II UKN 612/97

Wyrok z dnia 17 kwietnia 1998 r.

II UKN 612/97

Okoliczność, że inwalidztwo z tytułu wypadku przy pracy było czasowe i

został wyznaczony termin badania kontrolnego nie ma prawnego znaczenia dla

biegu terminu przedawnienia roszczeń uzupełniających.

Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar

(sprawozdawca), Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 1998 r. sprawy z powódz-

twa Danuty Z. przeciwko Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej w O. o rentę wy-

równawczą, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku Białej z dnia 5 czerwca 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Danuta Z. dochodziła zasądzenia od pozwanego Zespołu Opieki

Zdrowotnej w O. renty uzupełniającej w kwocie po 510 zł miesięcznie, podając na

uzasadnienie, że jako pracownik pozwanego uległa w dniu 10 sierpnia 1990 r. wy-

padkowi przy pracy. W dniu 6 maja 1991 r. została zaliczona do III grupy inwalidów z

ogólnego stanu zdrowia i III grupy w związku z wypadkiem przy pracy i od dnia 12

kwietnia 1991 r. (od wyczerpania zasiłku chorobowego) otrzymuje rentę inwalidzką.

Pobierane świadczenie w wysokości 377,88 zł miesięcznie nie rekompensuje jej strat

w związku z wypadkiem, bowiem gdyby kontynuowała zatrudnienie jej wynagrodze-

nie wynosiłoby około 890 zł miesięcznie. Różnica między tymi kwotami (między wy-

nagrodzeniem a rentą wypadkową) stanowi dochodzoną rentę uzupełniającą należną

w oparciu o art. 444 § 2 KC. Według powódki odpowiedzialność pracodawcy opiera

się na zasadzie ryzyka - art. 435 § 1 KC.

2

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając przedawnienie

roszczenia w myśl art. 442 § 1 zdanie 1 KC.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Oświęcimiu wyrokiem z dnia 17 kwietnia 1997 r.

oddalił powództwo, podzielając zarzut przedawnienia i stwierdzając, że bieg trzylet-

niego okresu przedawnienia rozpoczął się od dnia 6 maja 1991 r., w którym powódka

dowiedziała się o szkodzie materialnej i o osobie odpowiedzialnej za skutki wypadku.

Sąd nadto doszedł do przekonania, że zasady współżycia społecznego nie

sprzeciwiają się uwzględnieniu przedawnienia.

W apelacji od tego wyroku Danuta Z. zarzuciła, że o dowiedzeniu się o szko-

dzie można mówić dopiero w dniu 9 maja 1994 r., od kiedy jej inwalidztwo w związku

z wypadkiem przy pracy zostało uznane za trwałe. Zarzutu tego nie podzielił Sąd

Wojewódzki w Bielsku Białej, który wyrokiem z dnia 5 czerwca 1997 r. oddalił apela-

cję. W ocenie Sądu powódka dowiedziała się o szkodzie 6 maja 1991 r., wtedy bo-

wiem została uznana za inwalidę w związku z wypadkiem przy pracy. Między tą datą

a dniem 9 maja 1994 r., kiedy inwalidztwo to zostało potwierdzone „nie zaszły żadne

nowe okoliczności, które miałyby wpływ na początek biegu przedawnienia” w rozu-

mieniu art. 442 § 1 KC.

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją powódka i zarzucając naruszenie prawa

materialnego - art. 442 § 1 KC - przez błędną wykładnię, wniosła o jego zmianę i

uwzględnienie żądania pozwu. W jej ocenie dowiedziała się o szkodzie dopiero po

kontrolnym badaniu przez Obwodową Komisję Lekarską do spraw Inwalidztwa i Za-

trudnienia w dniu 9 maja 1994 r., która stwierdziła, że inwalidztwo związane z wy-

padkiem przy pracy ma charakter stały. W odpowiedzi na kasację strona pozwana

wniosła o jej oddalenie, wskazując, że już w chwili wypadku powódka wiedziała o

szkodzie „nie znała jedynie jej rozmiarów”. Wiedza o nich wystąpiła w dniu 6 maja

1991 r. wtedy bowiem powódka została zaliczona do trzeciej grupy inwalidów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Od dnia 1 stycznia 1990 r. pracownicy zostali uprawnieni do dochodzenia od

zobowiązanych pracodawców, naprawienia szkody na podstawie prawa cywilnego,

jeżeli świadczenia otrzymane na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o

świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst:

Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) nie wyrównały jej w pełnym zakresie. Było to

3

związane z uchyleniem przez przepis art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o

zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 36, poz. 206),

art. 40 ustawy wypadkowej, w myśl którego świadczenia z tej ustawy stanowią zas-

pokojenie wszelkich roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu na skutek wypadku

przy pracy w stosunku do pracodawcy. Jest to możliwe przy wykazaniu odpowie-

dzialności pracodawcy z tytułu czynu niedozwolonego. Roszczenia takie jednak -

skoro mają charakter majątkowy - ulegają przedawnieniu. Dotyczy to także świad-

czeń powtarzających się, a więc renty gdy uprawniony utracił całkowicie lub częś-

ciowo zdolność do pracy zarobkowej (art. 444 § 2 KC). Przedawnienie takiego rosz-

czenia objęte jest trzyletnim terminem określonym w art. 442 § 1 zdanie 1 KC. W

myśl tego przepisu bieg przedawnienia rozpoczyna się od chwili, w której poszkodo-

wany dowiedział się o powstaniu szkody i o osobie obowiązanej do jej naprawienia,

przy czym obie te przesłanki winny wystąpić łącznie. Źródłem roszczenia z tytułu

czynu niedozwolonego jest - stosownie do art. 444 KC - uszkodzenie ciała lub rozs-

trój zdrowia (szkoda na osobie). Dotychczasowe, utrwalone orzecznictwo Sądu Naj-

wyższego przyjmuje, że poszkodowany musi mieć świadomość szkody w ogóle, bez

konieczności jej precyzyjnego obliczenia (por. np. uchwałę siedmiu sędziów SN z

dnia 11 lutego 1963 r., III PO 6/62 - OSNCP 1964, Nr 5, poz. 87).

Z tych ogólnych uwag wynika, że powódka wiedziała o szkodzie, także w jej

wymiarze finansowym, od chwili gdy - jako zaliczona do III grupy inwalidów z tytułu

wypadku przy pracy - przeszła na rentę inwalidzką „wypadkową” od dnia 12 kwietnia

1991 r. stosownie do orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidz-

twa i Zatrudnienia w O. z dnia 6 maja 1991 r. Wiedziała także o osobie obowiązanej

do naprawienia szkody, będącej wynikiem wypadku przy pracy (abstrahując od tego,

czy istniały podstawy do przypisania odpowiedzialności pracodawcy z tytułu czynu

niedozwolonego). W tych warunkach stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że początek

biegu przedawnienia należy liczyć od maja 1991 r. jest trafne, co pociąga za sobą

stwierdzenie, że powództwo niniejsze jest przedawnione. Okoliczność, że inwalidz-

two było czasowe i został wyznaczony termin badania kontrolnego, nie ma prawnego

znaczenia dla biegu terminu przedawnienia. Między stwierdzeniem inwalidztwa a

terminem badania kontrolnego nie zaszły żadne nowe okoliczności, które miałyby

wpływ na początek biegu przedawnienia, bowiem w tym czasie nie ujawniły się nowe,

odrębne szkody wynikłe z tego samego zdarzenia. Skoro więc kasacja nie zawiera

usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 393

12

KPC.

4

========================================