

Od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego pełnomocnik powoda wniósł ka-

- 4 -

sację, w której zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a w

szczególności art. 42 i art. 291 KP przez przyjęcie, że treść uchwały Rady Nadzor-

czej Spółdzielni z dnia 22 stycznia 1993 r., podjętej na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy

z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych systemów wynagra-

dzania, wywarła w stosunku do powoda skutki określone w art. 42 KP oraz przez

przyjęcie, iż początek okresu przedawnienia z art. 291 KP winien być liczony od dnia

obowiązywania wymienionej uchwały. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w

Warszawie lub Sądowi I instancji, względnie zasądzenie dochodzonej kwoty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie może być uwzględniona, gdyż jej zarzuty nie są zasadne w usta-

lonych okolicznościach sprawy. Stosownie do art. 46 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 16

września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (jednolity tekst: Dz. U. z 1995 r. Nr 54, poz.

288 ze zm.) do zakresu działania rady nadzorczej należy podejmowanie uchwał w

sprawach czynności prawnych dokonywanych miedzy spółdzielnią a członkami za-

rządu. Rada nadzorcza pozwanej Spółdzielni zmieniając zasady ustalania wynagro-

dzenia członków zarządu uchwałą [...] z dnia 22 stycznia 1993 r. była kompetentna

do podjęcia uchwały w sprawie zasad i wysokości wynagrodzenia powoda. Przepis

art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakładowych

systemów wynagradzania (jednolity tekst: Dz. U. z 1990 r. Nr 69, poz. 407), daje or-

ganom powołującym kierownika zakładu pracy pełną swobodę w zakresie określania

zasad wynagradzania tego kierownika. W tym stanie prawnym nieuzasadniony jest

zarzut kasacji naruszenia art. 7 ust. 5 wymienionej ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, że do powoda, jako organu

wykonawczego Spółdzielni, należało prawidłowe wykonanie wymienionej uchwały

przez przygotowanie pism wypowiadających warunki płacy członków zarządu z za-

chowaniem właściwego okresu wypowiedzenia, zgodnie z art. 42 § 1 i 2 KP. Tego

jednak powód nie uczynił, lecz przyjął treść uchwały do bezpośredniego jej wykona-

nia z dniem 1 lutego 1993 r., godząc się z motywami jej podjęcia. Powód nie kwe-

stionował uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym ani nie odwołał się w try-

- 5 -

bie art. 264 § 1 KP do sądu pracy od zmiany umowy co do wysokości wynagrodze-

nia, pomimo braku formalnego wypowiedzenia warunków płacy, zgodnego z art. 42

KP. W tej sytuacji - zdaniem Sądu Najwyższego - należy przyjąć, że powód w spo-

sób dorozumiany wyraził zgodę na zmianę warunków płacy, która może nastąpić w

drodze umowy stron.

Po upływie terminu do skutecznego zakwestionowania nieprawidłowej zmiany

warunków płacy, nastąpiło definitywne jej przyjęcie przez powoda z upływem terminu

do wniesienia odwołania do sądu pracy. Za takim stanowiskiem przemawia podjęcie

przez powoda czynności technicznych, polegających na wprowadzeniu w życie wy-

mienionej uchwały i pobieranie przez niego ponad trzy lata wynagrodzenia według

zmienionych zasad, pomimo iż Spółdzielnia nie skierowała do powoda i innych

członków zarządu indywidualnego oświadczenia woli, zmierzającego do formalnego

wypowiedzenia dotychczasowego wynagrodzenia za pracę. Skoro przez fakty kon-

kludentne nastąpiła prawnie niepodważalna zmiana treści umowy o pracę powoda w

części dotyczącej wynagrodzenia, nie przysługuje mu zatem roszczenie o uzupeł-

niające wynagrodzenie obliczone według poprzednio obowiązujących zasad, które

zostały skutecznie zmienione w drodze przewidzianej prawem uchwałą Rady Nad-

zorczej pozwanej Spółdzielni.

Konludując Sąd Najwyższy uważa, że jeżeli pracownik spółdzielni nie zakwes-

tionował w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym dotyczącej go zmiany zasad wy-

nagrodzenia za pracę, podjętej w drodze uchwały rady nadzorczej Spółdzielni i nie

zwrócił się do sądu pracy w trybie art. 264 § 1 KP o uznanie za bezskuteczne zmiany

jego indywidualnych warunków płacy bez wypowiedzenia zmieniającego, lecz przez

kilkuletni okres pobierał wynagrodzenie w zmienionej wysokości, to należy przyjąć,

że pracownik ten w sposób dorozumiany wyraził zgodę na zmianę treści umowy o

pracę, która nastąpiła w drodze umowy stron. W tym świetle bez znaczenia jest

zbędne i niewłaściwe powołanie się przez Sąd II instancji na przepis art. 291 KP o

przedawnieniu roszczeń powoda w odniesieniu do sytuacji, w której nie przysługuje

mu roszczenie ze stosunku pracy o uzupełniające wynagrodzenie za pracę.

Mając to na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że kasacja nie

ma usprawiedliwionych podstaw, pomimo zbędnego i niewłaściwego powołania się

przez Sąd II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na przepis art. 291 KP.

- 6 -

Niezależnie od tego zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Dlatego na zasadzie art.

393

12

KPC Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

========================================