II UKN 2/98

Wyrok z dnia 21 kwietnia 1998 r.

II UKN 2/98

Przepis art. 83 § 1 KC o pozorności oświadczeń woli nie dotyczy

oświadczeń wiedzy zawartych w świadectwie pracy.

Przewodniczący SSN: Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Maria Tyszel,

Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 1998 r. sprawy z wniosku

Walentyny F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o

wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apela-

cyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 23 paździer-

nika 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 16

maja 1997 r. [...] oddalił odwołanie Walentyny F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych-Oddziału w B. z dnia 8 maja 1996 r., którą wyłączono wnioskodawczy-

nię z ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia w spółce cywilnej A.W. S. w

okresie od dnia 1 października 1995 r. do dnia 15 grudnia 1995 r. z powodu fikcyj-

ności zatrudnienia. Sąd ustalił, że Walentyna F. została zgłoszona do ubezpieczenia

społecznego z tytułu zatrudnienia w charakterze zaopatrzeniowca od dnia 1 paź-

dziernika 1995 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. W wyniku kontroli przeprowadzo-

nej przez Inspektora Oddziału ZUS w B. stwierdzono, że: zatrudniająca wnioskodaw-

czynię spółka cywilna nie posiada jej podania o przyjęcie do pracy, życiorysu, kwes-

tionariusza osobowego oraz zaświadczenia lekarskiego, iż wnioskodawczyni może

być zatrudniona na stanowisku zaopatrzeniowca; pracodawca nie wystawiał delega-

cji i nie wypłacał diet za wyjazdy służbowe; pracownice zatrudnione w sklepie spo-

2

żywczym prowadzonym przez spółkę nie potwierdziły zatrudnienia wnioskodawczyni.

Na sporną okoliczność, czy wnioskodawczynię łączyła ze spółką cywilną umowa o

pracę Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadków. Zeznania świadków, w tym

wspólników spółki cywilnej, były w tej mierze rozbieżne. W ocenie Sądu skoro roz-

bieżności w zeznaniach świadków co do faktu zatrudnienia wnioskodawczyni w

spółce są zasadnicze a dokumentacja związana z jej zatrudnieniem jest niekomplet-

na, to nie można przyjąć, że wnioskodawczynię łączyła ze spółką prowadzoną przez

A.W. S. umowa o pracę.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 23 października 1997 r. [...]

oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego. W

ocenie Sądu obszerny materiał dowodowy zgromadzony przed organem rentowym i

odwoławczym nie potwierdza tego, że Walentyna F. była pracownikiem Spółki Cy-

wilnej A.W. S. Przeciwnie, analiza tego materiału wskazuje zdaniem Sądu jedno-

znacznie, że stron nie łączył stosunek pracy, a oświadczenie zawarte w świadectwie

pracy ma charakter pozorny w rozumieniu art. 83 § 1 KC, bo złożone zostało wnios-

kodawczyni za jej zgodą dla pozoru. W konsekwencji Sąd przyjął, że wnioskodaw-

czyni nie podlega ubezpieczeniu społecznemu na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z

dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.)

Wnioskodawczyni w kasacji od powyższego wyroku zarzuciła naruszenie

prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 83 § 1 KC o oświadczeniu

woli złożonym drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru, co w konsekwencji pozbawiło

stronę statusu pracownika i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organi-

zacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych przez uznanie, że nie podlegała ona

ubezpieczeniu społecznemu oraz “naruszenie prawa procesowego przez niewyjaś-

nienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art.

227 i nast. KPC), co miało zasadniczy wpływ na treść wyroku.” Wskazując na po-

wyższe podstawy kasacyjne wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i wyroku

Sądu Wojewódzkiego w całości oraz przekazanie sprawy temu Sądowi do ponowne-

go rozpoznania. W ocenie wnioskodawczyni umowa o pracę z dnia 1 października

1995 r., którą wnioskodawczyni zawarła ze Spółką Cywilną A.W. S. w H., została

sporządzona prawidłowo. Z umowy tej oraz z zeznań świadka W. S. wynika bezs-

pornie, że powódka była zatrudniona w Spółce w charakterze zaopatrzeniowca od

dnia 1 października 1995 r. do dnia 15 grudnia 1995 r. Okoliczność, że pracownice

3

sklepu prowadzonego przez Spółkę nie potwierdziły zatrudnienia wnioskodawczyni,

co wynikało z charakteru zatrudnienia jej w charakterze zaopatrzeniowca, nie może

świadczyć na niekorzyść powódki i mieć wpływ na stwierdzenie przez Sąd fikcyjności

jej zatrudnienia. Mimo że Sąd Wojewódzki stwierdził, że w sprawie istnieje szereg

zasadniczych wątpliwości dotyczących zatrudnienia powódki, Sąd Apelacyjny nie

poczynił żadnych starań, aby okoliczności te wyjaśnić.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organi-

zacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25,

poz. 137 ze zm.) ubezpieczeniu społecznemu podlegają wszyscy pracownicy. W

rozpoznawanej sprawie jest sporne, czy wnioskodawczyni posiadała status pracow-

nika zatrudnionego w spółce cywilnej i czy w związku z tym podlegała ubezpieczeniu

społecznemu w okresie zatrudnienia w tej spółce wynikającym z zawartej przez

strony umowy o pracę i ze świadectwa pracy. Należy podkreślić, że Sądy pierwszej i

drugiej instancji rozpoznające sprawę nie dokonywały bezpośrednio wykładni

oświadczeń woli stron zawartych w umowie o pracę, lecz w oparciu o zeznania

świadków przyjęły, że stron nie łączył stosunek pracy, co doprowadziło Sąd drugiej

instancji do wniosku, że oświadczenie pracodawcy zawarte w świadectwie pracy ma

charakter pozorny w rozumieniu art. 83 § 1 KC. Pogląd ten jest błędny, bowiem

przepis art. 83 § 1 KC dotyczy wad oświadczeń woli, tymczasem oświadczenie pra-

codawcy zawarte w świadectwie pracy jest oświadczeniem wiedzy. W tym sensie

trafny jest zarzut kasacji naruszenia powyższego przepisu, który nie mógł mieć zas-

tosowania w odniesieniu do świadectwa pracy. Zaskarżony wyrok Sądu drugiej ins-

tancji, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada jednak prawu. W ocenie Sądu Naj-

wyższego kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw, ponieważ nie jest trafny za-

rzut naruszenia przepisów procesowych. Sąd Najwyższy rozpoznał jedynie zarzut

naruszenia przepisu art. 227 KPC, bowiem tylko ten przepis został wskazany w ka-

sacji. Podstawy kasacyjnej nie może natomiast stanowić zarzut naruszenia “innych”

czy “następujących”, po wskazanym przepisie, przepisów Kodeksu postępowania

cywilnego. Zarzut naruszenia przepisu art. 227 KPC jest oczywiście nietrafny, po-

nieważ przedmiotem postępowania wyjaśniającego były fakty mające istotne zna-

czenie dla rozstrzygnięcia sprawy podlegania wnioskodawczyni ubezpieczeniu spo-

4

łecznemu, a mianowicie czy wnioskodawczyni była pracownikiem Spółki Cywilnej

A.W. S.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================