I PKN 255/98

Wyrok z dnia 22 lipca 1998 r.

I PKN 255/98

Odmowa pracowników współodpowiedzialnych materialnie współpracy

z jednym z nich, na skutek stwierdzenia dysponowania przez niego

nieodpłatnie powierzonym mieniem jest uzasadnioną przyczyną

wypowiedzenia temu pracownikowi umowy o pracę, bez potrzeby uprzedniego

ustalenia niedoboru.

Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Adam

Józefowicz (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 1998 r. sprawy z powództwa

Bernardy S. przeciwko Powszechnej Spółdzielni spożywców „S.” w B. o przywrócenie

do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sadu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku [...]

o d d a l i ł kasację.

U z a s a d n i e n i e

Powódka Bernarda S. wystąpiła z powództwem przeciwko Powszechnej Spół-

dzielni Spożywców „S.” w B. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezsku-

teczne.

Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białymstoku oddalił powództwo. Sąd ustalił, że

powódka była zatrudniona w pozwanej Spółdzielni od 1 września 1975 r., z tym, że

od 1 lutego 1978 r. na podstawie umowy o pracę na czas nie określony w pełnym

wymiarze czasu pracy na stanowisku bufetowej w kawiarni „K.”. Pismem z 18 sierp-

nia 1997 r. pozwany Zakład wypowiedział umowę o pracę powódce z zachowaniem

3 miesięcznego okresu (który upłynął 30 listopada 1997 r.) z powodu odmowy

współpracy załogi kawiarni z powódką z uwagi na brak zaufania w zakresie wspólnej

2

odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie. Po analizie zebranych dowo-

dów i ich wiarygodności Sąd Rejonowy ustalił, że pracownicy kawiarni zawarli w dniu

14 stycznia 1997 r. umowę o wspólnej odpowiedzialności materialnej, w której zobo-

wiązali się sprawować pieczę nad powierzonym im mieniem oraz przyjąć odpowie-

dzialność za szkody spowodowane niedoborem w częściach równych. Na podstawie

zeznań świadków będących współpracownikami powódki Sąd ustalił, że gościła ona

na zapleczu osoby postronne, częstując je kawą lub obiadami, bez wystawiania i

płacenia rachunków. Zeznania świadków wskazywały na fakt częstego goszczenia

przez powódkę na zapleczu kawiarni znajomego Krzysztofa S. Inwentaryzacja wew-

nętrzna przeprowadzona przez samych pracowników w barze wykazała niedobór,

który wszystkie pracownice zobowiązały się spłacić dobrowolnie. W tych okolicznoś-

ciach pracownice obawiające się dalszych strat złożyły oświadczenie o odmowie

dalszej współpracy z powódką. W tej sytuacji - zdaniem Sądu Rejonowego - praco-

dawca ma obowiązek zareagować na postawę części załogi, podejmując decyzję o

przeniesieniu pracownika do innej pracy bądź o wypowiedzeniu umowy o pracę.

Wybór rozwiązania zależy od zakładu pracy. Po rozważeniu całokształtu zebranego

materiału dowodowego, Sąd uznał wypowiedzenie powódce umowy o pracę za za-

sadne i prawnie skuteczne.

Po rozpoznaniu apelacji powódki Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń w

Białymstoku wyrokiem z dnia 20 stycznia 1998 r. [...] oddalił apelację. W uzasad-

nieniu wyroku Sąd Wojewódzki stwierdził, że Sąd pierwszej instancji wyjaśnił

wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonał właściwej wykładni obowiązujących

przepisów, a jego ustalenia są zgodne z zebranym materiałem dowodowym, które w

pełni podzielił. Zachowanie powódki mogło podważyć zaufanie do niej pozostałych

pracowników, jako osób wspólnie odpowiedzialnych materialnie za powierzone mie-

nie, jak również zaufanie pracodawcy. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyż-

szego, Sąd Wojewódzki stwierdził, że nawet jednorazowe uchybienie w wykonywaniu

obowiązków przez pracownika odpowiedzialnego materialnie może podważyć

zaufanie zakładu pracy do tego pracownika i uzasadniać wypowiedzenie mu umowy

o pracę, a samowolne rozdysponowanie mieniem pracodawcy kwalifikuje się nawet

jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, które stanowi

podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Sąd uznał, że brak jest podstaw do kwestionowania zasadności i zgodności z

prawem wypowiedzenia powódce umowy o pracę. Powódka sama przyznała, że

3

przeprowadzona przez pracowników wewnętrzna inwentaryzacja wykazała niedobór

w kwocie 700 zł, który wspólnie pokryli i że z tego tytułu przekazała kierownicze 100

zł. Sąd Wojewódzki uznał, że stanowisko zakładowej organizacji związkowej, która

wniosła pewne zastrzeżenia co do rozwiązania z powódką stosunku pracy, nie ma

bezwzględnie wiążącego znaczenia, gdyż opinia związku zawodowego ma charakter

pomocniczy.

Od powyższego wyroku powódka wniosła kasację, w której zarzuciła temu

wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie art. 30 § 4 KP na skutek przyjęcia, że podana przez pozwaną Spół-

dzielnię przyczyna rozwiązania umowy o pracę jest prawdziwa i konkretna. Ponadto

wnosząca kasację zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności

art. 393

1

pkt 2 KPC poprzez nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w

celu uzupełnienia postępowania dowodowego (art. 386 § 4 KPC) co do ustalenia

niedoboru i goszczenia osób znajomych przez powódkę na koszt pozwanej. Skarżą-

ca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i przywrócenie powódki do pracy ewen-

tualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz za-

sądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie może być uwzględniona, gdyż zawarte w niej zarzuty są bezpods-

tawne. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zarzut naruszenia prawa materialne-

go przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 § 4 KP podlega ocenie

na podstawie stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez Sąd pierwszej instancji i

przyjętego przez Sąd drugiej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku. Kontrola

tych ustaleń w postępowaniu apelacyjnym, dokonana wnikliwie przez Sąd Wo-

jewódzki, wykazała ich prawidłowość, gdyż znajdują one oparcie w należycie przea-

nalizowanym materiale dowodowym, z którego Sądy obu instancji wyprowadziły

trafne wnioski. Wnosząca kasację, zarzucając ogólnikowo braki i nielogiczności

ustaleń Sądów obu instancji, nie wykazała naruszenia określonych przepisów postę-

powania, którym Sądy te uchybiły w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Z

ustaleń tych wynika, że powódka często gościła na zapleczu kawiarni swojego zna-

jomego, niejednokrotnie częstując go obiadem i kawą, bez wystawiania rachunku i

pobrania należności. W związku z tym pozostałe pracownice, jako osoby ponoszące

4

wspólną odpowiedzialność materialną za powierzone mienie, złożyły oświadczenie

zakładowi pracy o odmowie dalszej współpracy z powódką wobec utraty do niej zau-

fania. Fakt ten spowodował także utratę zaufania pracodawcy do powódki. Powyższe

ustalenia faktyczne Sądów obu instancji nie wymagały przeprowadzenia dodat-

kowego postępowania dowodowego na te same fakty i w sposób niewątpliwy ustalo-

ne okoliczności.

Z tego względu nie może być uznany za uzasadniony zarzut kasacji narusze-

nia przez Sąd drugiej instancji przepisu art. 386 § 4 KPC, gdyż istota sprawy została

należycie wyjaśniona do stanowczego jej rozstrzygnięcia. Nie istniała przeto potrzeba

uchylenia prawidłowego wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania. W tym kontekście wskazana w oświadczeniu pracodawcy

o wypowiedzeniu powódce umowy o pracę przyczyna tego wypowiedzenia (odmowa

dalszej współpracy załogi kawiarni z powódką z uwagi na brak do niej zaufania w

zakresie wspólnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie) jest należy-

cie i wystarczająco skonkretyzowana. Dlatego zarzut kasacji naruszenia przez Sąd

drugiej instancji art. 30 § 4 KP nie może być uznany za uzasadniony. Zdaniem Sądu

Najwyższego nie jest konieczne, aby wymieniona przyczyna rozwiązania stosunku

pracy z powódką była wykazana powstaniem niedoboru w określonym okresie po

przeprowadzeniu remanentu przez właściwą komórkę kontroli pozwanego zakładu

pracy.

W niniejszej sprawie kwestia powstania niedoboru w kawiarni nie była przy-

czyną rozwiązania umowy o pracę, lecz utrata zaufania do powódki zatrudnionych w

kawiarni osób, które odmówiły dalszej z nią współpracy w ramach umowy o współod-

powiedzialności materialnej za powierzone mienie. Dlatego ten aspekt sprawy nie

ma istotnego znaczenia z punktu widzenia wskazanej w oświadczeniu pracodawcy

przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę.

W konsekwencji należy stwierdzić, że odmowa współpracy załogi wyodręb-

nionego zakładu usługowego z powodu utraty zaufania do jednej z osób współodpo-

wiedzialnych materialnie, na skutek stwierdzenia samowolnego dysponowania przez

nią nieodpłatnie powierzonym mieniem z obowiązkiem wyliczenia się, wskazana w

oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę, jest wystarczająco uza-

sadnioną przyczyną rozwiązania stosunku pracy, która nie wymaga uprzedniego

ustalenia niedoboru w zakładzie za określony okres trwania umowy o współodpo-

wiedzialności materialnej.

5

Mając to na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że kasacja nie

ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na zasadzie art. 393

12

KPC orzekł jak w

sentencji.

========================================