II UKN 501/97

Wyrok z dnia 6 lutego 1998 r.

II UKN 501/97

Pracownik, który w okresie pobierania zasiłku chorobowego podejmuje

inną pracę zarobkową traci prawo do tego zasiłku (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia

17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego

w razie choroby i macierzyństwa, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143

ze zm.).

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy

Kuźniar, Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 1998 r. sprawy z wniosku

Jana K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z.G. o zasiłek

chorobowy, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 23 lipca 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze,

wyrokiem z dnia 23 grudnia 1996 r. oddalił odwołanie Jana K. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z.G. z dnia 30 maja 1996 r., którą odmówiono

wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 5 września 1995 r.

do dnia 31 października 1995 r., z uwagi na wykonywanie zatrudnienia i pobieranie

wynagrodzenia w Spółce "G.T." oraz od decyzji z dnia 31 maja 1996 r. zobowiązują-

cej Jana K. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie 16.019

zł za okres od dnia 24 lipca 1995 r. do dnia 31 października 1995 r.

Wyrokiem z dnia 23 lipca 1997 r. [...], Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Poznaniu oddalił apelację wnioskodawcy.

Stan faktyczny sprawy, ustalony przez Sąd Wojewódzki i zaakceptowany

- 2 -

przez Sąd Apelacyjny przedstawiał się następująco:

Jan K. od dnia 1 sierpnia 1991 r. do dnia 31 października 1995 r. był zatrud-

niony w [...] Przedsiębiorstwie Inżynieryjnym "E." w S. w pełnym wymiarze czasu

pracy, równocześnie od dnia 2 sierpnia 1993 r. na 1/4 etatu pracował w Spółce z o.o.

"T.B.", a od dnia 1 sierpnia 1995 r. podjął pracę w Spółce z o.o. "G.T.". W okresie od

dnia 24 lipca 1995 r. do dnia 31 października 1995 r. korzystał ze zwolnienia lekars-

kiego w Spółce z o.o. "E." i pobierał zasiłek chorobowy, a od dnia 28 sierpnia 1995 r.

do dnia 31 października 1995 r. pobrał zasiłek chorobowy, również w Spółce z o.o.

"T.B." w Z.G. Łączna kwota zasiłku wyniosła w okresie od 24 lipca do 31 paździer-

nika 1995 r. 16.019,93 zł. W okresie zasiłkowym skarżący podjął kolejną pracę od

dnia 1 sierpnia 1995 r. w Spółce "G.T.", ponadto wykonywał pracę w Spółce "T.B."

(od dnia 24 lipca do 27 sierpnia 1995 r.) za co otrzymywał wynagrodzenie, od które-

go opłacono składki na ubezpieczenie społeczne. W tym czasie wykonywał czynno-

ści należące do zakresu jego pracowniczych obowiązków.

W kasacji od tego wyroku wnioskodawca wniósł o jego zmianę i uchylenie

zaskarżonych decyzji ZUS oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda

kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku, zarzucając,

że został wydany z naruszeniem prawa materialnego przez "błędną jego wykładnię i

niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności przepisu art. 18 ust. 2 w związku z art.

55 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia spo-

łecznego w razie choroby i macierzyństwa i § 13 ust. 2 zarządzenia MPPiSS z 30

listopada 1974 r. w sprawie kontroli wykorzystania zwolnień lekarskich, przez przy-

jęcie, że lekarz który udzielił zwolnienia nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia wątp-

liwości czy zwolnienie zostało wykorzystane zgodnie z jego celem i orzeczenie

wbrew jednoznacznemu stanowisku lekarza, który stwierdził, że incydentalne czyn-

ności wykonane przez Jana K. nie były czynnościami uciążliwymi, nie wpłynęły na

przedłużenie niezdolności do pracy i nie były niezgodne z celem zwolnienia".

Rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Najwyższy wziął pod uwagę,

co następuje:

W uzasadnieniu kasacji zakwestionowane zostały ustalenia Sądów obu ins-

- 3 -

tancji oraz dokonana ocena przeprowadzonych dowodów. Zgodnie z przepisem art.

393

11

KPC Sąd Najwyższy jest związany granicami kasacji, tj. jej podstawami i wnios-

kami; wyjątkiem od tej zasady jest stwierdzenie nieważności postępowania. Wobec

niewskazania w kasacji podstawy z przepisu art. 393

1

pkt 2 KPC (naruszenia

przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy), zarzutów zawartych w jej uzasadnieniu, kwestionujących ustalenia Sądu

Apelacyjnego bez powołania jakiegokolwiek przepisu postępowania naruszonego

tym wyrokiem, Sąd Najwyższy nie mógł brać pod uwagę. Orzecznictwo Sądu Naj-

wyższego w tym zakresie jest jednolite i wielokrotnie już publikowane (por. np. pos-

tanowienie z dnia 20 listopada 1996 r., I PKN 22/96, OSNAPiUS 1997 nr 5 poz. 74,

wyrok z dnia 21 marca 1997 r, I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22 poz. 436, notka -

OSNAPiUS 1997 nr 19 poz. 379). Kognicja Sądu Najwyższego, jako kasacyjnego,

jest więc ograniczona do rozpoznania wskazanej podstawy kasacyjnej - naruszenia

prawa materialnego. Zgodnie z powołanym, jako podstawa kasacyjna przepisem art.

18 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpie-

czenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r.

Nr 30 poz. 143 ze zm.) zwanej dalej ustawą zasiłkową, okoliczności powodujące

utratę przez pracownika prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia

ustala się w trybie przewidzianym w art. 55 ust. 2. Ten przepis natomiast stanowi, że

zakład pracy oraz organy ubezpieczeń społecznych są uprawnione do kontrolowania,

czy pracownicy wykorzystują zwolnienia od pracy zgodnie z ich celem. Treść

uzasadnienia kasacji wskazuje natomiast, że upatruje on naruszenia przepisu art. 18

ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym prawo do zasiłku chorobowego za cały okres

zwolnienia traci pracownik wykonujący w czasie zwolnienia lekarskiego od pracy inną

pracę zarobkową lub uciążliwe czynności mogące przedłużyć okres niezdolności do

pracy albo wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego

zwolnienia. Kolejny przepis, wskazany przez wnoszącego kasację jako podstawa

kasacyjna, to § 13 ust. 2 zarządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia

30 grudnia 1974 r. (a nie jak mylnie wskazano, z 30 listopada 1974 r.) w sprawie

kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy (M.P. Nr 42,

poz. 263) zwanego dalej zarządzeniem. Stosownie do tego przepisu wątpliwości, czy

czynności wykonywane przez pracownika (korzystającego ze zwolnienia lekarskiego)

- 4 -

są czynnościami uciążliwymi, mogącymi przedłużyć okres niezdolności do pracy,

oraz czy naruszenie przez pracownika wskazań lekarskich traktować należy jako

wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem, rozstrzyga lekarz, który udzielił

tego zwolnienia, wpisując swoją opinię do karty choroby. Fakt, że wnioskodawca w

okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego od pracy w spornym okresie pobierał

zasiłek chorobowy z przedsiębiorstwa "E." a wynagrodzenie za pracę ze spółki "T.-

B." oraz od 1 sierpnia 1995 r. również ze spółki "G.T." jest poza sporem. Wnoszący

kasację pomija fakt, że przepis art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej wskazuje trzy

sytuacje uzasadniające utratę prawa do zasiłku chorobowego. Zgodnie bowiem z

tym przepisem prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia traci pra-

cownik, który w czasie zwolnienia lekarskiego od pracy: 1) wykonuje inną pracę za-

robkową lub 2) uciążliwe czynności mogące przedłużyć okres niezdolności do pracy

albo 3) wykorzystuje zwolnienie od pracy niezgodnie z jego celem. Bezprzedmiotowe

jest powołanie się w kasacji na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 1995

r., II UZP 38/94 (OSNAPiUS 1995 nr 11 poz. 135). Jest poza sporem, że lekarz

udzielający wnioskodawcy zwolnienia od pracy w przedsiębiorstwie "E." nie wiedział

nic o wykonywaniu przez wnioskodawcę pracy w innych zakładach i nie wpisał do

karty choroby opinii, że niezdolność do pracy wnioskodawcy dotyczy, tylko pracy

wykonywanej w tym przedsiębiorstwie względnie, że praca wykonywana w innych

zakładach pracy nie jest przeciwwskazana. Podstawą prawną wydania zaskarżonego

wyroku była pierwsza sytuacja przewidziana w art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a

mianowicie fakt podjęcia przez wnioskodawcę dodatkowej pracy podczas korzystania

ze zwolnienia lekarskiego. W uzasadnieniu powołanej uchwały wyraźnie Sąd Naj-

wyższy stwierdził, że pozostawia poza rozważaniami sytuację, w której "pracownik

korzystający ze zwolnienia lekarskiego w czasie jego trwania podejmuje inną pracę

zarobkową, poza dotychczasowym zakładem pracy."

Skład rozstrzygający kasację w niniejszej sprawie podziela wykładnię prze-

pisu art. 18 ustawy zasiłkowej oraz jej art. 55 ust. 2 w związku z § 13 ust. 2 zarzą-

dzenia, dokonaną w powołanej uchwale i nie widzi potrzeby jej powtarzania, zwłasz-

cza, że uchwała wraz z uzasadnieniem zawierają treść przeciwną poglądowi pre-

zentowanemu w kasacji. Również drugie, z powołanych w kasacji orzeczeń Sądu

Najwyższego (wyrok z dnia 23 października 1991 r., II URN 71/91, OSNCP 1992 z

- 5 -

11 poz. 209) jest bezprzedmiotowe w niniejszej sprawie, skoro dotyczyło pracownika

korzystającego wprawdzie ze zwolnienia lekarskiego lecz wykonującego pracę w tym

zakładzie, z którego pobierał zasiłek chorobowy, podobnie jak powołany wyrok Sądu

Apelacyjnego wydany na tle sporu, czy praca wykonywana w innych okolicznościach

niż umowa o pracę, stanowiła czynności sprzeczne z celem zwolnienia (vide uza-

sadnienie wyroku).

Jak już wyżej wspomniano, jeżeli kasacja oparta jest jedynie na zarzucie na-

ruszenia prawa materialnego, Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym

ustalonym przez Sądy obu instancji, a wynikającymi z ich uzasadnień. Wobec braku

wskazania podstawy kasacyjnej z art. 393

1

pkt 2 KPC Sąd Najwyższy - jak to wyżej

wspomniano - nie rozpatrywał zarzutów zawartych w uzasadnieniu kasacji, kwestio-

nujących ustalenia faktyczne zaskarżonego wyroku. Dokonując więc oceny zasad-

ności zarzutu naruszenia prawa materialnego w rozpatrywanej sprawie Sąd Najwyż-

szy nie dopatrzył się takiego naruszenia. Zaskarżony wyrok zawiera trafne rozstrzyg-

nięcie merytoryczne. Sąd prawidłowo zastosował wskazane w uzasadnieniu przepisy

prawa materialnego i prawidłowo je uzasadnił.

Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstawa ka-

sacyjnych, Sąd Najwyższy z mocy art. 393

12

KPC orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================