II UKN 86/98

Wyrok z dnia 2 czerwca 1998 r.

II UKN 86/98

Obowiązek sądu wynikający z przepisu art. 5 KPC nie może być rozu-

miany w ten sposób, iż w braku uprawnień ubezpieczonego do świadczenia

objętego zaskarżoną decyzją organu rentowego sąd powinien ustalić, czy

ubezpieczony spełnia warunki do innego świadczenia ubezpieczeniowego, o

które przed organem rentowym nie występował.

Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński

(sprawozdawca), Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 1998 r. sprawy z wniosku

Zdzisława M. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi

Regionalnemu w B. o rolniczą rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od

wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z

dnia 14 listopada 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 24 kwietnia 1997 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecz-

nego-Oddział Regionalny w B. odmówiła Zdzisławowi M. przyznania prawa do renty

inwalidzkiej rolniczej z uwagi na niestwierdzenie u niego przez Obwodową i Woje-

wódzką Komisję d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia długotrwałej niezdolności do pracy w

gospodarstwie rolnym.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wyro-

kiem z dnia 24 czerwca 1997 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej decy-

zji, opierając się na opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów kardiologa, reu-

matologa i ortopedy, w świetle której u wnioskodawcy nie stwierdzono długotrwałej

niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

2

Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 14 listopada 1997 r. oddalił

apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódzkiego. Sąd drugiej instancji nie

podzielił zarzutów apelacji w przedmiocie sprzeczności ustaleń Sądu z treścią ze-

branego materiału stwierdzając, że biegli lekarze byli specjalistami odpowiednimi do

schorzeń wnioskodawcy i dysponowali dokumentacją lekarską, wykazali na czym

polega brak długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym przy rozpoz-

nanych schorzeniach i ich nasileniu, natomiast ocena tej opinii i zarzuty stawiane

zaskarżonemu orzeczeniu, mają charakter subiektywny i niemerytoryczny.

Kasacja od tego wyroku zarzuca naruszenie art. 5 KPC w związku z art. 379

pkt 5 KPC przez niepouczenie wnioskodawcy o możliwości ubiegania się o świad-

czenia rehabilitacyjne.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest oczywiście bezzasadna. Zarzucając Sądowi drugiej instancji poz-

bawienie wnioskodawcy możności obrony swoich praw, kasacja powołuje przepis art.

5 KPC, z którego wynika obowiązek sądu udzielania stronom i uczestnikom postę-

powania występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, potrzebnych

wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych

tych czynności i skutkach zaniedbań.

Tymczasem, zgodnie z przepisem art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia

1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst; Dz. U. z 1993 r. Nr 71,

poz. 342 ze zm.) prawo do świadczeń z ubezpieczenia ustala się na wniosek osoby

zainteresowanej albo innej osoby mającej interes prawy w ustaleniu tego prawa.

Ustalenia tego dokonuje się w formie decyzji (art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy), od której

przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach

Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 3 ustawy).

Według przepisu art. 477

10

§ 1 KPC odwołanie powinno zawierać oznaczenie

zaskarżonej decyzji, określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz

podpis ubezpieczonego. Warunkom tym odpowiadało odwołanie wnioskodawcy od

zaskarżonej decyzji. Przepisy Działu III rozdziału 3 KPC nie nakładają na Sąd obo-

wiązku dochodzenia, czy wnioskodawca domaga się jeszcze innych świadczeń z

ubezpieczenia społecznego, niż objęte zaskarżoną decyzją. W razie zgłoszenia

3

przez ubezpieczonego nowego żądania, dotychczas nie rozpoznanego przez organ

rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania or-

ganowi rentowemu (art. 477

10

§ 2 KPC).

W tej sytuacji zarzut naruszenia przez Sądy obu instancji przepisu art. 5 KPC

jest chybiony, gdyż przepis ten dotyczy czynności procesowych, zaś rodzaje świad-

czeń z ubezpieczenia społecznego wymienione są w przepisach prawa materialne-

go.

Kasacja nie wskazuje, jaki przepis prawa materialnego miałby uzasadniać

rozpoznanie żądania przyznania „świadczenia rehabilitacyjnego”, przy czym autor

kasacji, wskazujący na to, że wnioskodawca nie ma środków na podjęcie leczenia

(rehabilitacyjnego, wskazanego przez biegłych) zdaje się rozumieć to świadczenie

jako świadczenie pieniężne.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 wymie-

nia rodzaje ubezpieczenia (wypadkowe, chorobowe, macierzyńskie, emerytalno-

rentowe) a w art. 9, 18 i 29 świadczenia z tych ubezpieczeń. Są to: jednorazowe

odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, zasiłek choro-

bowy z tytułu urodzenia dziecka lub przyjęcia dziecka na wychowanie, macierzyński,

emeryturę, renta inwalidzka i rodzinna (i dodatki do nich) oraz zasiłek pogrzebowy.

Wśród tych świadczeń pieniężnych nie jest wymienione „świadczenie re-

habilitacyjne”.

Przepis art. 53 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przyznaje oso-

bom ubezpieczonym na podstawie tej ustawy świadczenia lecznicze i położnicze,

zaopatrzenie w leki, przedmioty ortopedyczne, protezy, środki opatrunkowe i po-

mocnicze, pobyt w domu opieki społecznej oraz świadczenia związane z rehabilitacją

lub przekwalifikowaniem w związku z niezdolnością do pracy w gospodarstwie

rolnym - które to świadczenia przysługują w zakresie i na warunkach przewidzianych

w odrębnych przepisach dla pracowników i ich rodzin.

W świetle przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zao-

patrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin świadczenia rehabilitacyjne, leczni-

cze i położnicze należą do świadczeń w naturze.

W sprawie o świadczenia pieniężne, jakim jest rolnicza renta inwalidzka Sądy

obu instancji, wobec stwierdzenia braku warunków do takiej renty z powodu nie-

stwierdzenia długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie miały

4

obowiązku dociekać, czy wnioskodawca domaga się rehabilitacji zdrowotnej jako

świadczenia w naturze.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych pods-

taw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 393

12

KPC orzekł jak w sentencji.

========================================