I PKN 208/98

Wyrok z dnia 26 czerwca 1998 r.

I PKN 208/98

Nie występuje ujemna przesłanka procesowa w rozpatrzeniu między tymi

samymi stronami sprawy o przywrócenie poprzednich warunków pracy (art. 45

§ 1 w związku z art. 42 § 1 KP) pracownikowi, z którym pracodawca następnie

rozwiązał stosunek pracy na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP, gdy nadal to-

czy się postępowanie o uznanie za bezskuteczne rozwiązanie umowy o pracę

bez wypowiedzenia.

Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 1998 r. sprawy z po-

wództwa Krystyny M.-B. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej w C. o przywrócenie

poprzednich warunków pracy i płacy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej z

dnia 20 listopada 1997 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Krystyna M.-B. wystąpiła z powództwem przeciwko Zespołowi Opieki

Zdrowotnej w C. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia warunków pracy i płacy,

które otrzymała w dniu 31 sierpnia 1995 r. oraz o sprostowanie opinii o pracy z dnia

19 września 1995 r. Na rozprawie w dniu 15 lutego 1996 r. powódka przekształciła

swoje żądanie i domagała się przywrócenia do pracy z uwagi na to, że umowa o

pracę uległa rozwiązaniu.

Pozwana powództwa nie uznała w odniesieniu do tego roszczenia, albowiem

powódka nie złożyła pozwanemu oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowa-

2

nych warunków pracy i płacy, jak tego wymaga art. 42 § 3 KP. W związku z tym na-

leży przyjąć, że stosunek pracy trwa nadal między stronami.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Cieszynie wyrokiem z dnia 27 czerwca 1997 r.

[...] uznał za bezskuteczne wypowiedzenie warunków pracy powódce, dokonane

przez pozwanego w dniu 31 sierpnia 1995 r. Ponadto dokonał sprostowania opinii

wydanej powódce przez pozwanego w dniu 19 września 1996 r. w ten sposób, że

skreślił w całości drugi akapit opinii zaczynający się od słów „w czasie pracy”, a koń-

czący się słowami „konfliktowość, nielojalność” oraz dokonał innych zmian w opinii,

wymienionych w sentencji, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona w Szpitalu Ś. w C. od 1

września 1978 r. jako starszy asystent na Oddziale Chirurgii. Posiada specjalizację

drugiego stopnia w zakresie chirurgii ogólnej i onkologicznej. W dniu 31 sierpnia

1995 r. powódka otrzymała wypowiedzenie warunków pracy i płacy z propozycją ob-

jęcia od 1 grudnia 1995 r. stanowiska Kierownika Poradni Onkologicznej. Jedno-

cześnie od 1 września 1995 r. do 30 listopada 1995 r. została oddelegowana na sta-

nowisko p.o. kierownika tej Poradni, w której nie podjęła pracy, gdyż od 1 września

1995 r. do 11 lipca 1996 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. W związku z powyż-

szą niezdolnością do pracy, ZOZ w C. 12 lipca 1996 r. rozwiązał z powódką umowę

o pracę bez wypowiedzenia na mocy art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP.

Z dniem 1 maja 1995 r. stanowisko ordynatora na Oddziale Chirurgii objął

wyłoniony w drodze konkursu dr Marek G. W czasie 2 miesięcy współpracy powódki

z ordynatorem Markiem G. nie dochodziło między nimi do poważniejszych sporów.

Do konfliktu między powódką a ordynatorem doszło po operacji chorego Tadeusza

G. w dniu 22 czerwca 1995 r. Na ten dzień sporządzony został plan operacji, który

nie wskazywał metody operacyjnej co do całości zabiegu, a zwłaszcza co do sposo-

bu rozwiązania końcowego, to jest rodzaju drenażu jaki należało wykonać. Powódka

wykonała tzw. drenaż wewnętrzny, a zdaniem ordynatora należało wykonać drenaż

zewnętrzny. Następnego dnia na porannej odprawie ordynator powiedział powódce,

iż „zrobiła głupi, nieodpowiedzialny zabieg” i w związku z tym odsuwa ją od leczenia

chorych i stawia do dyspozycji dyrektora. Od tego czasu powódka przychodziła do

pracy, lecz nie wykonywała żadnych czynności związanych z leczeniem chorych. W

kilka dni po operacji zwołana narada nie doprowadziła do pogodzenia zwaśnionych

stron i rozwiązania konfliktu.

3

Sąd Rejonowy uznał, że zarzuty strony pozwanej, będące przyczyną wypo-

wiedzenia powódce warunków pracy i płacy, nie znalazły potwierdzenia w postępo-

waniu dowodowym. W świetle opinii biegłego sądowego nie można mówić o zmianie

metody operacyjnej przez powódkę. Wybrana przez nią metoda jest nadal uznawana

i stosowana w oddziałach chirurgicznych. Strona pozwana nie udowodniła faktu, że

powódka podważała autorytet ordynatora lub używała pod jego adresem obraźliwych

uwag. Zarzut nielojalności powódki wobec ordynatora związany z wypisaniem się

chorej M.C. z Oddziału nie potwierdził się, gdyż chora zeznała, że decyzję podjęła po

rozmowie z ordynatorem G. Jako podstawę sprostowania opinii Sąd wskazał art. 98

KP w brzmieniu przed wejściem w życie ustawy z 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy -

Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110).

W odniesieniu do żądania powódki przywrócenia do pracy Sąd pierwszej ins-

tancji przyjął, iż powódka nie złożyła pozwanemu oświadczenia o odmowie przyjęcia

zaproponowanych warunków pracy i płacy. Takiego oświadczenia nie zawiera po-

zew, gdyż kwestionuje on tylko zasadność samego wypowiedzenia zmieniającego.

Poza tym z zeznań dyrektora ZOZ M.K. wynika, iż nie został spełniony wymóg z art.

60 KC w związku z art. 300 KP, gdyż powódka nie ujawniła wobec strony pozwanej w

sposób dostateczny swej woli odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i płacy. Na

rozprawie w dniu 15 lutego 1996 r. powódka wniosła o przywrócenie do pracy i

zeznała, że nie widzi możliwości objęcia zaproponowanego stanowiska, które odsu-

wałoby ją od czynnej pracy chirurga.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej po

rozpoznaniu apelacji obu stron od powyższego wyroku [...] zmienił zaskarżony wyrok

w ten sposób, że przywrócił powódce poprzednie warunki pracy i płacy, to jest sta-

nowisko starszego asystenta Oddziału Chirurgii Ogólnej Szpitala [...] w C. i apelację

strony pozwanej oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki podzielił pogląd

Sądu pierwszej instancji, iż powódka nie złożyła stronie pozwanej skutecznego

oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków pracy i płacy, jak

tego wymaga przepis art. 42 § 3 KP. Takie oświadczenie może być zawarte w poz-

wie, ale dla jego skuteczności powinno być wyraźne, czego nie zawiera pozew. Po-

zew kwestionuje jedynie zasadność samego wypowiedzenia zmieniającego. Zacho-

wanie powódki (np. złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia o wysokości zarob-

ków i o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego) świadczyło, że czuła się pracow-

nikiem strony pozwanej. Wobec przyjęcia, że wypowiedzenie zmieniające było nie-

4

uzasadnione, a minął okres wypowiedzenia. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał je

za bezskuteczne. W takiej sytuacji - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - należało przy-

wrócić powódce poprzednie warunki pracy i płacy, co też Sąd uczynił uwzględniając

apelację powódki, zgodnie z art. 386 § 1 KPC. Sąd Wojewódzki przyjął, że wypowie-

dzenie powódce warunków pracy i płacy przez stronę pozwaną było nieuzasadnione,

gdyż żadna z przyczyn podanych przez pozwaną nie została udowodniona w toku

postępowania, co Sąd Rejonowy szczegółowo uzasadnił. Zdaniem Sądu Wojewódz-

kiego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, gdyż

zgodnie z art. 233 KPC logicznie uzasadnił, którym dowodom dał wiarę i dlaczego

oraz którym odmówił wiarygodności. Strona pozwana nie wykazała żadnej nowej

okoliczności, polemizując w apelacji z ustaleniami Sądu pierwszej instancji. Dotyczy

to także sprostowania opinii o pracy, gdyż niewystarczające jest jedynie powoływanie

się na prawo zakładu do negatywnej oceny pracownika, jeżeli nie znajduje odz-

wierciedlenia w dokumentach znajdujących się w aktach osobowych. Postępowanie

dowodowe nie wykazało nielojalności ani konfliktowości powódki, a pozostałe zmiany

treści opinii zostały zmienione zgodnie ze stanowiskiem strony pozwanej.

Powyższy wyrok w pkt 1 zaskarżyła strona pozwana. W kasacji zarzuciła brak

podstawy prawnej stanowiska Sądu oraz naruszenie prawa materialnego przez

błędną jego wykładnię co do przywrócenia powódki do pracy na poprzednich warun-

kach, skoro rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło w oparciu o przepis art. 53 § 1 pkt

1 lit. b KP, który nie przewiduje przywrócenia do pracy. Skarżąca wniosła o zmianę

zaskarżonego wyroku w pkt 1 przez oddalenie w całości roszczenia powódki doty-

czącego przywrócenia jej do pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kodeks postępowania cywilnego wymienia w art. 393

1

dwie podstawy, na któ-

rych można oprzeć kasację, a mianowicie naruszenie prawa materialnego i narusze-

nie przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kasacja powinna zawierać uzasadnienie podstaw kasacyjnych (art. 393

3

KPC).

Strona pozwana, zarzucając zaskarżonej części wyroku brak podania podstawy

prawnej stanowiska Sądu, nie skonkretyzowała swego zarzutu wskazaniem przepisu

prawa, któremu - według wnoszącego kasację - uchybił Sąd drugiej instancji, ani nie

przedstawiła żadnej argumentacji prawnej uzasadniającej ten zarzut. Uniemożliwia to

5

Sądowi Najwyższemu zbadanie zasadności tak ogólnikowo podanej podstawy

kasacyjnej i wdawanie się w dociekania, czy i jaki przepis - zdaniem strony skarżącej

- został naruszony. W rzeczywistości nie istnieje podstawa do postawienia tak sfor-

mułowanego zarzutu, który w istocie nie ma wpływu na wynik sprawy. Sądy obu ins-

tancji zasadnie uznały, że w ustalonych okolicznościach sprawy wypowiedzenie

zmieniające warunki pracy powódce z dnia 31 sierpnia 1995 r. było nieuzasadnione,

czego nawet kasacja nie kwestionuje. Sąd pierwszej instancji niezgodnie z przepi-

sem art. 45 § 1 w związku z art. 42 § 1 KP uznał to wypowiedzenie za bezskuteczne,

zamiast orzec o przywróceniu do pracy na poprzednich warunkach. Sąd Wojewódzki

dostrzegł ten oczywisty błąd w sformułowaniu sentencji wyroku i dostosował jego

treść do przepisu art. 45 § 1 KP, zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji. Sąd

Wojewódzki wskazał art. 386 § 1 KPC jako podstawę swego orzeczenia, co

wskazuje na bezzasadność omawianego zarzutu braku podania podstawy prawnej

swojego stanowiska.

Zdaniem Sądu Najwyższego nietrafny jest także drugi zarzut kasacji narusze-

nia prawa materialnego, to jest art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP przez błędną jego wykładnię.

Przedmiotem niniejszej sprawy było żądanie powódki, najpierw uznania za bezs-

kuteczne wypowiedzenia warunków pracy przez pracodawcę, a po zmianie żądania

w toku procesu - przywrócenie poprzednich warunków pracy i płacy. Przepis art. 53 §

1 pkt 1 lit. b KP nie stanowił podstawy prawnej roszczenia powódki i nie miał zas-

tosowania w sprawie przy ocenie prawnej żądania pozwu, ani nie stanowi podstawy

prawnej rozstrzygnięć Sądów obu instancji. Przepis ten może natomiast stanowić

podstawę oceny zasadności czynności prawnej pracodawcy, który następnie rozwią-

zał umowę o pracę z powódką bez wypowiedzenia, jeżeli nie zostały spełnione

przesłanki wymienione w tym przepisie lub wypowiedzenie to w okolicznościach

sprawy było sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, przys-

ługującego pracodawcy. Ocena tego rozwiązania jest przedmiotem postępowania w

odrębnej sprawie [...], które nie zostało dotychczas zakończone prawomocnym wyro-

kiem sądowym. Zdaniem Sądu Najwyższego nie stanowi ujemnej przesłanki proce-

sowej rozpatrywanie między tymi samymi stronami sprawy o przywrócenie poprzed-

nich warunków pracy pracownikowi (art. 45 § 1 w związku z art. 42 § 1 KP), z którym

pracodawca następnie rozwiązał stosunek pracy na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b

KP, gdy nadal toczy się postępowanie o uznanie za bezskuteczne tego rozwiązania

6

umowy o pracę bez wypowiedzenia z dnia 12 lipca 1996 r. Badanie zasadności tego

wypowiedzenia w związku z art. 53 § 5 KP, gdy powódka niezwłocznie podjęła pracę

w pozwanym zakładzie pracy po ustaniu przyczyny nieobecności w pracy, nie po-

woduje bezprzedmiotowości zaskarżonego wyroku, jeśli na pracodawcy ciąży po-

winność ponownego zatrudnienia powódki i istnieje możliwość anulowania kwestio-

nowanego wypowiedzenia umowy o pracę kwalifikowanemu lekarzowi ze względu na

interes społeczny, na co wskazuje rozważne potraktowanie złożonych do akt

niniejszej sprawy kilkuset podpisów osób protestujących przeciwko zwolnieniu po-

wódki, którym uratowała życie i zdrowie w ciągu kilkunastu lat pracy.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacji, Sąd Najwyższy na zasa-

dzie art. 393

12

KPC orzekł, jak w sentencji.

========================================