I PKN 165/98

Wyrok z dnia 3 czerwca 1998 r.

I PKN 165/98

Plan nauczania w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia

1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) jest dokumentem opra-

cowanym przez dyrektora szkoły, zawierającym podział na poszczególne

przedmioty nauczania i zajęcia, organizację pracy szkoły, tygodniowy minimal-

ny wymiar godzin lekcyjnych pozostający do dyspozycji dyrektora i wycho-

wawców oraz wykaz godzin lekcyjnych przeznaczonych do rozdysponowania i

podziału pomiędzy nauczycieli wraz z godzinami ponadwymiarowymi.

Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 1998 r. sprawy z powódz-

twa Haliny M. przeciwko Szkole Podstawowej w J. o uznanie decyzji o przeniesieniu

w stan nieczynny za bezskuteczną, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodka

Zamiejscowego w Rybniku z dnia 17 grudnia 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi

Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodkowi

Zamiejscowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Halina M. wystąpiła z powództwem przeciwko Szkole Podstawowej

w J. o uznanie decyzji z dnia 11 lipca 1997 r. o przeniesieniu jej w stan nieczynny za

bezskuteczną.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Rybniku wyrokiem z dnia 26 sierpnia 1997 r. [...]

uznał za bezskuteczną decyzję pozwanej Szkoły z dnia 11 lipca 1996 r. o przenie-

sieniu powódki Haliny M. w stan nieczynny. Ponadto zobowiązał pozwaną do dal-

2

szego zatrudniania powódki do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. Sąd

ustalił, że powódka ukończyła w 1978 r. Wyższą Szkołę Pedagogiczną w C. uzys-

kując specjalność z pedagogiki w zakresie wychowania przedszkolnego. Od 1 sierp-

nia 1978 r. do 31 sierpnia 1987 r. pracowała jako nauczyciel w przedszkolach. Od 1

lutego 1982 r. była nauczycielem mianowanym. Od września 1990 r. powódka pra-

cowała w pozwanej Szkole, do której przeszła w ramach uzgodnień między praco-

dawcą a Inspektoratem Oświaty w G. Powódka uczyła w klasach I-III, których w

1994/95 było 8 oddziałów, a w latach 1995/97 - 7 oddziałów ze względu na spadek

liczby uczniów ze 179 do 158. W pozwanej Szkole jest 20 oddziałów i 2 oddziały w

klasach zerwpych. W dniu 2 czerwca 1997 r. dyrektor pozwanej Szkoły wręczył po-

wódce pismo przenoszące ją na podstawie art. 18 ust. 1 Karty Nauczyciela z dniem

1 września 1997 r. z urzędu na stanowisko nauczyciela oddziału zerowego, na co

powódka nie wyraziła zgody. Wobec odmowy przyjęcia przez powódkę tego stano-

wiska, z uwagi na zmiany organizacyjne dyrektor decyzją z dnia 11 lipca 1997 r.

przeniósł powódkę w stan nieczynny na podstawie art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia

1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357).

Sąd Rejonowy uznał, że liczba oddziałów w klasach I - III zmniejszyła się z 7

do 6, ale w całej Szkole liczba oddziałów w porównaniu z poprzednim rokiem nie

zmniejszyła się, gdyż jest ich nadal 20, w tym dwa oddziały zerowe. W związku z tym

- zdaniem Sądu - brak jest przesłanki z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, która stano-

wi o zmniejszeniu oddziałów w szkole. Brak przesłanek z art. 20 ust. 1 Karty Nauczy-

ciela powoduje niezgodność z prawem decyzji pozwanej Szkoły z dnia 11 lipca 1997

r. o przeniesieniu powódki w stan nieczynny. Dlatego - zdaniem Sądu Rejonowego -

z mocy art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela w związku z art. 45 § 1 KP i art. 189 KPC

powództwo podlega uwzględnieniu, jak również wniosek powódki dotyczący obo-

wiązku dalszego jej zatrudnienia do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z

mocy art. 477

2

§ 2 KPC.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośro-

dek Zamiejscowy w Rybniku po rozpoznaniu apelacji pozwanej Szkoły, wyrokiem z

dnia 17 grudnia 1997 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w ten spo-

sób, że powództwo oddalił. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, Sąd pierwszej instancji

naruszył art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, gdyż nie wziął pod uwagę, że podstawą

przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny nie są tylko zmiany organizacyjne, ale

3

także zmiany planu nauczania, uniemożliwiające dalsze zatrudnienie nauczyciela w

pełnym wymiarze zajęć.

Z przedstawionej dokumentacji wynika, że wprawdzie nie zmieniła się liczba

oddziałów w całej szkole, ale nastąpiło zmniejszenie oddziałów w klasach I - III z 7

do 6 w związku ze zmniejszeniem się liczby dzieci ze 179 do 158 oraz zmniejszyła

się liczba godzin nauczycielskich ze 175 do 150 w tym przedziale, w którym powódka

mogła być zatrudniona. Dlatego na zasadzie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela i art.

386 § 1 KPC zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo.

Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego powódka wniosła kasację, w

której zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 20 ust. 1

Karty Nauczyciela przez przyjęcie, że zmiana planu lekcji uzasadnia przeniesienie

nauczyciela w stan nieczynny. Ponadto skarżąca zarzuciła obrazę art. 385 KPC

przez nie oddalenie apelacji, pomimo jej bezzasadności na skutek niewykazania

zmiany planu nauczania, która uniemożliwia dalsze zatrudnianie nauczyciela w peł-

nym wymiarze zajęć. Powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku względnie

o wydanie orzeczenia uwzględniającego żądanie powódki.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja wymaga uwzględnienia, gdyż zawarty w niej zarzut naruszenia prawa

materialnego, a w szczególności art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. -

Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) jest uzasadniony. Sąd Wojewódzki

zmieniając wyrok Sądu Rejonowego oparł zaskarżone orzeczenie na innej przesłan-

ce, niż ta, którą przyjął Sąd pierwszej instancji za podstawę faktyczną swego wyroku.

Sąd Wojewódzki nie zakwestionował prawidłowości i zgodności z zebranym mate-

riałem w sprawie bezspornych ustaleń Sądu pierwszej instancji, że nie nastąpiły w

pozwanej szkole zmiany organizacyjne, powodujące zmniejszenie liczby oddziałów w

szkole. Oparł natomiast swoje orzeczenie reformatoryjne na drugiej przesłance, za-

wartej także w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, a mianowicie na zmianie planu nau-

czania, uniemożliwiającej dalsze zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć

w sytuacji, gdy nie dokonał niezbędnych uzupełniających ustaleń w postępowaniu

apelacyjnym, które potwierdzałyby jej istnienie i zastosowanie jednej z dyspozycji,

zawartej w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Sąd Rejonowy poczynił ustalenia pozos-

tające w związku z podstawą przeniesienia powódki w stan nieczynny uznając, że nie

4

nastąpiło zmniejszenie liczby oddziałów w szkole. Sąd drugiej instancji wbrew art.

382 KPC nie oparł swego orzeczenia na ustalonym przez Sąd pierwszej instancji

stanie faktycznym sprawy, ani na ustalonym stanie rzeczy na podstawie zebranego

materiału w postępowaniu apelacyjnym. Jedynie “podzielił pogląd strony pozwanej, iż

spełniony został wymóg przeniesienia powódki Haliny M. w stan nieczynny”, bez

należycie wyjaśnionej i ustalonej tej podstawy faktycznej wyroku. W tym stanie

sprawy Sąd drugiej instancji nie miał podstaw w art. 386 KPC do zmiany zaskarżo-

nego wyroku, tym bardziej, że nie zostało stwierdzone, czy nastąpiła zmiana planu

nauczania w rozumieniu § 4 zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja

1992 r. w sprawie ramowych planów nauczania w publicznych szkołach ogól-

nokształcących i zawodowych (Dz. Urz. MEN Nr 2, poz. 12 ze zm.).

Zdaniem Sądu Najwyższego “plan nauczania” w rozumieniu art. 20 ust. 1

Karty Nauczyciela jest dokumentem opracowanym przez dyrektora szkoły zawierają-

cym podział na poszczególne przedmioty nauczania i zajęcia, organizację pracy

szkoły, tygodniowy minimalny wymiar godzin lekcyjnych pozostających do dyspozycji

dyrektora i wychowawców oraz wykaz godzin lekcyjnych pozostających do rozdys-

ponowania i podziału pomiędzy nauczycieli wraz z godzinami ponadwymiarowymi.

Na tej podstawie należało ustalić, czy zmiana planu w stosunku do poprzednio reali-

zowanego uniemożliwia dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć z

uwzględnieniem kwalifikacji i specjalizacji wykształcenia nauczyciela oraz czy istnieje

konieczność rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy lub przeniesienia w stan

nieczynny. Zastosowanie w sprawie przez Sąd drugiej instancji art. 20 ust. 1 Karty

Nauczyciela bez ustaleń faktycznych w zakresie porównania planów nauczania i

wszechstronnego wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia uzasadnia zarzut kasacji

naruszenia art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Należało ponadto zbadać, czy

pracodawca pozostawił nauczycielowi prawo wyboru, wynikającego z art. 20 ust. 1

Karty Nauczyciela, co do rozwiązania stosunku pracy, czy postąpił arbitralnie w tym

przedmiocie.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że ka-

sacja jest zasadna i wymaga uwzględnienia. Dlatego na zasadzie art. 393

13

§ 1 KPC

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

========================================