I PKN 164/98

Wyrok z dnia 3 czerwca 1998 r.

I PKN 164/98

Jeżeli w chwili rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 52 w

związku z art. 177 § 1 KP pracodawca i zarząd zakładowej organizacji związko-

wej nie wiedzą o ciąży zwolnionej pracownicy, gdyż nie złożyła ona świadectwa

lekarskiego (art. 185 § 1 KP), to zgoda zakładowej organizacji związkowej może

być skutecznie wyrażona po rozwiązaniu umowy o pracę, nie później jednak

niż do chwili wydania orzeczenia w przedmiocie przywrócenia do pracy lub

odszkodowania.

Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 1998 r. sprawy z powódz-

twa Anny K. przeciwko Rejonowemu Urzędowi Poczty w T. o przywrócenie do pracy,

na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego -Sądu Pracy i Ubezpie-

czeń Społecznych w Tarnobrzegu z dnia 30 grudnia 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Anna K. wystąpiła z powództwem przeciwko Rejonowemu Urzędowi

Poczty w T. o przywrócenie do pracy.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Sandomierzu wyrokiem z dnia 8 października

1997 r. [...] oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powódka Anna K. była zatrudniona od

15 lipca 1988 r. na stanowisku doręczyciela w Urzędzie Pocztowym w O. W dniach

5-17 czerwca 1997 r. w tej placówce inspektorzy kontroli prowadzili kompleksową

kontrolę, w wyniku której stwierdzili, że 3 czerwca 1997 r. powódka potwierdziła na

przekazie pocztowym odbiór świadczenia rentowego dla Jana P., podpisując przekaz

jego imieniem i nazwiskiem. Powódka doręczyła pieniądze w następnym dniu. W

2

dniu 4 czerwca 1997 r. powódka doręczyła przekazy pieniężne Stanisławowi B. i

Danieli K., przy czym odbiór pieniędzy na przekazie pocztowym potwierdziła inna

osoba zamieszkująca z wyżej wymienioną - Dorota M. Nastąpiło to w ten sposób, że

na blankietach przekazów wpisała imiona i nazwiska adresatów w obecności powód-

ki i adresatów. W dniu 26 czerwca 1997 r. powódka otrzymała pismo pracodawcy o

rozwiązaniu z nią umowy o pracę z dniem 27 czerwca 1997 r. bez zachowania

okresu wypowiedzenia z powodu „sfałszowania podpisu adresata na przekazie eme-

rytalnym oraz nieprawidłowego doręczenia sum przekazów”. Jako podstawę praco-

dawca wskazał art. 52 § 1 KP. Pozwany dopełnił obowiązku konsultacji zamiaru roz-

wiązania z powódką umowy o pracę, wysyłając w dniu 18 czerwca 1997 r. pismo za-

wiadamiające związek zawodowy o zamiarze rozwiązania z powódką umowy o pracę

bez wypowiedzenia ze wskazaniem powyższych uchybień. Zakładowa organizacja

związkowa nie zgłosiła zastrzeżeń w 3 dniowym terminie.

Pracodawca dowiedział się w toku postępowania przed Sądem Rejonowym z

przedłożonego zaświadczenia lekarskiego z 8 sierpnia 1997 r., że powódka była w

trzecim miesiącu ciąży. Na rozprawie Sąd pierwszej instancji zwrócił się do Prze-

wodniczącej Związku Zawodowego Pracowników Poczty przy RUP o zorganizowanie

zebrania zarządu organizacji związkowej celem wypowiedzenia się w przedmiocie

zgody na rozwiązanie z powódką umowy o pracę z uwzględnieniem tego, że jest ona

w ciąży. Na zebraniu zarządu organizacji związkowej w dniu 15 września 1997 r.

wyrażono zgodę na rozwiązanie z powódką umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 KP.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zachowanie powódki przy doręczaniu

przekazów było niezgodne z przepisami obowiązującymi listonoszy, tj. z Instrukcją o

przekazach pocztowych w obrocie krajowym (§ 67 ust. 1, § 68 ust. 1 i 3) oraz § 70

Regulaminu dla doręczycieli pocztowych. Uchybienia powódki stanowią ciężkie na-

ruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, o których mowa w art. 52 § 1

pkt 1 KP. W ocenie Sądu pierwszej instancji, czyn powódki z dnia 3 czerwca 1997 r.

wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 265 § 1 KK. Dlatego - zdaniem Sądu Rejo-

nowego - rozwiązanie z powódką umowy o pracę było uzasadnione. Wymaganie

zgody związku zawodowego na rozwiązanie umowy o pracę z pracownicą w ciąży z

jej winy, o której mowa w art. 177 § 1 KP zostało spełnione w dniu 15 września 1997

r., po powzięciu wiadomości przez pracodawcę o ciąży powódki. Dlatego oddalił po-

wództwo.

3

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczenie Społecznych w Tarnobrzegu wy-

rokiem z dnia 30 grudnia 1997 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w

pkt I i zasądził od Rejonowego Urzędu Poczty w T. na rzecz powódki Anny K. kwotę

2.625,78 zł z 35% za zwłokę od dnia 9 lipca 1997 r. do dnia zapłaty tytułem odszko-

dowania za rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepi-

sów prawa pracy. W pozostałej części oddalił apelację i nie obciążył strony pozwanej

obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki stwierdził, że Sąd pierwszej instancji

przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe i dokonał właściwej oceny

bezspornych faktów, wskazujących na ciężkie naruszenie przez powódkę w dniach 3

i 4 czerwca 1997 r. obowiązków pracowniczych na stanowisku doręczyciela poczto-

wego. Niezachowanie przez powódkę wymagań wynikających z § 59 ust. 1 i 60 ust. 1

Instrukcji o przekazach w obrocie krajowym i § 68 i 70 Regulaminu dla doręczycieli

poczty stanowi - zdaniem Sądu drugiej instancji - ciężkie naruszenie podstawowych

obowiązków pracowniczych.

Sąd Wojewódzki uzupełnił postępowanie dowodowe przeprowadzając dowód

z pisemnej informacji strony pozwanej, z której wynika, że powódka nie złożyła świa-

dectwa lekarskiego o ciąży zgodnie z art. 185 KP. W dniu 9 czerwca 1997 r. powód-

ka doręczyła do Urzędu Pocztowego w O. zaświadczenie o niezdolności do pracy.

Dyrektor RUP i związki zawodowe nie miały informacji o ciąży powódki w czasie roz-

patrywania pisma o zamiarze rozwiązania z powódką umowy o pracę. Sąd Woje-

wódzki nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji i poglądu wyrażonego w

orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1975 r., I PRN 27/75 (OSNCP 1976

z. 7-8, poz. 179) o dopuszczalności wyrażenia przez organizację związkową zgody, o

której mowa w art. 177 § 1 KP po rozwiązaniu umowy o pracę, nie później niż do

chwili wydania prawomocnego orzeczenia w przedmiocie przywrócenia do pracy lub

odszkodowania w okolicznościach wskazujących na to, że pracodawca i organizacja

związkowa nie wiedzą o ciąży zwolnionej pracownicy. Zdaniem Sądu Wojewódzkie-

go szczególna ochrona trwałości stosunku pracy kobiet w ciąży, wyrażona w art. 177

§ 1 KP powinna obowiązywać pracodawcę bez względu na to, czy pracownica objęta

taką ochroną zawiadomiła pracodawcę o ciąży (art. 185 § 1 KP). Wprowadzona po

ostatniej nowelizacji zmiana art. 56 KP polegająca na dodaniu § 2 daje Sądowi

możliwość zasądzenia na podstawie art. 56 § 2 w związku z art. 45 § 2 KP odszko-

4

dowania w miejsce przywrócenia do pracy w przypadku uzasadnionego rozwiązania

umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracodawcę w razie niezachowania wy-

magań formalnych (trybu postępowania). Dotyczy to pracowników korzystających ze

szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązania umowy o pracę. Sąd

powołał się na pogląd wyrażony przez J.Iwulskiego i W.Sanetrę, Kodeks pracy -

Komentarz, Warszawa 1996, s. 194. Z tego względu Sąd Wojewódzki zgodnie z art.

386 § 1 KPC zmienił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 56 § 2 w związku z art. 45

§ 2 KP zasądził od pozwanego na rzecz powódki odszkodowanie w wysokości 3

miesięcznego wynagrodzenia za pracę, uznając, że pracodawca rozwiązując z po-

wódką umowę o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 52 § 1 KP naruszył wymaga-

nie formalne określone w art. 177 § 1 KP. Rozwiązał bowiem z powódką będącą w

ciąży umowę o pracę bez uprzedniej zgody zakładowej organizacji związkowej, od-

dalając apelację w pozostałej części.

Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego powódka wniosła kasację, w

której zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie art. 56 § 2 KP przez zasądzenie odszkodowania zamiast przywrócenia

do pracy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie podlega uwzględnieniu. Sąd Wojewódzki stwierdził, że Sąd

pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń bezspornych w sprawie faktów,

wskazujących na ciężkie naruszenie przez powódkę podstawowych obowiązków

pracowniczych na stanowisku doręczyciela pocztowego. Ponadto dodatkowo ustalił,

że powódka nie złożyła pracodawcy, zgodnie z art. 185 § 1 KP, we właściwym czasie

świadectwa lekarskiego o ciąży. W związku z tym pracodawca nie wiedząc o ciąży

powódki zastosował tryb konsultacji w sprawie rozwiązania umowy o pracę z powód-

ką, przewidzianej w art. 52 § 3 KP. Brak tej świadomości nie pozwalał także na

uprzednie wyrażenie zgody przez zakładową organizację związkową, która dokonała

tego po rozwiązaniu umowy o pracę z pracownicą ciężarną - przed wydaniem orze-

czenia przez Sąd pierwszej instancji. W tej sytuacji - zdaniem Sądu Najwyższego -

Sąd drugiej instancji bez przekonywająco uzasadnionych podstaw nie podzielił ak-

5

tualnego nadal stanowiska Sądu Najwyższego, wyrażonego w wyroku z dnia 15

grudnia 1975 r., I PRN 27/75 (OSNCP 1976, z. 7-8, poz. 179), na którym także oparł

swoje orzeczenia Sąd pierwszej instancji. Na skutek tego Sąd Wojewódzki z naru-

szeniem art. 45 § 3 w związku z art. 56 § 2 KP orzekł na podstawie art. 45 § 2 KP

(którego nie stosuje się do pracowników podlegających szczególnej ochronie) o

odszkodowaniu w miejsce przywrócenia do pracy. Jednakże słusznie uznał, że ze

względu na charakter ciężkiego zawinionego naruszenia przez powódkę podstawo-

wych obowiązków pracowniczych, przywrócenie powódki do pracy nie jest możliwe.

Dlatego oddalił apelację w części dotyczącej przywrócenia powódki do pracy, uzna-

jąc, iż pracodawca naruszył formalne wymaganie, określone w art. 177 § 1 KP. Za-

sądzenie odszkodowania wchodziłoby w rachubę tylko w przypadku określonym w

art. 41

1

w związku z art. 45 § 3 i art. 177 § 4 KP, to jest tylko w razie niemożliwości

przywrócenia do pracy z przyczyn ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Okoliczności te nie występują w sprawie. W związku z zarzutem naruszenia art. 56 §

2 KP, w ocenie Sądu Najwyższego, nie może nastąpić uwzględnienie kasacji ze

względu na treść art. 8 KP. Publicznoprawny charakter pełnionej funkcji doręczyciela

pocztowego wymaga szczególnego zaufania do pracownika nie tylko pracodawcy,

ale także zaufania społecznego. Dokonane przez powódkę czyny powodują utratę

zaufania do powódki i powodują niemożliwość uwzględnienia żądania powódki

przywrócenia do pracy ze względu na sprzeczność ze społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem przysługującego jej prawa. Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 8

KP stoi na przeszkodzie uwzględnieniu żądania powódki. W tej sytuacji kasacja nie

ma usprawiedliwionych podstaw i podlega z mocy art. 393

12

KPC oddaleniu. Z uwagi

na to, że strona pozwana nie wniosła kasacji od wyroku Sądu drugiej instancji, Sąd

Najwyższy kierując się zasadami wyrażonymi w art. 384 w związku z art. 393

19

KPC.

nie mógł uchylić lub zmienić zaskarżonego wyroku na niekorzyść strony wnoszącej

kasację w części dotyczącej zasądzonego odszkodowania.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

========================================