II UKN 334/97

Wyrok z dnia 11 lutego 1998 r.

II UKN 334/97

Złożony po dniu 31 grudnia 1995 r. wniosek o ponowne obliczenie wyso-

kości świadczenia emerytalno-rentowego przez ustalenie na nowo podstawy

jego wymiaru podlega rozpatrzeniu jako pierwszorazowy wniosek o przyznanie

świadczenia (art. 33

2

w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 października

1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent

oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria

Tyszel, Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 1998 r. sprawy z wniosku

Wiesława J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o pod-

wyższenie emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyj-

nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 15 stycznia 1997 r.

[...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem

z dnia 21 maja 1996 r. [...], oddalił odwołanie Wiesława J. od decyzji Zakładu Ubez-

pieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 20 marca 1996 r., odmawiającej przeli-

czenia pobieranej przez wnioskodawcę emerytury przez przyjęcie za podstawę jej

wymiaru wynagrodzenia osiągniętego w latach 1970-1979. W uzasadnieniu tego

rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki wyraził pogląd, że skoro wniosek o ponowne usta-

lenie wysokości świadczenia emerytalnego został zgłoszony w dniu 15 marca 1996

r., to podstawę jego wymiaru może - zgodnie z art. 33

2

w związku z art. 7 ust. 1 pkt 5

ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach

- 2 -

ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze

zm.) - stanowić przeciętna zwaloryzowana kwota wynagrodzenia lub dochodu z 7

kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego spośród ostatnich

16 lat kalendarzowych poprzedzających rok złożenia wniosku o przeliczenie podsta-

wy wymiaru, a nie rok złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. W odniesieniu do

wnioskodawcy oznacza to, że przeliczenia wysokości pobieranej emerytury mógłby

się domagać jedynie w oparciu o wynagrodzenie z 7 kolejnych lat kalendarzowych w

okresie od 1980 do 1995 r. Przepis art. 7 ustawy rewaloryzacyjnej nie daje natomiast

podstaw do uwzględnienia zgłoszonego w 1996 r. wniosku o przeliczenie świadcze-

nia w taki sposób, aby za podstawę jego wymiaru przyjąć wynagrodzenie z 10 lat

kalendarzowych przypadających na 19 lat przed zgłoszeniem w 1989 r. pierwszora-

zowego wniosku o przyznanie emerytury, a więc z lat 1970-1979.

Rewizję wnioskodawcy od powyższego orzeczenia oddalił Sąd Apelacyjny-

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 15 stycznia 1997

r. [...]. W jego motywach Sąd Apelacyjny podkreślił, że pobierając początkowo eme-

ryturę obliczoną od wynagrodzenia osiągniętego w 1989 r., wnioskodawca skorzystał

następnie w 1992 r. z przewidzianego w art. 33 ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej prawa

do ponownego obliczenia wysokości emerytury na zasadach określonych w art. 7

ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc według zwaloryzowanej kwoty wynagrodzenia z okresu

3 kolejnych lat kalendarzowych z ostatnich 12 lat kalendarzowych liczonych wstecz

od roku zgłoszenia wniosku o emeryturę, którymi to latami zarobkowania były według

wyboru zainteresowanego lata 1977-1979. Natomiast we wniosku z dnia 15 marca

1996 r. zainteresowany, powołując się na przepis art. 33

2

ustawy rewaloryzacyjnej,

oczekiwał na jego podstawie kolejnego przeliczenia podstawy wymiaru swej

emerytury z uwzględnieniem zarobków osiągniętych w kolejnych dziesięciu latach

przypadających na 19 ostatnich lat kalendarzowych przed datą zgłoszenia w 1989 r.

pierwszego wniosku o przyznanie emerytury, tzn. zarobków z lat 1970-1979. Jed-

nakże wniosek o ponowne ustalenie wysokości podstawy wymiaru wcześniej przyz-

nanej emerytury należy - zdaniem Sądu Apelacyjnego - traktować w świetle powoła-

nego przepisu jako wniosek pierwszorazowy, a więc podstawę tę ustalać zgodnie z

art. 7 ust. 1 ustawy. Przy zgłoszeniu wniosku w 1996 r. nie wolno zatem sięgać do

zarobków z 10 kolejnych lat wybranych z ostatnich 19 lat kalendarzowych poprze-

- 3 -

dzających wniosek, gdyż możliwość taką przepis art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy przewiduje

w odniesieniu do wniosków zgłoszonych dopiero w 1999 r. Poza tym zgłoszony w

trybie art. 33

2

ustawy rewaloryzacyjnej wniosek o ponowne ustalenie wysokości

świadczenia ma w ocenie Sądu Apelacyjnego praktyczną doniosłość tylko w sytuacji,

gdy po przyznaniu świadczenia emeryt lub rencista osiągnął wynagrodzenie, którego

wysokość uwzględniona w podstawie wymiaru świadczenia mogłaby wpłynąć na

podwyższenie jego wskaźnika. Tymczasem w sprawie jest niesporne, że po przyz-

naniu emerytury wnioskodawca już nie pracował.

Kasację od tego wyroku wniósł w imieniu wnioskodawcy radca prawny Świę-

tokrzyskiego Regionu NSZZ "Solidarność", zarzucając naruszenie art. 33

2

w związku

z art. 7 ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku

oraz "podwyższenie powodowi emerytury". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyra-

żono pogląd, że odesłanie w art. 33

2

ustawy rewaloryzacyjnej do jej przepisu art. 7

oznacza, iż okres ostatnich lat kalendarzowych, z których zarobki osiągnięte w od-

powiedniej sumie kolejnych lat kalendarzowych stanowią podstawę wymiaru świad-

czenia emerytalno-rentowego, podlega zawsze liczeniu wstecz od roku zgłoszenia

wniosku o przyznanie świadczenia, a nie wniosku o ponowne ustalenie jego wyso-

kości. Poza tym zgłoszenie w 1996 r. wniosku o ponowne obliczenie wysokości

świadczenia umożliwia zainteresowanemu korzystanie z wariantów obliczeniowych

określonych w art. 7 ust. 1 pkt 5-8 ustawy, ponieważ "wszystkie te punkty spełniają

jedyny warunek, jakim jest termin zgłoszenia wniosku". Wnioskodawca miał zatem

prawo wyboru wariantu najkorzystniejszego, który wynika dlań z treści art. 7 ust. 1

pkt 8 ustawy rewaloryzacyjnej.

Sąd Najwyższy, po zapoznaniu się również z pisemnym stanowiskiem w

sprawie, wyrażonym w dniu 8 grudnia 1997 r. przez Departament Emerytur i Rent

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zważył co następuje:

Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Nietrafnie zarzuca skarżący, że

złożony przezeń w 1996 r. w trybie art. 33

2

ustawy z dnia 17 października 1991 r. o

rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie

niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) wniosek o ponowne ustalenie wy-

- 4 -

sokości emerytury przez ustalenie na nowo podstawy jej wymiaru, mógł i powinien

być rozpatrzony według zasad z art. 7 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, a więc przy uwzględ-

nieniu zarobków z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowa-

nego z ostatnich 19 lat kalendarzowych, liczonych wstecz od roku zgłoszenia pierw-

szego wniosku o przyznanie emerytury w 1989 r. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy

dotyczy wprawdzie expressis verbis wniosków zgłoszonych "do dnia 31 grudnia 1999

r.", ale to nie znaczy, że obejmuje również wniosek zgłoszony np. w 1996 r. Wspo-

mniany przepis określa bowiem nie tylko najpóźniejszy (do dnia 31 grudnia 1999 r.),

ale również najwcześniejszy termin zgłaszania objętych nim wniosków. Tym naj-

wcześniejszym terminem jest dzień 1 stycznia 1999 r., a wynika to pośrednio z faktu,

że do dnia 31 grudnia 1998 r. należy składać wnioski mieszczące się w zakresie

zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy. Innymi słowy, przepisy kolejnych punktów

(od 1 do 8) w art. 7 ust. 1 ustawy są ukształtowane w swoiście "widełkowy" sposób, a

więc obejmują wnioski składane w sztywnym okresie od 1 stycznia do 31 grudnia

danego roku (w latach od 1992 do 1999) oraz - w art. 7 ust. 1 pkt 9 - "po dniu 31

grudnia 1999 r.". Wnioskodawca nie mógł zatem wybierać spośród różnych warian-

tów ponownego obliczenia podstawy wymiaru swojej emerytury, gdyż przez złożenie

wniosku "do 31 grudnia 1996 r." został objęty zakresem zastosowania art. 7 ust. 1

pkt 5, przewidującego uwzględnianie zarobków z kolejnych 7 lat przypadających na

16 lat kalendarzowych poprzedzających datę wspomnianego wniosku.

Błędne jest również twierdzenie skarżącego, że przy rozpatrywaniu zgłoszo-

nych po dniu 31 grudnia 1995 r. wniosków o ponowne obliczenie wysokości przyz-

nanego już świadczenia emerytalno-rentowego w drodze ustalenia na nowo podsta-

wy jego wymiaru należy wymaganą przez art. 7 ust. 1 ustawy odpowiednią ilość tzw.

ostatnich lat kalendarzowych liczyć wstecz od roku zgłoszenia pierwszego wniosku o

emeryturę lub rentę. Celem przepisu art. 33

2

ustawy rewaloryzacyjnej, dodanego do

niej od 1stycznia 1996 r. przez ustawę nowelizacyjną z dnia 29 września 1995 r. (Dz.

U. Nr 138, poz. 681) było bowiem zrównanie sytuacji emerytów i rencistów pobie-

rających już świadczenia z sytuacją osób składających po dniu 31 grudnia 1995 r.

wnioski o przyznanie takiego świadczenia. Ci pierwsi mogli bowiem podstawę wy-

miaru swoich świadczeń ustalać z relatywnie krótkich okresów zarobkowania,

zwłaszcza zaś wtedy, gdy świadczenie zostało - jak u skarżącego - ustalone przed

- 5 -

wejściem w życie ustawy rewaloryzacyjnej. Po rewaloryzacji takiego świadczenia,

ponowne ustalenie podstawy jego wymiaru było bowiem zgodnie z art. 33 ust. 1

ustawy możliwe tylko z okresu ustalonego w jej art. 7 ust. 1 pkt 1, a więc z 3 lat przy-

padających na ostatnie 12 lat kalendarzowych poprzedzających zgłoszenie wniosku.

Wprawdzie ustalanie podstawy wymiaru świadczenia z krótszego okresu zarobko-

wania bywa na ogół korzystniejsze dla zainteresowanego, ale zdarzają się również

wyjątki i do możliwości korzystania z nich chciał ustawodawca dopuścić również

osoby pobierające już świadczenia, aczkolwiek na równych zasadach z osobami

ubiegającymi się o przyznanie świadczenia. Wniosek o przeliczenie podstawy wy-

miaru świadczenia w trybie art. 33

2

ustawy należy zatem traktować tak jak wnioski

pierwszorazowe ze wszystkimi tego konsekwencjami, dotyczącymi również liczenia

tzw. ostatnich lat kalendarzowych wstecz od roku zgłoszenia wniosku o przeliczenie.

Z wyżej wskazanych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 393

12

KPC

orzekł, jak w sentencji.

========================================