III RN 130/97

Wyrok z dnia 25 lutego 1998 r.

III RN 130/97

Zasada z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Ad-

ministracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), w myśl której "ocena prawna wy-

rażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana

sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany

oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub

nie ulegną zmianie przepisy.

Przewodniczący SSN: Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Józef Iwulski, Adam Józefowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 1998 r. sprawy ze skargi

Krystyny B. i Ireny R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z

dnia 26 marca 1997 r. [...] w przedmiocie odmowy rozwiązania użytkowania wieczys-

tego działek [...], położonych w M., na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczel-

nego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] od wyroku Naczelnego Sądu Admi-

nistracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Ad-

ministracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpozna-

nia.

U z a s a d n i e n i e

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Kra-

kowie wyrokiem z dnia 30 czerwca 1993 r. [...] uchylił decyzje organów administracji

publicznej obu instancji, którymi odmówiono Krystynie B. i Irenie R. zwrotu wywłasz-

czonych działek położonych w M., o łącznej powierzchni 2616 m

2

. Z treści uzasad-

nienia tego wyroku wynika, że na podstawie umowy notarialnej sporządzonej w trybie

art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieru-

- 2 -

chomości (jednolity tekst: Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) Krystyna B. i Irena R.

sprzedały Skarbowi Państwa działki [...] o łącznej powierzchni 1919 m

2

, z przezna-

czeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego „R.” w M. Działki te zostały następnie

oddane w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w M. Ponieważ

organy obu instancji nie wyjaśniły istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy oko-

liczności, czy mianowicie nieruchomość ta stała się zbędna na cel, dla realizacji któ-

rego została ona wywłaszczona, przeto Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że:

„odstąpienie od obowiązku wzniesienia budynków czy urządzeń towarzyszących,

przewidzianych w planach realizacyjnych (...) stanowi równocześnie przesłankę do

wydania decyzji o rozwiązaniu umowy o oddaniu w wieczyste użytkowanie tegoż

gruntu i o zarządzeniu odebrania tej nieruchomości (art. 26 ust. 2 ustawy z 29

kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240

KC)”.

Zarząd Gminy T.N. decyzją z dnia 10 maja 1994 r. orzekł o rozwiązaniu

umowy użytkowania wieczystego działek [...] o łącznej powierzchni 0,1918 ha poło-

żonych w M. i o odebraniu ich [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, dotychczasowemu

użytkownikowi. Decyzję tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w R. decyzją z dnia 18 listopada 1994 r. [...]. W uzasadnieniu tej ostatniej decyzji

podniesiono, że Spółdzielnia Mieszkaniowa w M., wbrew postanowieniom umowy o

oddaniu jej w użytkowanie wieczyste nieruchomości, w skład których wchodziły mię-

dzy innymi wskazane działki, nie zagospodarowała ich w sposób określony w umo-

wie. Stosownie do § 9 tej umowy, na działkach oddanych w jej użytkowanie wieczys-

te, Spółdzielnia ta zobowiązana była wybudować w terminie dwóch lat pawilon han-

dlowy i parking. Ponieważ jednak [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa nie zagospodaro-

wała oddanych jej w użytkowanie wieczyste działek, bowiem utworzyła na ich terenie

plac zabaw i gier sportowych, to oznacza to, że wystąpiły przesłanki prawne uza-

sadniające zastosowanie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospo-

darce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30,

poz. 127 ze zm.) oraz art. 240 KC. Decyzją z dnia 18 listopada 1994 r. Samorzą-

dowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję rozwiązującą umowę

użytkowania. Jednakże następnie Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejs-

cowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 maja 1996 r. [...] stwierdził nieważność za-

- 3 -

równo powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listo-

pada 1994 r. jak i poprzedzającej ją decyzji Zarządu Gminy T.N. z dnia 10 maja 1994

r. rozwiązującej umowę użytkowania wieczystego dotyczącą spornych działek,

uznając, że decyzje te wydane zostały bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2

KPA). Bowiem zdaniem Sądu, bez zgody drugiej strony niedopuszczalne jest roz-

wiązanie umowy użytkowania wieczystego jedynie w odniesieniu do niektórych spoś-

ród działek, których umowa dotyczy. A taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej

sprawie, skoro zawarta przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową notarialna umowa wie-

czystego użytkowania z dnia 30 maja 1984 r., o której tutaj mowa, obejmowała nieru-

chomość położoną w M., a składającą się z kilkunastu działek o łącznej powierzchni

19039 m

2

, pośród których wymienione zostały także dwie sporne działki [...].

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Zarząd Miasta M., który z chwilą

wejścia w życie z dniem 6 grudnia 1994 r. przepisów ustawy z dnia 12 października

1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz. 593) i uchy-

lenia art. 27a KPA, stał się właściwym dla załatwienia sprawy w miejsce wyznaczo-

nego uprzednio do jej rozpoznania Zarządu Gminy T.N., decyzją z dnia 27 stycznia

1997 r. [...] odmówił rozwiązania umowy użytkowania wieczystego co do spornych

działek położonych w M. [...] oraz odmówił zarządzenia ich odebrania [...] Spółdzielni

Mieszkaniowej w M. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że z mocy art. 30

ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym organ administracyjny rozpoznający

tę sprawę jest związany poglądem prawnym Sądu, wedle którego wyłączona została

możliwość częściowego rozwiązania umowy użytkowania wieczystego na podstawie

art. 26 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, pomimo że

ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 9 marca 1995 r. [...]

orzeczono o zwrocie spornych działek Krystynie B. i Irenie R., zobowiązując je jed-

nocześnie do wpłacenia określonej kwoty na rzecz Urzędu Miejskiego w M. Stano-

wisko to podzieliło również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w decyzji z

dnia 26 marca 1997 r. [...]. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy wyro-

kiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w

Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. [...], który oddalił skargę Krystyny B. i Ireny R.

na tę decyzję.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia 16 grudnia

- 4 -

1997 r. [...] złożył rewizję nadzwyczajną od tego wyroku Naczelnego Sądu Adminis-

tracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. [...],

zarzucając mu rażące naruszenie art. 30 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o Naczel-

nym Sądzie Administracyjnym, a także art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985

r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz.U. z

1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz art. 240 KC oraz wnosząc na podstawie art. 57

ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym o uchylenie powyższego wyro-

ku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Za-

miejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji

nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że problematyka dopuszczalności lub

niedopuszczalności rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w odniesieniu do

niektórych spośród działek gruntu objętych jedną umową o ustanowieniu użytkowa-

nia wieczystego była już przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w wyroku z

dnia 24 września 1997 r. (III RN 40/97), w którym Sąd Najwyższy wyraził pogląd

prawny, że ani przepis art. 240 KC, ani też art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce grun-

tami i wywłaszczaniu nieruchomości nie zawierają ograniczenia dopuszczalności

rozwiązania umowy użytkowania wieczystego co do niektórych objętych nią działek,

w sytuacji, gdy nie są one wykorzystywane w sposób określony tą umową. Ponadto

w rewizji nadzwyczajnej zarzucono, że zaskarżony wyrok wydany został z rażącym

naruszeniem prawa, bowiem przy jego wydaniu nie uwzględniono oceny prawej w

niniejszej sprawie, która wyrażona została już uprzednio w wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 30 czerwca 1994 r. [...],

uwzględniono natomiast odmienny pogląd prawny wyrażony w późniejszym wyroku

Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia

21 stycznia 1996 r. [...] Tymczasem, zdaniem rewizji nadzwyczajnej, dotycząca spor-

nej kwestii dopuszczalności rozwiązania umowy użytkowania wieczystego ocena

prawna w rozpoznawanej sprawie wyrażona została już w wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 30 czerwca 1994 r. i

w tym zakresie, stosownie do dyspozycji art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Admi-

nistracyjnym, wiązała ona już także Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Za-

miejscowy w Rzeszowie zarówno przy wydawaniu wyroku z dnia 21 stycznia 1996 r.,

jak i przy wydawaniu zaskarżonego obecnie wyroku z dnia 17 września 1997 r.

- 5 -

W odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną, Samorządowe Kolegium Odwoław-

cze w R. pismem z dnia 19 lutego 1998 r. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu

tego wniosku podniesiono, że nie jest trafny zarzut rewizji nadzwyczajnej jakoby

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wydając wyrok w

sprawie był związany wcześniejszym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego-

Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie w tej samej sprawie. Samorządowe Kolegium

Odwoławcze w R. zwraca uwagę, że aby mógł nastąpić zwrot wywłaszczonej nieru-

chomości, konieczne jest uprzednie przeprowadzenie odrębnego postępowania o

rozwiązanie dotyczącej tych nieruchomości umowy wieczystego użytkowania. Oko-

liczność ta, w opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., wskazuje na to,

że przedmiotem rozstrzygnięcia są w tym wypadku kolejno dwie różne sprawy, a

mianowicie sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz sprawa o rozwiązanie

wieczystego użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest oceną

prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu w danej sprawie, ale jedynie w granicach danej

sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia. Tymczasem należy mieć na uwa-

dze, że granice orzekania o zwrocie nieruchomości określone zostały w art. 69 ust. 1

ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, natomiast granice

orzekania o rozwiązaniu umowy wieczystego użytkowania określone zostały w art. 26

ust. 2 tej ustawy. Biorąc pod uwagę, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu

sądowym wiąże w konkretnej sprawie, należy mieć na uwadze, że Naczelny Sąd

Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 30 czerwca

1993 r. [...] orzekał jedynie w przedmiocie zwrotu nieruchomości, natomiast nie był

uprawniony, aby: „wiążąco narzucić kształt decyzji w zakresie rozwiązania umowy

wieczystego użytkowania”. Poza tym w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną podnie-

siono, że w przedmiotowej sprawie wydane zostały następnie dwa kolejne wyroki

przez Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie [...], w któ-

rych sformułowane zostały takie same oceny prawne jak w rozpoznawanej sprawie.

Tymczasem rewizja nadzwyczajna zmierza wyłącznie do uchylenia wyroku Naczel-

nego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17

września 1997 r. [...], co oznacza, że nawet w wypadku jej uwzględnienia i uchylenia

tego wyroku, nadal pozostawać będzie w mocy niewzruszony wyrok Naczelnego

Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 21 maja

- 6 -

1996 r. [...] i wyrażona w nim ocena prawna zgodna z oceną prawną wyroku później-

szego [...], ale odmienna od oceny prawnej wyroku wcześniejszego [...]. Z powyż-

szych względów, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., rewizja

nadzwyczajna w niniejszej sprawie powinna zostać oddalona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.

Art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyj-

nym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzecze-

niu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność

była przedmiotem zaskarżenia. Użyty w tym kontekście zwrot normatywny „w spra-

wie” wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia są-

dowego oraz przedmiotu skargi sądowej (art. 16 ustawy o NSA), która dotyczy sze-

roko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości orga-

nów administracji publicznej (art. 20 ustawy o NSA). Innymi słowy, kiedy mowa o

„sprawie”, chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wza-

jemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu (lub podmiotów)

oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązu-

jących przepisów materialnego prawa administracyjnego. Typowym przykładem tak

rozumianej „sprawy” będącej przedmiotem sądowej kontroli wykonywanej przez

Naczelny Sąd Administracyjny (art. 1 ustawy o NSA) są w szczególności także

sprawy załatwiane w drodze decyzji administracyjnych wydawanych w trybie okreś-

lonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 § 1 pkt 1 oraz art.

104 KPA). Przy czym pojęcie sprawy administracyjnej wyznacza równocześnie

przedmiotowe granice kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w kon-

kretnym wypadku może podjąć przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naru-

szeń prawa w stosunku do wszelkich aktów lub czynności podjętych przez organy

administracji publicznej „we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach

danej sprawy” (art. 29 ustawy o NSA). Przykładem takiej sprawy administracyjnej jest

między innymi także zgłoszone przez właściciela nieruchomości (lub jego następcy

prawnego), w trybie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce

- 7 -

gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz.

127 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o g.g.), żądanie zwrotu nieruchomości

wywłaszczonej lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o

wywłaszczeniu. Oznacza to, że w wypadku sądowej kontroli legalności tego typu

decyzji, w sytuacji, gdy dokonanie zwrotu nieruchomości w trybie art. 69 ust. 1

ustawy o g.g., jest zależne od uprzedniego podjęcia przez właściwy organ adminis-

tracji publicznej decyzji o rozwiązaniu umowy o oddaniu w użytkowanie wieczyste

nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub własność gminy (art. 26

ust. 2 w związku z art. 19 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o g.g.), wówczas także i te decy-

zje podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego; bowiem jakkolwiek są

one rozstrzygnięciami administracyjnymi - decyzjami podjętymi przez właściwy organ

administracji publicznej wobec innego podmiotu prawnego (wieczystego użyt-

kownika), to jednak są one podejmowane „w granicach danej sprawy” i w celu jej

załatwienia (art. 29 ustawy o NSA w związku z art. 69 ust. 1 ustawy o g.g.).

Równocześnie należy podkreślić, że sformułowana w art. 30 ustawy o NSA

zasada, w myśl której „ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie

ten Sąd”, oznacza (analogicznie, jak to ma miejsce w wypadku art. 386 § 6 KPC), że

także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten

Sąd, będzie on nadal związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie

zostanie ono uchylone w prawem określonym trybie i oczywiście o ile nie uległy

zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.

Pozostaje poza sporem, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy był wniosek

właścicieli o zwrot nieruchomości zgłoszony w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o g.g.

Rozpoznając skargę na odmowną decyzję Wojewody R. z dnia 10 września 1992 r.

[...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości zbytej na rzecz Skarbu Państwa, Naczelny

Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 30 czerwca

1993 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu

pierwszej instancji dotyczącą położonych w M. działek [...]. W uzasadnieniu tego wy-

roku podniesiono w szczególności, że o zbędności przedmiotowych działek na cel,

dla którego zostały one zakupione, będzie decydować utrata ważności planu reali-

zacyjnego z dnia 4 lutego 1980 r. powołanego w umowie ich nabycia, przy równo-

czesnym niezrealizowaniu na nich do chwili obecnej obiektów bądź urządzeń, które

- 8 -

plan ten przewidywał. Sąd stwierdził przy tym wyraźnie, że: „To odstąpienie od obo-

wiązku wzniesienia budynków czy urządzeń towarzyszących, przewidzianych w pla-

nie realizacyjnym, posiadanym w chwili nabycia tychże działek, stanowi równocześ-

nie przesłankę do wydania decyzji o rozwiązaniu umowy o oddanie w wieczyste

użytkowanie tegoż gruntu i o zarządzenie odebrania tej nieruchomości (art. 26 ust. 2

powołanej poprzednio ustawy z dnia 29 kwietnia1985 r. o gospodarce gruntami i

wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240 KC)”. Tym samym w wyroku tym przesą-

dzono, że w wypadku stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały

przesłanki prawne zwrotu nieruchomości w trybie określonym w art. 69 ust. 1 ustawy

o g.g., właściwe organy administracji publicznej obowiązane są dokonać rozwiązania

umowy użytkowania wieczystego przedmiotowych działek (art. 26 ust. 2 ustawy o

g.g. w związku z art. 240 KC) w celu umożliwienia ich zwrotu uprzednim właścicie-

lom.

Pomimo, że wyrok powyższy wiązał w niniejszej sprawie zarówno organy

administracyjne, jak i Sąd, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w

Rzeszowie, wbrew bezwzględnie obowiązującej zasadzie związania sądu oceną

prawną wyrażoną w uprzednio wydanym orzeczeniu sądu w tej samej sprawie, wyro-

kiem z dnia 21 maja 1996 r. [...] stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Ko-

legium w R. z dnia 18 listopada 1994 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Zarządu

Gminy T.N. z dnia 10 maja 1994 r., mocą której Zarząd Gminy, w wyniku stwierdze-

nia, że zaistniały przesłanki prawne uzasadniające zwrot nieruchomości w trybie art.

69 ust. 1 ustawy o g.g., rozwiązał umowę użytkowania wieczystego w odniesieniu do

przedmiotowych działek. Równocześnie wydając przedmiotowy wyrok, Sąd błędnie

zinterpretował obowiązujące przepisy prawne przyjmując, że nie jest dopuszczalne

rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o g.g. w

odniesieniu do części objętych nią działek, podlegających zwrotowi w trybie art. 69

ust. 1 ustawy o g.g. (w danym wypadku w odniesieniu do dwóch działek), bez zgody

drugiej strony. Taka interpretacja obowiązującego porządku prawnego jest nietrafna

z dwu przyczyn: po pierwsze - praktycznie w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki

zwrotu nieruchomości w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o g.g. jedynie w odniesieniu do

części gruntów objętych umową użytkowania wieczystego (art. 19 ustawy o g.g.),

uzależniałaby ona możliwość realizacji kompetencji organu administracji publicznej, o

- 9 -

której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o g.g., od woli podmiotu, który nie wywiązał się z

obowiązków wynikających z zawartej umowy (art. 25 ust. 1 ustawy o g.g.) i to

pomimo, że art. 26 ust. 2 ustawy o g.g. nie przewiduje tego typu zastrzeżenia (lege

non distinguente); a po drugie - przepisy obowiązującego porządku prawnego, a w

szczególności ani art. 240 KC, ani też art. 26 ust. 2 ustawy o g.g., nie wprowadzają

ograniczenia dopuszczalności rozwiązywania umowy użytkowania wieczystego do

części gruntów (niektórych działek gruntowych) nią objętych, zwłaszcza w sytuacji,

gdy grunty te nie są wykorzystywane w sposób przewidziany w umowie (taki pogląd

prawny sformułowany został również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24

września 1997 r., III RN 40/97). Należy przy tym podkreślić, że interpretacja

obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych powinna mieć zawsze na

względzie także konstytucyjne gwarancje prawa własności (art. 21 oraz art. 64 Kons-

tytucji RP). Podobnie zaskarżony rewizją nadzwyczajną, a wydany w tej samej

sprawie kolejny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego

w Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. [...] rażąco naruszył przepis art. 30 ustawy o

NSA, bowiem wbrew wyraźnej ocenie prawnej, wynikającej z wiążącego w niniejszej

sprawie wyroku z dnia 30 czerwca 1993 r. [...] Naczelnego Sądu Administracyjnego-

Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, oparty został na dwóch błędnych założeniach:

po pierwsze - w wyroku tym nietrafnie przyjęto, że w danym wypadku pojęcie

„sprawy” będącej przedmiotem rozpoznania obejmuje wyłącznie kwestię oceny

prawnej dopuszczalności rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w odniesie-

niu do przedmiotowych działek gruntowych, natomiast nie obejmuje żądania wniosku

właścicieli nieruchomości zgłoszonego w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o g.g. i to po-

mimo, że to właśnie w wyniku wszczęcia postępowania administracyjnego w tej

ostatniej sprawie pojawił się problem rozwiązania umowy użytkowania wieczystego

na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o g.g.; a po drugie - Sąd błędnie przyjął, że przy

rozstrzyganiu niniejszej sprawy moc wiążącą mają ustalenia wyroku Naczelnego

Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 21 maja 1996

r. [...], natomiast zignorował wiążącą w tej sprawie wcześniejszą ocenę prawną wy-

nikającą z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w

Krakowie [...]. Tym samym zaskarżony rewizją nadzwyczajną wyrok w rażący sposób

naruszył zasadę prawną sformułowaną w art. 30 ustawy o NSA.

- 10 -

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz.

483) oraz art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo

o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr

43, poz. 189) w związku z art. 39313 KPC orzekł, jak w sentencji.

N o t k a

Powołany w uzasadnieniu wyrok z dnia 24 września 1997 r., III RN 40/97, został opublikowa-

ny w OSNAPiUS 1998 nr 6 poz. 169.

========================================