I PKN 508/97

Wyrok z dnia 9 kwietnia 1998 r.

I PKN 508/97

Roszczenie o zapłatę odprawy emerytalnej jest wymagalne od dnia roz-

wiązania stosunku pracy, także wtedy, gdy orzeczenie przyznające emeryturę

zostało wydane później.

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędzia SN:

Józef Iwulski, Sędzia SA: Alina Krusz-Stankiewicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 1998 r. sprawy z powódz-

twa Henryka N. przeciwko Zakładowi Elektroniki Przemysłowej „P.” w S. o odprawę

emerytalną, odszkodowanie, nagrodę z zysku, na skutek kasacji powoda od wyroku

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 9

czerwca 1997 r. [...]

1. z m i e n i ł zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym w ten sposób, że od-

dalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Przysu-

sze z dnia 6 września 1996 r. [...];

2. o d d a l i ł kasację w pozostałej części;

3. z a s ą d z i ł na rzecz adwokata Andrzeja C. tytułem nie opłaconej pomo-

cy prawnej z urzędu od strony pozwanej 200 zł i od Skarbu Państwa-Sądu Woje-

wódzkiego w Warszawie 200 zł.

U z a s a d n i e n i e

Powód Henryk N. w sprawie przeciwko Zakładowi Elektroniki Przemysłowej

„P.” w S. o odprawę emerytalną, odszkodowanie i nagrodę z zysku wniósł kasację od

wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie

z dnia 9 czerwca 1997 r. [...]. Wyrok ten zapadł po rozpoznaniu apelacji obu stron od

wyroku Sądu pierwszej instancji, zasądzającego od pozwanego na rzecz powoda

odprawę emerytalną z odsetkami od dnia rozwiązania stosunku pracy (1 czerwca

2

1992 r.) oraz oddalającego powództwo w pozostałej części. Zaskarżonym wyrokiem

zmieniono wyrok Sądu pierwszej instancji w zakresie odsetek, zasądzając je od dnia

3 sierpnia 1995 r. (data powzięcia przez pozwanego wiadomości o przyznaniu po-

wodowi wcześniejszej emerytury od dnia 1 czerwca 1992 r. wyrokiem Sądu Apela-

cyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 1995 r. [...]), oddalono apelację pozwanego w

pozostałym zakresie oraz oddalono apelację powoda w całości. W kasacji zarzucono

naruszenie art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu eme-

rytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) przez oddalenie

powództwa o odszkodowanie, dochodzone tytułem niewypełnienia przez pozwanego

obowiązków związanych ze złożeniem wniosku o emeryturę, skutkiem czego powód

był pozbawiony środków do życia przez okres 16 miesięcy od dnia 1 czerwca 1992 r.

Zarzucono także naruszenie art. 481 KC w związku z art. 15 ust. 1 i 2 zakładowego

systemu wynagradzania przez błędne określenie początkowej daty biegu odsetek

oraz art. 5 KPC przez nieudzielanie powodowi przez Sądy wskazówek co do czyn-

ności procesowych. Pozwany wniósł o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest uzasadniona tylko w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 481

KC (w związku z art. 300 KP). Według art. 481 § 1 KC jeżeli dłużnik opóźnia się ze

spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas

opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było nas-

tępstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Trafnie zatem

Sąd pierwszej instancji zasądził odsetki od odprawy emerytalnej od dnia rozwiązania

stosunku pracy, to jest od wymagalności roszczenia, a nie od dnia powzięcia wia-

domości przez pozwanego o prawie powoda do tego świadczenia. Natomiast Sąd

drugiej instancji bezpodstawnie nazwał niespełnienie tego świadczenia pieniężnego

w terminie „zwłoką” i dlatego uznał, że pozwanego nie obciąża obowiązek zapłaty

odsetek za okres poprzedzający uzyskanie wiadomości o przyznaniu powodowi

emerytury. Jednakże art. 481 KC jest przepisem szczególnym w stosunku do prze-

pisów regulujących zwłokę dłużnika (art. 476-480 KC), jako że ma zastosowanie

tylko do świadczeń pieniężnych, a zatem określa prawo powoda do odsetek za

opóźnioną wypłatę odprawy emerytalnej. Dlatego w tym zakresie zmieniono zaskar-

żony wyrok i oddalono apelację pozwanego od wyroku Sądu pierwszej instancji.

3

Pozostałe zarzuty kasacyjne nie są uzasadnione. Z przepisu art. 97 ust. 1 pkt

2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin wprost wynika, że

jeżeli wskutek niedopełnienia lub nienależytego dopełnienia przez zakład pracy

obowiązków określonych w art. 96 ust. 1 i 2 pracownik poniósł szkodę, to zakład

pracy jest obowiązany do wynagrodzenia tej szkody według przepisów prawa cywil-

nego. Niezbędną przesłanką tej odpowiedzialności jest zatem szkoda. Sądy obu ins-

tancji trafnie przyjęły, że szkoda, jaką powód poniósł pozostając bez emerytury przez

16 miesięcy po rozwiązaniu stosunku pracy dnia 1 czerwca 1992 r., została w całości

naprawiona. Powołanym już wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28

czerwca 1993 r. przyznano powodowi wcześniejszą emeryturę od 1 czerwca 1992 r.,

zaś wyrokiem tego Sądu z dnia 27 stycznia 1997 r. zasądzono na rzecz powoda od-

setki od tego świadczenia, poczynając także od dnia 1 czerwca 1992 r. Nie został

także naruszony art. 5 KPC. Nic w sprawie nie wskazuje, aby wskazówki Sądu, co do

czynności procesowych powoda mogły doprowadzić do innych ustaleń faktycznych

lub odmiennej interpretacji prawa materialnego, a ponadto powód wykazywał się

aktywnym uczestnictwem w procesie.

Z tych względów na podstawie art. 393

12

i art. 393

15

KPC orzeczono jak w

sentencji.

========================================