I PKN 131/98

Wyrok z dnia 20 maja 1998 r.

I PKN 131/98

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być reprezentowana w

sprawie z zakresu prawa pracy przez osobę wyznaczoną na podstawie art. 3

1

KP.

Przewodniczący: Prezes SN Jan Wasilewski, Sędziowie: SN Jadwiga

Skibińska-Adamowicz, SA Alina Krusz-Stankiewicz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 1998 r. sprawy z powództwa

„U.” Spółka z o.o. w R. przeciwko Andrzejowi C. o zapłatę, na skutek kasacji pozwa-

nego od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ka-

towicach z dnia 3 października 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok w pkt 2 i 3 oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego-

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z 12 listopada 1996 r. [...] w

pkt 1 i w tym zakresie przekazał sprawę temu Sądowi Wojewódzkiemu do ponowne-

go rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro-

kiem z 12 listopada 1996 r. zasądził od pozwanego Andrzeja C. na rzecz Spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością „U.” w R. kwotę 16.979 zł z ustawowymi odsetkami

od 22 marca 1994 r. do 12 listopada 1996 r., rozkładając płatność tej należności na

raty, oddalił powództwo w pozostałej części i zniósł wzajemnie między stronami

koszty procesu.

Wyrok ten zaskarżyły obie strony i Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 3

października 1997 r. [...], uwzględnił apelację strony powodowej w części dotyczącej

rozłożenia zasądzonej od pozwanego kwoty na raty oraz oddalającej powództwo i

częściowo w zakresie kosztów procesu, uchylając wyrok Sądu Wojewódzkiego i

2

przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania oraz zmienił wyrok Sądu pierw-

szej instancji w zakresie kosztów procesu dotyczących zasądzonej od pozwanego

kwoty i zasądził od niego na rzecz Spółki kwotę 6.435 zł tytułem zwrotu kosztów pro-

cesu.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego.

Sąd Apelacyjny, uchylając wyrok w uwzględnieniu apelacji strony powodowej,

uznał, że Sąd pierwszej instancji nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy i nie

dokonał właściwej oceny materiału dowodowego.

Z uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego wynika bowiem jedynie, że poz-

wany był prezesem Spółki od 24 listopada 1993 r., a na kwoty dochodzone pozwem

składa się kwota 13.637, 5 DM, którą pozwany pobrał od kontrahenta za usługę wy-

konaną przez Spółkę i której nie wpłacił do kasy Spółki ani na jej konto bankowe,

oraz kwoty pobranych zaliczek. Sąd Wojewódzki nie uzasadnił w żaden sposób z

jakich względów oddalił powództwo w zakresie kwoty 11.500 zł ograniczając się

jedynie do stwierdzenia, że strona powodowa nie przedstawiła oryginalnych doku-

mentów potwierdzających pobranie przez pozwanego zaliczek, mimo że przedstawiła

inne dowody na tę okoliczność, a ponadto Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo

co do pozostałych kwot zaliczek, mimo istnienia dowodów potwierdzających ich

pobranie i potwierdzenia przez pozwanego, w toku procesu, że pobrał od strony

powodowej zaliczki w kwocie 6.200 zł. Wszystkie te okoliczności powinny być po-

nownie wyjaśnione przez Sąd pierwszej instancji z uwzględnieniem materiału

sprawy. W obecnym stanie postępowania nie można bowiem ustalić jakich żądanych

kwot, z jakiego tytułu i w oparciu o jakie uzasadnienie Sąd pierwszej instancji nie

zasądził od pozwanego. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika

ponadto, że uwzględnił on jakieś, bliżej nie określone, rozliczenia między stronami,

co nie zostało w żaden sposób wyjaśnione i wykazane. Sąd Wojewódzki powinien

więc ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem całości materiału dowodowego i

rozważyć możliwość uwzględnienia zgłaszanego przez pozwanego zarzutu potrące-

nia. Oddalając apelację pozwanego Sąd drugiej instancji stwierdził, iż pozwany po-

nosi odpowiedzialność materialną co do kwoty 13.637 DM na podstawie art. 124 § 1

KP, gdyż nie rozliczył się z pobranej kwoty i nie wykazał, aby istniały jakiekolwiek

okoliczności uwalniające go częściowo lub w całości z obowiązku zwrotu kwoty po-

branej od kontrahenta.

3

Kasację od tego wyroku w części dotyczącej oddalenia apelacji pozwanego i

zasądzenia od niego kosztów procesu na rzecz strony powodowej wniósł pozwany,

zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe

zastosowanie w szczególności art. 6, 56, 60, 65 § 1, 498 i 499 Kodeksu cywilnego

przez przyjęcie, że pozwany nie skonkretyzował swoich wierzytelności wzajemnej

wobec strony powodowej i nie określił dokładnie kwoty, jakiej ta wierzytelność doty-

czy, co stanowiło przeszkodę w rozpoznaniu zgłaszanego przez pozwanego zarzutu

potrącenia. Zarzucił także naruszenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego,

w szczególności art. 5, 6, 210 § 3, 212 zdanie 2, 217, 231, 232, 235, 316 § 1, 328 §

2, 378 § 1 i 2, 379 pkt 1 i 2, 382, 385 i 477

1

§ 1 w związku z art. 477

7

KPC, a także

art. 198 § 2 i art. 99 KP, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Istotnym uchybieniem w tym zakresie było rozpoznanie sprawy mimo braku

należytej i prawidłowej reprezentacji strony powodowej, co powoduje, zdaniem skar-

żącego, że postępowanie dotknięte jest wadą nieważności. Zgodnie bowiem z art.

221 pkt 2 Kodeksu handlowego dochodzenie roszczenia o naprawienie szkody wy-

rządzonej przy sprawowaniu zarządu Spółką możliwe jest jedynie na podstawie

uchwały zgromadzenia wspólników, a w myśl art. 203 Kodeksu handlowego, w spo-

rach pomiędzy spółką a członkami jej zarządu spółkę reprezentuje rada nadzorcza

(której strona powodowa nie posiada) lub pełnomocnik ustanowiony uchwałą zgro-

madzenia wspólników. Pełnomocnik powoda występujący w sprawie nie posiadał

więc należytego umocowania, co powoduje nieważność postępowania. W związku z

tymi zarzutami pozwany wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz uchy-

lenie poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy w Katowicach w

części zasądzającej od pozwanego kwotę 16.979,40 zł i przekazanie sprawy Sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i pozostawienie temu Sądowi rozs-

trzygnięcia o kosztach procesu albo w przypadku uznania za zasadny zarzutu nie-

ważności postępowania - uchylenie obu wyroków i odrzucenie pozwu lub umorzenie

postępowania i zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja pozwanego zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie

zarzuty w niej podniesione są uzasadnione.

4

Przede wszystkim należało rozpoznać zasadność zarzutu nieważności postę-

powania, gdyż jego uwzględnienie miałoby istotny wpływ na treść orzeczenia w pos-

tępowaniu kasacyjnym.

Zarzut ten jest chybiony. Powoływane przez skarżącego przepisy art. 203 i

221 Kodeksu handlowego faktycznie wymagają szczególnego pełnomocnictwa dla

dochodzenia roszczeń związanych z wyrządzeniem szkody przy zarządzaniu spółką,

ale pozwany zupełnie pominął istotną okoliczność, iż rozpoznawana sprawa jest

sprawą z zakresu prawa pracy, a dochodzone roszczenia wynikają ze szkody wyrzą-

dzonej w związku z realizacją stosunku pracy istniejącego między powodową spółką,

a pozwanym. Niezależnie bowiem od tego, że pozwany był Prezesem Zarządu

Spółki, to Spółka jako jednostka organizacyjna była pracodawcą w rozumieniu art. 3

Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 3 KP za pracodawcę będącego jednostką organiza-

cyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ za-

rządzający tą jednostką albo inna wyznaczona osoba. Oznacza to, że powodowa

Spółka była należycie reprezentowana, skoro pełnomocnictwo zostało udzielone

przez osoby do tego uprawnione - członków zarządu. Nie zachodzi więc zarzucana

nieważność postępowania w sprawie i nie zostały naruszone przepisy art. 379 pkt 1 i

2 KPC. Zaznaczyć przy tym należy, że zarzut dotyczący naruszenia art. 379 pkt 1

KPC dotyczący niedopuszczalności drogi sądowej nie został uzasadniony i pozwany

nie wyjaśnił, z jakich względów dochodzenie tego rodzaju roszczeń w procesie są-

dowym byłoby niedopuszczalne.

Uchylenie zaskarżonych wyroków w części objętej kasacją nastąpiło natomiast

z uwagi na trafność zarzutów w zakresie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 498 i

499 Kodeksu cywilnego (w związku z art. 300 KP).

Sąd Apelacyjny, oddalając apelację pozwanego, w której podniesiono między

innymi, iż Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał zarzutu potrącenia, stwierdził, że na

tamtym etapie postępowania było to prawidłowe, gdyż pozwany zgłaszając zarzut nie

skonkretyzował swoich wierzytelności w stosunku do strony powodowej. Stanowisko

to nie znajduje oparcia w materiale sprawy. Z akt wynika bowiem, że pozwany nie

tylko zgłaszał zarzut potrącenia, co nie było kwestionowane, ale również podawał

konkretną kwotę swojej wierzytelności. Podkreślić przy tym należy, że Sąd Apelacyj-

ny wykazał w tym zakresie niekonsekwencję. Z jednej bowiem strony twierdził, że

pozwany nie skonkretyzował kwoty wierzytelności, z drugiej zaś strony wskazał od-

powiednie karty akt sądowych, na których znajdują się pisma procesowe pozwanego

5

precyzujące żądania wobec strony powodowej. Sąd Apelacyjny stwierdził przy tym,

że są to należności z tytułu wydatków poniesionych przez pozwanego na potrzeby

Spółki oraz nie wypłacone przez stronę powodową wynagrodzenia za pracę. Trudno

więc w takiej sytuacji uznać, iż pozwany, zgłaszając zarzut potrącenia, nie spełnił

warunków określonych w powołanych przepisach Kodeksu cywilnego, co

uniemożliwiło rozpoznanie tego zarzutu. Uchylenie wyroków w zaskarżonej kasacją

części było o tyle konieczne, że Sąd Apelacyjny pozostawił Sądowi pierwszej instan-

cji do rozważenia możliwość zgłoszenia przez pozwanego zarzutu potrącenia, mimo

oddalenia apelacji pozwanego. Zarzut potrącenia powinien być rozpoznany wobec

całego żądania strony powodowej, ponieważ zasadność powództwa może być oce-

niona jedynie przy uwzględnieniu wszystkich wzajemnych wierzytelności stron pro-

cesu, nadających się do potrącenia.

Z tych względów i na podstawie art. 39313

§ 1 zdanie drugie KPC Sąd Najwyż-

szy orzekł jak w sentencji wyroku.

========================================