II UKN 450/97

Wyrok z dnia 20 stycznia 1998 r.

II UKN 450/97

Dochodzenie roszczeń uzupełniających z wypadków przy pracy, opar-

tych na przepisach prawa cywilnego, wymaga wykazania odpowiedzialności

pracodawcy z tytułu czynu niedozwolonego, udowodnienia szkody i związku

przyczynowego pomiędzy zdarzeniem (wypadkiem przy pracy) a powstaniem

szkody.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN Jerzy Kuźniar (sprawoz-

dawca), Andrzej Kijowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 1998 r. sprawy z powódz-

twa Gustawa M. przeciwko "E." SA w K. o rentę wyrównawczą z tytułu wypadku przy

pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 30 kwietnia 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 12 września 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez-

pieczeń Społecznych w Katowicach oddalił powództwo Gustawa M. o rentę wyrów-

nawczą z tytułu wypadku przy pracy, skierowane przeciwko byłemu pracodawcy -

"E." SA w K. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki, odwołując się do zebranego

w sprawie materiału dowodowego, w tym opinii biegłego lekarza oraz zeznań świad-

ków stwierdził, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż powód mógłby po dniu 1 paź-

dziernika 1994 r. kontynuować zatrudnienie i osiągać w związku z tym wynagrodze-

nie wyższe, niż pobierana obecnie emerytura. Dalej Sąd Wojewódzki przyjął, iż zali-

czenie powoda do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia [...], wyklucza podję-

cie przez niego pracy na wskazanych stanowiskach, niezależnie od schorzenia wy-

nikłego na skutek zdarzenia zrównanego z wypadkiem przy pracy, to jest zawału

- 2 -

serca. W ocenie Sądu I in stancji schorzenia samoistne pozbawiły powoda możliwo-

ści zatrudnienia, nie zaś skutki przebytego w dniu 14 maja 1985 r. zawału serca,

uznanego za wypadek przy pracy.

W apelacji od tego wyroku powód zarzucając naruszenie przepisów prawa

materialnego - art. 415, 444 § 2 KC i 332 KC oraz niewyjaśnienie wszystkich oko-

liczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wniósł o zmianę wyroku i

uwzględnienie powództwa, bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I

instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem powoda, przyjęcie przez Sąd I ins-

tancji, iż nie mógłby on wykonywać pracy na wskazanych stanowiskach z powodu

schorzeń samoistnych jest niczym nieuzasadnione i sprzeczne z zebranym mate-

riałem dowodowym.

Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1997 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił

apelację, podzielając ustalenia Sądu I instancji. W jego ocenie, sam fakt uznania

zawału serca powoda za wypadek przy pracy i przyznanie prawa do renty inwalidz-

kiej z tego tytułu (wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 11 grudnia 1986 r. [...]) nie

przesądza o zasadności powództwa o rentę wyrównawczą po dniu 1 października

1994 r., gdy się weźmie pod uwagę, że mimo przewlekłej choroby [...], powód zdecy-

dował się na podjęcie zatrudnienia w charakterze dyrektora naczelnego strony poz-

wanej i pracował w tym charakterze do dnia 31 grudnia 1988 r. Następnie mimo po-

gorszenia stanu zdrowia podjął on pracę na placówce w Austrii jako zastępca kie-

rownika budowy eksportowej. Pogorszenie stanu zdrowia Gustawa M. tak w 1988 r.

jak i w 1992 r. było wynikiem postępu choroby [...] i pracą na stanowiskach wyklu-

czających oszczędny tryb życia. "Brak więc podstaw do przyjęcia związku przyczy-

nowego - art. 361 § 1 KPC - warunkującego istniejącą odpowiedzialność strony poz-

wanej z tytułu wypadku przy pracy za tę konkretną szkodę, której wyrównania do-

maga się powód, sprowadzającą się do utraty możliwości zarobkowych po dniu 1

października 1994 r."

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją powód i zarzucając naruszenie prawa

materialnego - art. 361 § 1 i 444 KC - przez błędną wykładnię "wobec stwierdzenia

braku związku przyczynowego pomiędzy przebytym zawałem serca uznanym jako

wypadek przy pracy, a dochodzoną szkodą wyrażającą się w obniżonych docho-

dach", oraz naruszenie prawa procesowego - art. 378, 380, 328 § 2 i 385 KPC,

- 3 -

wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i Wojewódzkiego i przekazanie

sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.

Zdaniem kasacji, oparcie się przez Sąd Apelacyjny na ustaleniach Sądu Wo-

jewódzkiego doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych i do nieprzyjęcia

związku przyczynowego między wypadkiem przy pracy a utratą zdolności do zarob-

kowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja powoda powołująca jako podstawę naruszenie prawa materialnego

oraz prawa procesowego, w swej istocie podważa ustalenia Sądu Apelacyjnego do-

konane na podstawie dowodów przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji

w tym zwłaszcza oparte na opinii biegłego sądowego specjalisty kardiologa. Według

konkluzji tej opinii stan zdrowia powoda uzasadniający zaliczenie go do II grupy in-

walidów, jest następstwem samoistnej choroby [...], daje podstawę do stwierdzenia -

z przeważającym prawdopodobieństwem - że postęp choroby samoistnej na przes-

trzeni 9 lat, uniemożliwia podjęcie pracy wymagającej szczególnego wysiłku i dobrej

kondycji psychofizycznej. W opinii biegły wskazał nadto, że pogorszenie stanu zdro-

wia tak w 1988, jak i w 1992 r. w związku z postępem choroby [...], było spowodowa-

ne nie dostosowaniem się powoda do zaleceń lekarskich i podjęciem pracy na sta-

nowiskach wykluczających oszczędzający tryb życia. [...]

Przeciwstawienie ustaleniom Sądu podjętym na podstawie tej opinii, odmien-

nych twierdzeń powoda popartych pozasądową opinią lekarską, nie może być

uznane za trafne. Zważyć należy, że w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy nie

jest uprawniony do badania zasadności ustaleń faktycznych i oceny dowodów

dokonanych przed sądem drugiej instancji, nie może też dokonywać własnych

ustaleń faktycznych odmiennych od przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku -

art. 393

15

KPC, nie jest bowiem uprawniony do prowadzenia postępowania dowodo-

wego (por. wyrok z dnia 6 grudnia 1996 r., II UKN 25/96, OSNAPiUS 1997 nr 14 poz.

255).

Nie jest też trafny zarzut, że nieprzeprowadzenie dowodu z opinii innego bieg-

łego doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, nie sformułowano bowiem

- 4 -

zarzutów, których uwzględnienie prowadziłoby do zakwestionowania tych ustaleń

podjętych na podstawie powołanej wyżej opinii biegłego. Sam fakt, że złożona opinia

nie potwierdza oczekiwań strony, nie uzasadnia jeszcze wniosku, czy to o jej uzu-

pełnienie czy też o ponowienie tego dowodu, ocena bowiem dowodów, w tym ich zu-

pełności zastrzeżona jest dla sądu orzekającego (art. 233 § 1 KPC).

Oceniając sprawę w ramach ustalonego stanu faktycznego, nie można też

podzielić podniesionego w kasacji zarzutu naruszenia prawa materialnego przez

błędną wykładnię art. 361 § 1 i 444 KC. Dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych,

jako uzupełniających wobec przysługujących z ustawy wypadkowej, wiąże się z res-

pektowaniem zasad prawa cywilnego, w tym dotyczących odpowiedzialności praco-

dawcy za szkodę. Rzeczą uprawnionego pracownika jest więc wykazanie odpowie-

dzialności pracodawcy z tytułu czynu niedozwolonego, udowodnienie szkody i

związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem (wypadkiem przy pracy), a powsta-

niem szkody. Odpowiedzialność pracodawcy w rozpoznawanej sprawie nie została

wykazana. Ustalono bowiem, że pogorszenie stanu zdrowia powoda było spowodo-

wane podjęciem przez niego pracy na stanowiskach wykluczających zalecany przez

lekarzy oszczędzający tryb życia, nie wykazano także adekwatnego związku przy-

czynowego (art. 361 § 1 KPC) między zdarzeniem uznanym za wypadek przy pracy,

a postępem choroby wieńcowej, która w ostateczności doprowadziła do przejścia

przez powoda na wcześniejszą emeryturę od dnia 28 września 1994 r.

Wszystko to daje podstawę do stwierdzenia, że kasacja nie ma usprawiedli-

wionych podstaw, co uzasadnia jej oddalenie po myśli art. 393

12

KPC.

========================================